28/05/2026
🌟 TỪ PHẢN ỨNG DỊ ỨNG ĐẾN VIÊM ĐƯỜNG THỞ MẠN TÍNH TRONG HEN PHẾ QUẢN🌟
🌬️ Hen phế quản là một bệnh lý hô hấp mạn tính, ảnh hưởng đến khoảng hơn 300 triệu người trên toàn thế giới. Theo hướng dẫn của Tổ chức Sáng kiến Hen toàn cầu - GINA (Global Initiative for Asthma), hen phế quản không phải là một căn bệnh đơn lẻ mà là một hội chứng gồm nhiều "kiểu hình" khác nhau. Trong đó, hen dị ứng là kiểu hình phổ biến và được nghiên cứu rõ ràng nhất: có tới 80% - 90% các ca mắc hen ở trẻ em và 50% - 60% ca mắc ở người lớn liên quan đến cơ địa dị ứng. Ngay cả ở nhóm bệnh nhân hen nặng khó trị, cơ chế viêm đường thở do dị ứng vẫn chiếm chủ đạo.
🔍 Khi một người có cơ địa dị ứng hít phải các dị nguyên từ môi trường (như mạt bọ nhà, phấn hoa, lông chó mèo, bào tử nấm mốc...), hệ miễn dịch của họ sẽ nhận diện nhầm đây là các tác nhân nguy hiểm và phản ứng quá mức. Quá trình này diễn ra như sau:
🔹 Hình thành kháng thể IgE: Tế bào biểu mô đường thở kích hoạt tế bào lympho Th2. Các tế bào Th2 này giải phóng ra các cytokine (như IL-4, IL-13), kích thích tế bào B sản xuất kháng thể miễn dịch Immunoglobulin E (IgE).
🔹 Quá trình mẫn cảm và khởi phát: Các phân tử IgE gắn lên thụ thể đặc hiệu trên bề mặt các tế bào viêm (tế bào mast, bạch cầu ái kiềm). Khi người bệnh tiếp xúc lại với dị nguyên đó, dị nguyên sẽ liên kết chéo với các IgE này, làm tế bào mast "vỡ ra" và phóng thích hàng loạt hóa chất trung gian như histamine, leukotriene và prostaglandin.
🔹 Tác động trên phổi: Các hoạt chất này lập tức gây co thắt cơ trơn phế quản, phù nề niêm mạc và tăng tiết dịch nhầy đường thở, dẫn đến các triệu chứng đặc trưng của hen: khò khè, khó thở, nặng ngực và ho.
⚠️ Về tác nhân kích phát, tình trạng quá mẫn khiến đường thở của bệnh nhân hen luôn trong trạng thái nhạy cảm và tăng phản ứng. Chỉ cần tiếp xúc với một lượng rất nhỏ yếu tố kích thích cũng có thể gây ra đợt cấp hen. Các yếu tố này bao gồm:
🏠 Dị nguyên trong nhà: mạt bọ nhà, gián, lông/vảy thú cưng.
🌳 Dị nguyên ngoài trời: phấn hoa, nấm mốc.
🌦️ Các yếu tố kích ứng khác: Thay đổi thời tiết đột ngột, khói thuốc lá, không khí lạnh, hoặc thậm chí là ô nhiễm bụi mịn.
🏥 Trên thực tế lâm sàng, người bệnh dị ứng thường mắc kèm các bệnh lý cơ địa khác, tạo thành một chuỗi bệnh lý liên quan đến cơ địa:
• Nhiều trẻ em bắt đầu bằng viêm da cơ địa hoặc dị ứng thức ăn khi còn nhỏ.
• Khi trẻ lớn hơn, bệnh tiến triển thành viêm mũi dị ứng và hen phế quản.
• Dữ liệu toàn cầu cho thấy có đến 80% bệnh nhân hen phế quản dị ứng có kèm theo viêm mũi dị ứng. Việc niêm mạc mũi bị viêm (đường thở trên) sẽ làm tình trạng viêm đường thở dưới (phổi) trở nên trầm trọng và khó kiểm soát hơn.
💡 Việc xác định một bệnh nhân có thuộc nhóm "hen dị ứng" hay không không chỉ mang tính lý thuyết, mà nó đóng vai trò quyết định đến hiệu quả của quá trình điều trị:
✅ Nếu đã xác định là hen dị ứng, bước đầu tiên và chi phí thấp nhất là tránh xa dị nguyên (vệ sinh nhà cửa, không nuôi chó mèo). Thuốc nền tảng vẫn là corticosteroid dạng hít để kiểm soát tình trạng viêm của đường thở.
✅ Áp dụng các liệu pháp sinh học (điều trị đích): đối với những bệnh nhân hen dị ứng nặng, nhờ hiểu rõ cơ chế phân tử, y học đã tạo ra các kháng thể đơn dòng (như Omalizumab, Mepolizumab, Benralizumab, Reslizumab, Dupilumab, Tezepelumab) giúp kiểm soát cơ chế dị ứng một cách chính xác, giúp bệnh nhân giảm đáng kể số đợt cấp phải nhập viện và tránh dùng corticoid đường uống.
📌 Tóm lại, hen phế quản và tình trạng dị ứng có một mối liên hệ bệnh sinh chặt chẽ, chiếm phần lớn các ca bệnh ở tất cả độ tuổi. Việc xác định đúng kiểu hình hen liên quan đến dị ứng, quá mẫn thông qua xét nghiệm (đo IgE, test lẩy da, số lượng bạch cầu ái toan) là chìa khóa để quản lý bệnh hiệu quả, chuyển từ việc "chữa triệu chứng" sang "điều trị trúng đích", cải thiện chất lượng cuộc sống và giúp người bệnh sinh hoạt và làm việc như bình thường.
________________________________________
📢 HÃY ĐĂNG KÝ THĂM KHÁM NGAY TẠI KHOA DỊ ỨNG, MIỄN DỊCH VÀ DA LIÊU - BỆNH VIỆN E! 🏥
Nếu bạn đang gặp phải các vấn đề nghi ngờ hen phế quản hoặc có cơ địa dị ứng kéo dài, đừng chủ quan! Việc chẩn đoán đúng kiểu hình và điều trị trúng đích sẽ giúp bạn kiểm soát bệnh bền vững.
👨⚕️ Khoa Dị ứng, Miễn dịch và Da liễu - Bệnh viện E sở hữu đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm cùng hệ thống xét nghiệm hiện đại, sẵn sàng đồng hành cùng bạn.