11/07/2026
LỊCH SỬ CHỈ CÓ MỘT CÁCH ĐỂ KỂ?
Hơn hai thế kỷ sau khi triều đại Tây Sơn khép lại, Quang Trung – Nguyễn Huệ vẫn là một trong những nhân vật gây nhiều tranh luận trong lịch sử Việt Nam. Vì sao cùng một nhân vật lịch sử lại tồn tại nhiều cách diễn giải khác nhau? Ai có quyền kể lịch sử? Và liệu lịch sử chỉ được viết bởi người chiến thắng?
Những câu hỏi đó sẽ được TS. Nguyễn Quốc Vinh (Đại học Columbia – EALAC) trao đổi trong chuyên đề “Thử vận dụng khái niệm ‘Châu Á là phương pháp’ vào nghiên cứu Tây Sơn: Sử chí thời hậu chiến và các phản ký ức từ ngoại biên trong cộng đồng di dân người Việt xa xứ”.
Buổi nói chuyện sẽ giới thiệu cách tiếp cận “Asia as Method” của Chen Kuan-hsing, đồng thời gợi mở ý tưởng “Tây Sơn là phương pháp”, qua đó nhìn lại lịch sử Tây Sơn từ góc độ ký ức, phản ký ức và các diễn ngôn xuyên quốc gia.
🕘 09:00, Thứ Ba, 14/7/2026
📍 Phòng D305, Nhà D, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN
Khoa Lịch sử và Văn hoá trân trọng kính mời quý thầy cô, các nhà nghiên cứu, học viên, sinh viên và những người yêu lịch sử cùng tham dự để trao đổi về những cách tiếp cận mới trong nghiên cứu lịch sử Việt Nam.
📚 THÔNG BÁO BUỔI NÓI CHUYỆN CHUYÊN ĐỀ:
THỬ VẬN DỤNG KHÁI NIỆM “CHÂU Á LÀ PHƯƠNG PHÁP” VÀO NGHIÊN CỨU TÂY SƠN: CÓ PHẢI LỊCH SỬ CHỈ CÓ MỘT CÁCH ĐỂ KỂ?
📜 Một triều đại.
Một biểu tượng dân tộc
Một cuộc tranh luận chưa bao giờ kết thúc.
Hơn hai thế kỷ đã trôi qua kể từ khi triều đại Tây Sơn khép lại, nhưng câu chuyện về Quang Trung - Nguyễn Huệ vẫn luôn là một trong những chủ đề được quan tâm và tranh luận nhiều nhất trong lịch sử Việt Nam.
Lịch sử Tây Sơn không chỉ tồn tại trong chính sử, mà còn tiếp tục được kiến tạo qua ký ức, phản ký ức (counter-memory), văn học, cộng đồng người Việt hải ngoại và những diễn ngôn xuyên quốc gia.
Vậy…
💭 Vì sao cùng một nhân vật lịch sử là Quang Trung - Nguyễn Huệ, nhưng lại có những cách nhìn hoàn toàn khác nhau?
💭 “Phản ký ức” (counter-memory) là gì? Ai là người có quyền kể lịch sử?
💭 Liệu lịch sử chỉ được viết bởi người chiến thắng, hay còn được kiến tạo bởi những tiếng nói từng đứng bên lề của lịch sử?
💭 Khi bước ra khỏi lăng kính quốc gia để nhìn từ khu vực và thế giới, chúng ta sẽ hiểu lịch sử Việt Nam theo cách nào?
Đó cũng chính là những vấn đề đầy thách thức sẽ được TS. Nguyễn Quốc Vinh (Đại học Columbia - EALAC) trao đổi trong buổi nói chuyện chuyên đề:
🌏 “Thử vận dụng khái niệm ‘Châu Á là phương pháp’ vào nghiên cứu Tây Sơn: Sử chí thời hậu chiến và các phản ký ức từ ngoại biên trong cộng đồng di dân người Việt xa xứ”
🌏 “Châu Á là phương pháp” (Asia as Method) là một trong những khái niệm có ảnh hưởng sâu rộng trong nghiên cứu hậu thực dân và khoa học xã hội đương đại. Được đề xuất bởi học giả Chen Kuan-hsing, khái niệm này hướng tới ba mục tiêu lớn: giải thực dân hóa (decolonization), giải Chiến tranh Lạnh (de-Cold-War) và giải đế quốc hóa (deimperialization). Thay vì tiếp tục lấy phương Tây làm trung tâm của tri thức, “Châu Á là phương pháp” khuyến khích đối thoại giữa các kinh nghiệm lịch sử, văn hóa và xã hội trong chính khu vực châu Á để mở ra những cách nhìn mới về quá khứ và hiện tại.
🔍 Từ gợi mở ấy, diễn giả thử nghiệm một cách tiếp cận mới: “Tây Sơn là phương pháp”.
Không chỉ nghiên cứu một triều đại trong lịch sử Việt Nam, buổi nói chuyện còn đặt ra những câu hỏi lớn về cách lịch sử được viết, được ghi nhớ, được diễn giải và được tranh luận trong bối cảnh hậu chiến, Đổi mới và toàn cầu hóa.
Thông qua việc vận dụng tư duy “Asia as Method”, diễn giả sẽ phân tích quá trình kiến tạo sử chí về Tây Sơn sau năm 1975, đồng thời khảo sát sự xuất hiện của các phản ký ức (counter-memories) trong cộng đồng người Việt hải ngoại. Đây không chỉ là câu chuyện về một triều đại hay một nhân vật lịch sử, mà còn là câu chuyện về quyền kiến tạo lịch sử, về sự va chạm giữa diễn ngôn chính thống với những cách diễn giải khác biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa.
🌐 Đặc biệt, buổi nói chuyện sẽ giới thiệu và phân tích những trường hợp tiêu biểu của giới trí thức và văn học người Việt hải ngoại, từ các tranh luận về Nguyễn Huệ - Quang Trung, cách nhìn về Tây Sơn, cho đến những suy tư về lịch sử, ký ức và bản sắc dân tộc. Dù mang tính phản biện hay xét lại, những tiếng nói này đều tham gia vào một mạng lưới diễn ngôn xuyên quốc gia, đặt ra nhiều vấn đề đáng suy ngẫm đối với sử học Việt Nam đương đại.
⸻
✨ NHỮNG NỘI DUNG ĐÁNG CHÚ Ý:
🔸 “Asia as Method” của Chen Kuan-hsing và tư duy giải thực dân, giải Chiến tranh Lạnh, giải đế quốc.
🔸 Ý tưởng “Tây Sơn là phương pháp” - một hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu lịch sử Việt Nam.
🔸 Cách lịch sử Tây Sơn được kiến tạo trong sử chí thời hậu chiến sau năm 1975.
🔸 Những tiếng nói từ cộng đồng người Việt hải ngoại, văn học, ký ức và các diễn ngôn ngoài chính thống.
🔸 Các phản ký ức (counter-memory) và khả năng mở ra những cách đọc đa chiều về lịch sử dân tộc.
🔸 Vai trò của lịch sử trong bối cảnh toàn cầu hóa, nghiên cứu xuyên quốc gia và đối thoại học thuật quốc tế.
⸻
📚 THÔNG TIN BUỔI NÓI CHUYỆN:
🎤 Diễn giả: TS. Nguyễn Quốc Vinh - Đại học Columbia (EALAC)
🕘 Thời gian: 09:00, Thứ Ba, ngày 14/7/2026
📍 Địa điểm: Phòng D305, Nhà D, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN
🎓 Đối tượng tham dự: Giảng viên, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và tất cả những ai quan tâm đến lịch sử, văn hóa và các hướng tiếp cận mới trong khoa học xã hội.
⸻
🔥 Có những câu chuyện lịch sử không kết thúc khi một triều đại khép lại. Chúng tiếp tục sống trong ký ức của cộng đồng, trong văn học, trong những cuộc tranh luận học thuật và trong chính cách mỗi thế hệ đặt lại câu hỏi về quá khứ.
Tây Sơn là một trong số đó. Hơn hai thế kỷ trôi qua, câu chuyện về Quang Trung - Nguyễn Huệ vẫn tiếp tục được kể, được tranh luận và được nhìn lại qua nhiều lăng kính khác nhau: từ chính sử, ký ức cộng đồng, văn học, cho đến những diễn ngôn xuyên quốc gia của người Việt ở khắp nơi trên thế giới.
👉 Có lẽ, điều hấp dẫn nhất của lịch sử không nằm ở việc chỉ tìm kiếm một đáp án đúng, mà ở việc không ngừng đặt ra những câu hỏi mới. Khi những cách tiếp cận mới như “Châu Á là phương pháp” hay gợi mở “Tây Sơn là phương pháp” được đưa vào nghiên cứu, lịch sử không thay đổi, nhưng cách chúng ta hiểu về lịch sử có thể trở nên sâu sắc và đa chiều hơn.
📌 Khoa Lịch sử và Văn hoá trân trọng giới thiệu và
kính mời quý thầy cô, các nhà nghiên cứu, học viên, sinh viên và tất cả những ai yêu mến lịch sử đến tham dự buổi nói chuyện chuyên đề để cùng lắng nghe, trao đổi và đối thoại về một câu hỏi tưởng như rất cũ nhưng luôn mới:
LỊCH SỬ CHỈ CÓ MỘT CÁCH ĐỂ KỂ, HAY LUÔN TỒN TẠI NHIỀU CÁCH ĐỂ HIỂU?
——————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Email: [email protected]
Fanpage: Khoa Lịch sử và Văn hoá, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân Văn, ĐHQGHN
Website: https://his.ussh.vnu.edu.vn/vi/
Địa chỉ: Tầng 3 nhà B, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn, ĐHQGHN
