20/07/2026
TURANDOT - VAI NỮ CAO KỊCH TÍNH KHÓ NHẤT?
-
Turandot là một vai tương đối ngắn, tổng thời lượng hát chỉ khoảng hơn 20 phút, tức là chỉ bằng 2/3 Love scene của Isolde (Tristan und Isolde) hoặc nhỉnh hơn một xíu màn Hiến tế của Brunhilde (Gotterdammerung) - 2 vai Wagnerian nặng đô và khó nhất trong opera Wagner mà thôi. Tất nhiên các vai Wagnerian có 1 kiểu khó riêng và Turandot lại có những đòi hỏi riêng, nhưng chắc chắn có một sự thừa nhận chung rằng: Turandot là một trong những kịch mục đáng sợ nhất - sát thủ giọng hát (voice-killer) thực với sự ngay cả với true dramatic soprano.
-
Nhiều người nghĩ rằng Turandot khó ở "In questa reggia" bản aria với rất nhiều note cao ff liên tiếp hoặc ở cảnh "3 câu đố" (riddle scene) khi Turandot thường xuyên phải "gào thét" thể hiện sự đe dọa cùng khí chất ngạo mạn của 1 "nàng công chúa băng giá".
-
Nhưng điều thách thức nhất về thanh nhạc của Turandot lại nằm ở aria "Figlio del cielo" trong phần kết màn II, khi Turandot phải thực hiện 2 note High C (C6) toàn thanh cắt xuyên dàn nhạc và dàn hợp xướng tutti. Nên nhớ rằng Turandot là tham vọng sáng tác cuối đời của Puccini (người chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Wagner trong lối hòa âm phối khí), tổng phổ yêu cầu một dàn nhạc tương đối đồ sộ với sự tham gia đáng kể của bộ đồng trong các đại cảnh (khác xa với opera thời kỳ Cổ điển đổ về trước - dàn nhạc mỏng và mang tính "gỗ" hơn nhiều).
-
Trong phần cao trào kết này, Puccini ghi chú rõ phần dàn nhạc: "Largamente" (rộng lớn) - dàn nhạc và hợp xướng tạo ra lớp âm thanh rất dày, lấp đầy không gian. Đáng sợ hơn, trong câu nhạc thứ 2 của Turandot: "... riluttante, fremente", thậm chí 2 bè sop hợp xướng cũng sẽ chập vào cùng "đua" high C ngân dài với Turandot (chứ không chỉ hát bè xuống 1 quãng 3 hay quãng 5 để soloist dễ nổi bật hơn như thông thường). Nhiều soprano cỡ lớn cũng bị ngợp trong cảnh diễn này và hoàn toàn có thể bị bức màn âm thanh dày đặc đó nuốt chửng chứ đừng nói là muốn cắt xuyên).
-
Nhưng nỗi kinh dị không chỉ dừng ở đó. Turandot xuất hiện và hát liên tục trên sân khấu suốt từ main aria "in questa reggia", riddle scene cho đến cao trào "figlio del cielo" mà không hề có một khoảng nghỉ đáng kể. Giọng hát phải làm việc ở cường độ cao liên tục. Người ca sĩ ngoài cỡ giọng lớn bẩm sinh, thể lực sung mãn còn phải có nền tảng kĩ thuật đặc biệt tốt (m muốn nhấn mạnh điều này: Hát ff thực sự cũng cần nhiều kĩ thuật như pp hay bất cứ kĩ thuật chạy note hoa mĩ nào chứ ko chỉ là cứ dùng sức với lõi âm thanh lớn tự nhiên như nhiều người nghĩ, vì ko 1 giọng tự nhiên nào có thể đủ lớn để tồn tại được trong bức màn trướng âm thanh đồ sộ ấy cả, ngoài ra support các note cao với âm thanh lớn không hề là việc dễ dàng).
-
Đây là lý do mà Turandot là 1 vai rất khó cast, ngay cả real dramatic sop cũng hiếm người duy trì nó trong kịch mục diễn của mình liên tục 5 năm. Vậy tại sao ngày nay chúng ta vẫn thấy không ít giọng spinto và trữ tình cỡ lớn hát vai diễn này? Đó là nhờ sự tiết chế âm thanh và điều chỉnh quy mô dàn nhạc, dàn hợp xướng dưới bàn tay chỉ đạo của các nhạc trưởng - một số soprano đã tiết lộ bí mật này. Nhưng nếu bạn một lần được nghe TRỰC TIẾP 1 giọng dramatic old-school cùng dàn hợp xướng, dàn nhạc full scale trong đại cảnh này - chắc chắn bạn sẽ bị choáng ngợp bởi sự tráng lệ, đồ sộ của nó mà không bản ghi âm nào (live hay studio) dù có mở trên một dàn âm thanh hi-end tối tân đến đâu, có thể mang lại.
-
Clip dưới đây chỉ giúp bạn nhận ra cảnh diễn đó ở đâu trong vở cùng minh họa với score thôi chứ nó khác xa việc nghe trực tiếp. Bạn đừng nghe sự mô tả của bất cứ "giáo sư mạng" nào về giọng kịch tính hay kĩ thuật cộng minh bla bla - nếu chỉ phân tích trên các clip ghi âm. Hãy một lần vào nhà hát để trải nghiệm.
