26/07/2025
TRÒ CHUYỆN CÙNG ỨNG TẤU & MIXTAPE 54 | CHƯƠNG TRÌNH THỂ NGHIỆM "ĐẶT TÊN CHƯA? - AS YET UNTITLED"
'' NGỌC MAI: HƠI THỞ CỦA NHỮNG BIẾN CHUYỂN ÂM THẦM
Ngọc Mai, sinh năm 2001, là người sáng lập dự án nghệ thuật ứng tác Ứng Tấu - một không gian sáng tạo mở, nơi nghệ thuật được vận hành bằng sự lắng nghe, sự hiện diện và kết nối con người. Với cách tiếp cận dung dị, tỉnh táo và giàu cảm xúc, Ngọc Mai đang từng bước định hình một ngôn ngữ nghệ thuật mới, nơi các giá trị tinh thần không bị bỏ lại phía sau trong những biến chuyển nhanh của thời đại.
---
1. KHỞI NGUỒN: KHI NGÔN NGỮ VƯỢT NGOÀI CHỮ VIẾT
Trước khi bắt tay xây dựng bất kỳ mô hình nào, Mai là “người viết” thuần túy. Với cô, ngôn ngữ từng là nơi trú ẩn, là cách duy nhất để diễn đạt những dòng chảy bên trong. Nhưng càng viết nhiều, cô càng nhận ra giới hạn của từ ngữ trong việc chạm tới cảm xúc thuần khiết. Cô bắt đầu đi tìm một cách biểu đạt khác, bằng âm thanh, hình ảnh, chuyển động, ánh sáng, hay tất cả những gì không cần dịch ra lời.
Cô không đến với nghệ thuật như một "nghề", mà như một trạng thái sống. Những gì cô tạo ra từ dự án, sự kiện cho đến không gian trò chuyện đều xuất phát từ nhu cầu được kết nối thực sự với con người, bằng cách nào đó vượt ra khỏi bề mặt xã hội thường ngày.
---
2. CỘNG XƯỞNG - MẢNH ĐẤT ƯƠM MẦM CHO MỘT TINH THẦN MỚI
Năm 2024, Ngọc Mai có cơ hội làm việc trong môi trường thử nghiệm nghệ thuật tại Cộng Xưởng - một không gian kết nối nghệ sĩ, người làm sáng tạo và cộng đồng. Chính tại đây, cô chứng kiến cách nghệ thuật có thể nảy mầm từ những cuộc trò chuyện nhỏ, những buổi gặp gỡ tình cờ với những con người, hay những buổi thử nghiệm không kịch bản.
Cộng Xưởng là nơi đã tạo điều kiện để Ngọc Mai lắng nghe sâu hơn tiếng nói bên trong mình, và cũng là nơi để cô bắt đầu thành lập một dự án cho riêng mình: một nơi không áp đặt định danh, không ràng buộc hình thức, chỉ xoay quanh con người và sự hiện diện.
---
3. ỨNG TẤU: KHÔNG GIAN MỞ CỦA SỰ LẮNG NGHE VÀ KẾT NỐI
Ứng Tấu không phải là một nhóm nghệ sĩ, cũng không định nghĩa mình như một sân khấu biểu diễn cố định. Đó là một không gian mở nơi những người làm sáng tạo từ nhiều lĩnh vực gặp nhau, lắng nghe nhau, và cùng nhau tạo ra một trạng thái nghệ thuật sống động và chân thực.
Mỗi chương trình của Ứng Tấu là một lần thể nghiệm không chỉ với nghệ sĩ mà cả với khán giả. Không có ranh giới giữa người trình diễn và người quan sát, tất cả mọi thứ được hình thành ngay tại thời điểm những con người tại đó hiện diện, trong một nhịp điệu duy nhất: sự có mặt.
Ứng Tấu được nuôi dưỡng bằng tinh thần cộng tác, sự tin tưởng và khả năng “mở lòng”. Dự án hướng tới việc tạo nên những khoảnh khắc hiếm hoi mà ở đó, con người có thể gặp nhau bằng sự giao thoa chứ không phải đối thoại lý luận.
Ở đây, nghệ thuật không phải để trưng bày hay thuyết phục con người. Nó đơn giản là một cách sống: sống chậm hơn, sâu hơn, và gần nhau hơn.
---
4. NGƯỜI SÁNG LẬP CŨNG LÀ NGƯỜI GIỮ NHỊP
Ngọc Mai không tự gọi mình là nghệ sĩ, nhà tổ chức hay biên kịch. Cô dịch chuyển giữa các vai trò, và đôi khi từ chối hết thảy các danh xưng để trở thành một “người giữ nhịp”. Với cô, điều quan trọng nhất là duy trì một tần số nhất quán: sự bình tĩnh, tử tế và tỉnh táo trong suốt quá trình.
Song song đó, cô cũng là người chắt lọc tinh thần nghệ thuật cho mỗi chương trình từ việc chọn nghệ sĩ, hình thức trình diễn, tới cách chạm tới khán giả. Cô giữ cho Ứng Tấu không trở thành một chuỗi hoạt động kỹ thuật, mà vẫn là một thực thể mềm, có linh hồn, có cảm xúc.
---
5. LƯU TRỮ: HÀNH TRÌNH CỦA SỰ GHI NHỚ VĨNH CỬU
Sau khi đưa Ứng Tấu vào vận hành chính thức, Ngọc Mai dần nhận ra rằng điều quý giá nhất không chỉ nằm ở từng khoảnh khắc trình diễn, mà còn là những con người đã kết nối với Ứng Tấu: những nghệ sĩ, người nghe, những người bạn, những cá thể đồng cảm có thể cùng tạo nhau nên bất kỳ bản giao hưởng nào.
Từ đó, một nhánh mới trong dự án Ứng Tấu được hình thành: Lưu trữ nghệ sĩ. Ngọc Mai hướng đến việc xây dựng một kho tư liệu sống bao gồm: chân dung nghệ sĩ, tác phẩm đã từng góp mặt, những đoạn trích, hình ảnh, chia sẻ và cảm xúc. Việc lưu trữ này không mang tính “bảo tàng”, mà như một hình thức nhớ để không nghệ sĩ nào bị lãng quên, để mọi cuộc gặp đều có chỗ đứng trong ký ức chung.
---
6. HƠI THỞ CỦA MỘT THẾ HỆ
Ngọc Mai là một trong những đại diện tiêu biểu cho một thế hệ nghệ sĩ trẻ không đi tìm danh xưng, mà đi tìm một cách sống thống nhất: giữa cảm xúc, trí tuệ và hành động. Những gì cô làm dù là tổ chức, viết, dẫn dắt hay đơn giản là trò chuyện đều mang chung một tính chất: tinh thần kết nối thầm lặng nhưng bền vững.
Ứng Tấu, theo cách đó, không chỉ là một dự án nghệ thuật mà là một chuyển động, một nhịp thở mới, một không gian cho những người tin rằng nghệ thuật không phải là một “môn học”, mà là một “cách sống”.
---
7. NHỮNG CHUYỂN ĐỘNG TIẾP THEO
Từ năm 2025, Ngọc Mai định hướng Ứng Tấu sẽ tiếp tục phát triển theo nhịp điệu riêng: không mở rộng vội vã, không tăng trưởng ồn ào, mà đi từng bước sâu hơn bằng các hoạt động thường kỳ, hợp tác liên ngành, lưu trữ và truyền thông có chiều sâu.
Dự án sẽ ưu tiên xây dựng cộng đồng nghệ sĩ đồng hành lâu dài, mở rộng mạng lưới khán giả có nhu cầu tiếp cận nghệ thuật theo cách riêng, và từ đó từng bước mở ra các tương tác mới: với giáo dục, với sức khỏe tâm thần, với ký ức văn hóa.
---
8. LỜI KẾT
Ngọc Mai không tự cho mình là người tạo ra điều gì đó mới mẻ. Cô chỉ khơi mở ra một “cánh cửa” để những gì vốn đã có thể trở về: sự lắng nghe, sự kết nối, sự ngẫu nhiên, và cả những khoảng lặng, tất cả đều đã ở đó chỉ chờ được chạm tới bằng sự nhận thức. ''
