Ngàn Năm Đất Việt

Ngàn Năm Đất Việt THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Email: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[GIAO THOA ĐÔNG - TÂY TRONG NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU HIỆN ĐẠI VIỆT NAM] Trong tâm khảm mỗi con người Việt Nam, đặc biệt là nh...
30/07/2026

[GIAO THOA ĐÔNG - TÂY TRONG NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU HIỆN ĐẠI VIỆT NAM]

Trong tâm khảm mỗi con người Việt Nam, đặc biệt là những ai yêu và trân trọng nghệ thuật, những loại hình sân khấu cổ truyền như chèo, tuồng, cải lương… luôn chiếm một vị trí không thể thay thế xuyên suốt bề dày lịch sử. Trải qua một tiến trình phát triển dài, bên cạnh việc tiếp tục sứ mệnh lan tỏa những tinh thần, giá trị cốt lõi của con người Việt, dân tộc Việt, những hình thức nghệ thuật đó hiện nay còn khoác lên một diện mạo mới mẻ, hiện đại hơn - kết quả của sự giao thoa giữa văn hóa phương Đông và phương Tây.

Không thể phủ nhận rằng luồng văn hóa Tây phương có ảnh hưởng vô cùng mạnh mẽ đến nội dung, tư tưởng của nghệ thuật sân khấu Việt Nam. Nói đến yếu tố “Tây” là không thể không nói đến cải lương - loại hình ghi dấu bởi tính mở, tính linh động với không ít những đổi mới, canh tân đúng như tên gọi của nó:

“CẢI cách hát ca theo tiến bộ
LƯƠNG truyền tuồng tích sánh văn minh”

Với hiểu biết sâu rộng về văn học, kịch nghệ và phim ảnh Pháp, những trí thức, nghệ sĩ buổi đầu đã sáng tạo nên nhiều vở cải lương với nội dung mang đậm chất “Tây”. Chẳng hạn, vở “Tơ vương đến thác” được phóng tác theo tiểu thuyết “Trà hoa nữ” của nhà văn Alexandre Dumas (con), hay vở “Giá trị và danh dự” phỏng theo vở kịch nổi tiếng “Le Cid” của đại văn hào Pháp Pierre Corneille vào thế kỷ XVII… Hệ quả của sự tiếp thu này là cải lương đã đề cập sâu hơn đến các vấn đề xã hội, tình yêu và đạo đức, phản ánh tư tưởng tiến bộ, nhân văn và bình đẳng - những thông điệp vẫn được nối dài cho đến ngày hôm nay.

Bên cạnh đó, những giao thoa Đông - Tây trong cách thức dàn dựng, hình thức trình diễn tác phẩm nghệ thuật sân khấu cũng là điều khiến người nghe, người xem phải dành nhiều sự quan tâm. Trên sân khấu, vẫn là những khung cảnh làng quê Việt Nam, vẫn là những giai điệu truyền thống lưu truyền qua bao thế hệ, nhưng đã được truyền tải với phong cách lạ tai, lạ mắt hơn.

Trong chương trình “Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai” mùa 1 - 2024, tiết mục “Đào liễu” gây tiếng vang bởi sự pha trộn táo bạo nhưng đầy mới lạ giữa chèo và hip hop. Giữa không gian hội làng được dàn dựng công phu, làn điệu chèo truyền thống được trình diễn trên nền nhạc sôi động, mang đến một “món ăn tinh thần” hòa quyện hài hòa giữa hai thể loại âm nhạc, mà vẫn giữ nguyên bản sắc và giá trị của cả hai. Điểm giao thoa này thai nghén sự ra đời của những loại hình sân khấu đa văn hóa, đa thể loại cũng như thúc đẩy nhiều cách trình diễn mới đầy sáng tạo và độc đáo.

Sự du nhập của văn hóa Pháp, Mỹ và nhiều quốc gia phương Tây khác không làm sân khấu Việt mất đi bản sắc, mà trở thành chất xúc tác cho sự đổi mới tư duy biểu diễn. Sự tổng hòa giữa tinh thần phương Đông và hơi thở phương Tây là cơ hội để những người yêu nghệ thuật có thêm lựa chọn khi tiếp cận nghệ thuật sân khấu, để các nhà sản xuất và nghệ sĩ có thêm không gian để thử nghiệm và sáng tạo. Đồng thời, sự giao thoa này còn giúp các nền văn hóa xích lại gần nhau, thúc đẩy sự hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau. Đặc biệt, đây cũng là tuyên ngôn khẳng định bản lĩnh, tinh thần của nghệ thuật sân khấu Việt: không khép kín nhưng cũng không hòa tan, mà luôn học hỏi, vận động để giữ hồn dân tộc trong nhịp sống toàn cầu.
————————————————
Nhóm tác giả:
- Ý tưởng & Nội dung: Nguyễn Gia Thịnh (Cố vấn ban Nội dung - mùa 7)
- Hình ảnh: Huỳnh Ngọc An Vy

Nguồn tham khảo:
1/ Bài viết “‘Hôn phối" nghệ thuật Đông - Tây” [09/10/2028] - Lê Hồng Phước - Khoa Văn học thuộc Trường Đại học KHXH & NV (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh): https://www.khoavanhoc-ngonngu.edu.vn/nghien-cuu/nghe-thu%E1%BA%ADt-h%E1%BB%8Dc/7201-h%C3%B4n-ph%E1%BB%91i-ngh%E1%BB%87-thu%E1%BA%ADt-%C4%91%C3%B4ng-t%C3%A2y.html

2/ Bài viết “Đinh Tiến Đạt nói gì khi kết hợp chèo với hip hop trong show âm nhạc?” [09/09/2024] - Báo Thanh niên: https://thanhnien.vn/dinh-tien-dat-noi-gi-khi-ket-hop-cheo-voi-hip-hop-trong-show-am-nhac-185240909011045786.htm
————————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[🇻🇳 KỶ NIỆM 79 NĂM NGÀY THƯƠNG BINH - LIỆT SĨ 🇻🇳]~ 27/07/1947 - 27/07/2026 ~“Có nơi nào như đất nước chúng taViết bằng m...
27/07/2026

[🇻🇳 KỶ NIỆM 79 NĂM NGÀY THƯƠNG BINH - LIỆT SĨ 🇻🇳]
~ 27/07/1947 - 27/07/2026 ~

“Có nơi nào như đất nước chúng ta
Viết bằng máu cả ngàn chương sử đỏ
Khi giặc đến vạn người con quyết tử
Cho một lần Tổ quốc được sinh ra”
(Trích “Thêm một lần Tổ quốc được sinh ra” - Nguyễn Việt Chiến)

Nắng ấm của độc lập hôm nay vốn được dệt nên từ những tháng năm khói lửa, từ xương máu của những người lính đã ngã xuống. Có những chàng trai, những cô thiếu nữ đã vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường khi chỉ mới chạm đến độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời, khi trước mắt chất chứa những dự định, những giấc mơ đầy hoài bão để dấn thân vào làn mưa bom bão đạn, để đổi lại cho người mình thương một cuộc sống không tiếng súng, đổi lại cho Tổ quốc một bầu trời thái bình.

Họ cũng sợ, cũng nhớ nhà, cũng khát khao một cuộc sống như bao người, nhưng họ hiểu rằng phải có người cầm súng để mầm non mai sau được cầm bút, phải đi trong đêm tối để ta được đứng trước ánh bình minh, và họ đã ngã xuống, để đất nước được đứng lên. Có lẽ họ biết rằng, sự hy sinh của mình sẽ không bị quên lãng mà sẽ hóa thành ngọn lửa soi đường cho thế hệ hôm nay, ngát hương giữa lòng đất mẹ và mãi trường tồn trong tim những người con đất Việt.

Xuất phát từ truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/07) ra đời như một lời nhắc cả dân tộc cùng ghi nhớ, vinh danh và khắc ghi công ơn các anh hùng liệt sĩ đã dâng mình vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nhân đây, Ngàn Năm Đất Việt xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến các chiến binh, các anh hùng liệt sĩ và các Mẹ Việt Nam Anh Hùng đã cống hiến thanh xuân tươi đẹp của mình để vun đắp hình hài đất nước và dệt nên màu cờ Tổ quốc.
————————————————
Nhóm tác giả:
- Ý tưởng & Viết bài: Đặng Khánh Trang
- Hình ảnh: Phạm Vũ Ngọc Diệp, Đặng Hải Phong

Nguồn ảnh tham khảo: Blog Của Rọt: https://www.facebook.com/share/p/1DF1hLahtx/
————————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[SÂN KHẤU TUỒNG CỔ - CUỘC TRÌNH DIỄN GIỮA ĐẠO LÝ VÀ QUYỀN LỰC]"Di sản văn hóa phi vật thể chỉ thực sự tồn tại khi được c...
24/07/2026

[SÂN KHẤU TUỒNG CỔ - CUỘC TRÌNH DIỄN GIỮA ĐẠO LÝ VÀ QUYỀN LỰC]

"Di sản văn hóa phi vật thể chỉ thực sự tồn tại khi được cộng đồng thực hành, truyền dạy và gìn giữ" - UNESCO, Công ước 2003 về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi vật thể.

Có những loại hình nghệ thuật chỉ tồn tại trước khoảnh khắc cánh màn sân khấu khép lại. Nhưng cũng có những loại hình nghệ thuật, dù sân khấu đã tắt đèn, tiếng trống đã lặng im, vẫn tiếp tục sống trong ký ức của một dân tộc. Tuồng cổ là một trong số đó - nơi lưu giữ những chuẩn mực đạo đức, những bài học về nhân nghĩa và những suy tư về quyền lực đã được cha ông gửi gắm qua nhiều thế kỷ.

Tuồng là loại hình nghệ thuật sân khấu cổ truyền của dân tộc, được hình thành trên cơ sở tổng hòa giữa ca - vũ - nhạc và các trò diễn xướng dân gian cùng ngôn ngữ văn chương bác học, tiếp thu một số yếu tố từ sân khấu truyền thống Trung Hoa. Theo nhiều tài liệu, tuồng được cho là xuất hiện từ khoảng thế kỷ XIII và có mặt ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam, nhưng phát triển mạnh mẽ và phổ biến hơn cả ở Nam Trung Bộ.

Đến cuối thế kỷ XVIII, tuồng đã phát triển một cách hoàn chỉnh từ kịch bản văn học đến nghệ thuật biểu diễn. Sang nửa sau thế kỷ XIX, nghệ thuật tuồng đạt đến sự đa dạng hiếm có khi ba dòng tuồng là: cung đình, sĩ phu yêu nước và dân gian cùng tồn tại, phản ánh nhiều góc nhìn khác nhau về xã hội và con người. Đặc biệt, dưới triều Nguyễn, nhất là thời vua Tự Đức, tuồng từng được xem như “quốc kịch”.

Thế nhưng, điều khiến tuồng trở nên khác biệt không chỉ nằm ở bề dày lịch sử. Nếu hội họa dùng màu sắc để kể chuyện, âm nhạc dùng thanh âm để chạm đến cảm xúc, văn học dùng ngôn từ để khắc họa số phận con người, thì tuồng là nơi tất cả những yếu tố ấy gặp gỡ.

Mỗi khuôn mặt được hóa trang trong tuồng đều mang một ngôn ngữ riêng. Màu đỏ tượng trưng cho lòng trung nghĩa và khí phách. Màu trắng gắn với sự gian trá, phản trắc. Màu đen thể hiện sự cương trực, còn màu xanh lại gợi nên sự ngang tàng, võ tướng. Chỉ cần nhìn vào gương mặt nhân vật, khán giả đã có thể phần nào hiểu được họ là ai, đứng về phía nào và mang trong mình phẩm chất gì.

Âm nhạc trong tuồng cũng không đơn thuần là phần đệm cho lời ca. Tiếng trống, tiếng kèn, từng nhịp phách trở thành nhịp đập của sân khấu, dẫn dắt cảm xúc và khắc họa chiều sâu nội tâm của nhân vật. Trong khi đó, diễn xuất lại được cách điệu hóa đến mức chỉ một động tác tay, một bước chân hay một ánh mắt cũng đủ để tái hiện cả một trận chiến, một chuyến hành trình hay một nỗi giằng xé trong tâm hồn.

Linh hồn của tuồng hiện diện sâu sắc qua những câu chuyện về thể chế và đời sống xã hội thuở bấy giờ: về những vị trung thần sẵn sàng lấy cái chết để giữ trọn khí tiết; về những người con phải đứng giữa chữ hiếu với gia đình, chữ trung với đất nước; về những người buộc phải lựa chọn giữa quyền lực và lẽ phải, giữa danh vọng và nhân cách; …

Xem một vở tuồng không chỉ là theo dõi một câu chuyện lịch sử, đó còn là hành trình chứng kiến con người đối diện với những câu hỏi chưa bao giờ cũ: Liệu quyền lực có thể đứng trên đạo lý? Liệu lợi ích cá nhân có đáng để đánh đổi lòng trung nghĩa? Liệu sự thật có luôn chiến thắng trước dối trá?

Hàng trăm năm đã trôi qua, nhưng những câu hỏi ấy vẫn hiện diện trong xã hội hôm nay. Dẫu sân khấu tuồng không còn đông kín khán giả như trước, giá trị của nó chưa bao giờ được đo bằng số lượng người xem. Điều còn lại sau mỗi vở diễn là những lớp ký ức văn hóa: trong từng lớp hóa trang là tư duy thẩm mỹ của cha ông, trong từng lời ca là hơi thở của một thời đại, còn trong từng câu chuyện là những bài học về lòng trung nghĩa, nhân cách và trách nhiệm với cộng đồng.

Bởi vậy, gìn giữ tuồng không chỉ là bảo tồn một loại hình sân khấu truyền thống. Đó còn là gìn giữ trí nhớ văn hóa, gìn giữ những giá trị đạo lý đã nuôi dưỡng tâm hồn người Việt qua nhiều thế hệ. Để mỗi khi tiếng trống lại vang lên, ta không chỉ đang thưởng thức một vở diễn, mà còn đang lắng nghe lịch sử cất tiếng giữa hiện tại, để hiểu hơn về cội nguồn và về chính bản thân mình.
————————————————
Nhóm tác giả:
- Ý tưởng: Vũ Mai Chi, Hà Ngô Minh Hạnh
- Người viết: Võ Anh Phương Uyên (Trưởng ban Nội dung mùa 7)
- Hình ảnh: Nguyễn Trí Hiền

Nguồn tham khảo:
1/ Bài viết “Đưa nghệ thuật Tuồng đến khán giả trẻ” - Trường Đại học Văn hóa Hà Nội [13/06/2016] https://huc.edu.vn/a/56945/Dua-nghe-thuat-tuong-den-khan-gia-tre
2/ Bài viết “Tìm hiểu tuồng cổ qua trang phục, đặc trưng nhân vật trưng bày tại Hà Nội” - Báo Dân trí [15/12/2023] https://dantri.com.vn/van-hoa/tim-hieu-tuong-co-qua-trang-phuc-dac-trung-nhan-vat-trung-bay-tai-ha-noi-20231213175509197.htm
3/ Series “TỎ TUỒNG” - Dự án Xin Chào Việt Nam https://www.facebook.com/share/v/1DUN4KcNwC/
————————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[CẢI LƯƠNG - TIẾNG VỌNG CỦA ĐÔ THỊ]Trong dòng chảy phong phú của văn hóa nghệ thuật Việt Nam, cải lương không đơn thuần ...
18/07/2026

[CẢI LƯƠNG - TIẾNG VỌNG CỦA ĐÔ THỊ]

Trong dòng chảy phong phú của văn hóa nghệ thuật Việt Nam, cải lương không đơn thuần là một hình thức giải trí “ca ra bộ”, mà còn là một không gian nghệ thuật mang tinh thần phản kháng xã hội sâu sắc. Ra đời và phát triển qua những giai đoạn lịch sử đầy biến động, cải lương đã trở thành nơi giãi bày tâm tư, đồng thời là một thứ vũ khí thầm lặng chống lại những định kiến ngặt nghèo của xã hội cũ. Sức hút của bộ môn này nằm ở chỗ nó dám nhìn thẳng vào những góc khuất của xã hội phong kiến và thuộc địa. Tại đó, khát vọng vượt ngoài khuôn khổ để hướng tới quyền con người của nữ giới đã tìm thấy một “đất diễn” lý tưởng.
---
(“𝙲𝚊 𝚛𝚊 𝚋ộ” 𝚕à 𝚑ì𝚗𝚑 𝚝𝚑ứ𝚌 𝚌𝚊 𝚗𝚑ạ𝚌 𝚔ế𝚝 𝚑ợ𝚙 𝚍𝚒ễ𝚗 𝚡𝚞ấ𝚝 đ𝚒ệ𝚞 𝚋ộ， đó𝚗𝚐 𝚟𝚊𝚒 𝚝𝚛ò 𝚕à ＂𝚌𝚑𝚒ế𝚌 𝚌ầ𝚞 𝚗ố𝚒＂ 𝚐𝚒ữ𝚊 đờ𝚗 𝚌𝚊 𝚝à𝚒 𝚝ử 𝚟à 𝚜â𝚗 𝚔𝚑ấ𝚞 𝚌ả𝚒 𝚕ươ𝚗𝚐)
---
Vào giai đoạn đầu thế kỷ XX, người phụ nữ hoàn toàn bị tước đi quyền tự quyết bởi lễ giáo phong kiến đè nặng, khắt khe đến mức trong những ngày đầu của cải lương, các vai nữ (vai đào) đều phải do nam nghệ sĩ đảm nhiệm. Khi những cô đào đích thực được trả lại vị trí của mình trên sân khấu, họ lại mang những thân phận đầy bi kịch và nước mắt. Thế nhưng, họ không đầu hàng mà chọn phản kháng bằng chính phẩm hạnh và lòng vị tha, đó là:

- Nàng Lan trong vở Lan và Điệp - người chọn nương nhờ cửa Phật để giữ trọn vẹn danh dự trước định kiến tàn nhẫn của giàu nghèo.
- Tô Ánh Nguyệt trong vở tuồng cùng tên của soạn giả Trần Hữu Trang , dù chịu muôn vàn tủi nhục nhưng vẫn bản lĩnh làm chủ cuộc đời mình về sau.

Tiếng nói thời kỳ này dù còn âm thầm, đau đớn, nhưng đã là những viên gạch đầu tiên phá vỡ bức tường định kiến.
---
Bước sang giai đoạn 1950 - 1970, sân khấu cải lương miền Nam bước vào thời kỳ cực thịnh, là thời đại mà những cô đào tài sắc vẹn toàn chính thức bước ra trung tâm ánh sáng. Người phụ nữ không còn làm nền cho các kép nam; tính phản kháng của cải lương lúc này mang một sắc thái hào hùng và mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Những hình tượng lẫy lừng như Trưng Trắc (Tiếng trống Mê Linh) hay Thái hậu Dương Vân Nga xuất hiện. Những câu ca không còn là tiếng khóc than cho số phận cá nhân, mà đã hóa thành lời hịch non sông, thể hiện khí phách kiên cường và bản lĩnh dẫn dắt của người phụ nữ Việt Nam trước vận mệnh quốc gia.

Từ sau năm 1980, trong làn sóng Đổi mới của đất nước, cải lương tiếp tục nâng cấp cách khắc họa người phụ nữ. Họ hoàn toàn thoát khỏi cái mác nạn nhân của số phận. Người phụ nữ thời đại mới hiện lên vô cùng đa dạng, trí thức và hiện đại. Họ dám yêu, dám ghét, sẵn sàng đối diện trực diện với những bất công, giáo điều cũ kỹ của gia đình và xã hội để giành lấy quyền được sống thật với cảm xúc và khẳng định giá trị bản thân. Sự phản kháng lúc này không còn mang màu sắc bi tráng của lịch sử, mà mang hơi thở của thời đại, một cuộc cách mạng giải phóng nội tâm và khẳng định chủ quyền cá nhân của nữ giới.
---
Hành trình chuyển mình của người phụ nữ từ những phận đời bị trói buộc trong bóng tối bước ra trung tâm của ánh sáng sân khấu chính là giá trị nhân văn cao cả nhất của cải lương. Không dừng lại ở việc lấy nước mắt khán giả, cải lương đã thực hiện trọn vẹn sứ mệnh cao đẹp: giải phóng con người khỏi những tư tưởng lỗi thời, nâng niu phẩm giá và chắp cánh cho những khát vọng chính đáng của nữ giới. Chính năng lực thức tỉnh xã hội này đã giúp cải lương giữ vững vị thế là một di sản tinh thần vô giá, một minh chứng sống động cho sức mạnh của nghệ thuật dân tộc xuyên thời gian.
————————————————
Nhóm tác giả:
- Ý tưởng: Hà Ngô Minh Hạnh, Nguyễn Văn Thanh, Trương Bảo Hân, Vũ Thị Mai Chi, Đỗ Lê Minh Thư, Nguyễn Thị Bích Ngọc, Nguyễn Thị Kim Ngân, Nguyễn Thị Như Ý
- Viết bài: Ngô Thượng Khôi (Phó ban Nội dung - mùa 7)
- Hình ảnh: Nguyễn Trương Minh Khoa

Nguồn tham khảo:
1/ Nét độc đáo trong sân khấu nghệ thuật truyền thống [05/08/2013]
https://cailuongvietnam.com/newclvn/index.php/vi/news/Tim-Hieu-Nghe-Thuat/Vai-dien-gia-trai-gia-gai-Net-doc-dao-trong-nghe-thuat-san-khau-truyen-thong-1127/

2/ Quá trình hình thành nghệ thuật sân khấu Cải lương, một di sản phi vật thể vùng văn hóa Đồng bằng Nam Bộ
https://dsvh.gov.vn/Upload/files/Tap%20chi%20DSVH/So%2023/2313_Qua%20trinh%20hinh%20thanh%20nghe%20thuat%20san%20khau%20Cai%20luong.pdf

3/ Gửi gắm nỗi niềm, khát vọng vào hình tượng phụ nữ trên sân khấu [08/03/2024]
https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/gui-gam-noi-niem-khat-vong-vao-hinh-tuong-phu-nu-tren-san-khau-767797

4/ Nghệ thuật cải lương Nam Bộ - 100 năm hình thành và phát triển [03-05-2018]
https://vienamnhac.vn/bai-viet/nhac-co/nghe-thuat-cai-luong-nam-bo---100-nam-hinh-thanh-va-phat-trien

5/ Nguồn gốc và đặc điểm của loại hình nghệ thuật cải lương [29/07/2024]
https://techsound.vn/blogs/news/nguon-goc-va-dac-diem-cua-loai-hinh-nghe-thuat-cai-luong?srsltid=AfmBOopPk0fabk4Ln4PH4xcRjYuQi8F5ZW64wqHyY9_UMUfqNdmCRSza
————————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[MÚA RỐI NƯỚC - KHI MẶT NƯỚC TRỞ THÀNH NƠI LƯU GIỮ KÝ ỨC TẬP THỂ]Trên mặt nước phẳng lặng, những con rối gỗ bỗng chuyển ...
15/07/2026

[MÚA RỐI NƯỚC - KHI MẶT NƯỚC TRỞ THÀNH NƠI LƯU GIỮ KÝ ỨC TẬP THỂ]

Trên mặt nước phẳng lặng, những con rối gỗ bỗng chuyển mình như thức dậy từ lớp trầm tích ký ức, mang theo hơi thở của làng quê Bắc Bộ và kể lại chuyện làng, chuyện người, chuyện của một nền văn hóa - thứ đã thấm sâu vào từng nhịp trống và làn điệu hát chèo suốt ngàn năm lịch sử.

Dù không có tài liệu chính xác về thời điểm ra đời, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng múa rối nước xuất hiện từ thời Lý (thế kỷ XI), với bằng chứng thành văn sớm nhất được ghi nhận trên văn bia “Sùng Thiện Diên Linh” (năm 1121) tại chùa Long Đọi Sơn (Hà Nam). Vào cái thời kỳ mà con chữ vẫn là điều xa xỉ, những con rối gỗ bé nhỏ đã trở thành tiếng nói của cộng đồng làng xã: tái hiện những câu chuyện lịch sử hào hùng, lan tỏa những triết lý nhân sinh sâu sắc và ấp ủ ước mong về cuộc sống thanh bình dưới mái đình quê thân thương.

Khuất sau tấm màn thủy đình, những nghệ nhân với hệ thống sào và dây kéo được chế tác tinh xảo đã lặng lẽ điều khiển từng con rối gỗ chuyển động uyển chuyển trên mặt nước: khi thì nhảy múa, bơi lội, cưỡi trâu; khi lại phun nước, nhả khói; mỗi cử động đều mang đến cho khán giả những tràng cười thích thú. Hòa cùng tiếng trống rộn ràng, tiếng sáo réo rắt, đàn nhị da diết và những làn điệu chèo mộc mạc, các tích trò lần lượt được tái hiện: từ khung cảnh lao động thanh bình nơi thôn quê, những lễ hội dân gian rộn rã đến các truyền thuyết như Thánh Gióng đánh giặc hay hình ảnh chú Tễu hóm hỉnh mở màn mỗi buổi diễn.

Vượt lên chức năng giải trí, múa rối nước đã trở thành một không gian văn hóa cộng đồng - nơi người dân cùng quây quần, sẻ chia tiếng cười, lưu giữ ký ức làng quê và truyền nối những giá trị văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, múa rối nước không phải là sản phẩm của triều đình hay giới quý tộc, mà là nghệ thuật dân gian hình thành từ cộng đồng, gắn liền mật thiết với đời sống sinh hoạt và nền văn minh lúa nước của người nông dân vùng châu thổ sông Hồng.

Nghệ thuật độc đáo này cũng đã không ít lần vươn mình vượt ra khỏi sân khấu làng quê mộc mạc, được đưa vào không gian cung đình lộng lẫy. Theo nhiều sử liệu, múa rối nước từng hiện diện trong các nghi lễ tiếp đón sứ thần và những sự kiện quan trọng của triều đình. Sự xuất hiện ấy cho thấy loại hình nghệ thuật dân gian này không chỉ được người dân yêu mến mà còn được trân trọng như một biểu tượng văn hóa của Đại Việt.

Trong từng làn nước gợn sóng, từng tiếng trống vang lên và từng con rối chuyển động là dấu ấn của lịch sử, tâm hồn và bản sắc Việt đã được gửi gắm vào nghệ thuật. Những tích trò dân dã, những nhân vật bước ra từ huyền thoại không chỉ mang tính giải trí mà còn chuyên chở những giá trị văn hóa, tinh thần cộng đồng và triết lý sống của người Việt. Giữ gìn múa rối nước vì thế không chỉ là bảo tồn một di sản mà còn là giữ cho dòng chảy văn hóa dân tộc không ngừng tiếp nối, để mỗi lần tấm màn thủy đình mở ra, quá khứ vẫn có thể đối thoại với hiện tại và truyền cảm hứng cho tương lai.
————————————————
Nhóm tác giả:
- Ý tưởng: Bùi Khánh Ngọc, Nguyễn Văn Thanh, Vũ Thị Mai Chi, Nguyễn Hương Giang
- Người viết: Đặng Hải Phong (Phó ban Điều hành - mùa 7)
- Hình ảnh: Phạm Quỳnh Như (Trưởng ban Thiết kế - mùa 5, 6, 7)

Nguồn tham khảo:
1/ “Múa rối nước: Đời sống tinh thần huyền ảo trên mặt nước” (18/01/2023) - Báo điện tử VietnamPlus: https://mega.vietnamplus.vn/mua-roi-nuoc-doi-song-tinh-than-huyen-ao-tren-mat-nuoc-5346.html
2/ “Múa rối nước, ‘đặc sản’ dành cho du khách” (13/10/2024) - Báo Lao động (chuyên trang Du lịch): https://laodong.vn/du-lich/media/mua-roi-nuoc-dac-san-danh-cho-du-khach-1406505.html
3/ Giới thiệu tổng quan “Nghệ thuật múa rối” - Nhà hát múa rối Thăng Long: https://nhahatmuaroithanglong.vn/nghe-thuat-mua-roi/
————————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[CHÈO - LỜI THÌ THẦM CỦA NHÂN DÂN DƯỚI ÁNH ĐÈN SÂN KHẤU]Giữa tiếng trống chèo rộn ràng, lời ca mượt mà cất lên như đưa n...
11/07/2026

[CHÈO - LỜI THÌ THẦM CỦA NHÂN DÂN DƯỚI ÁNH ĐÈN SÂN KHẤU]

Giữa tiếng trống chèo rộn ràng, lời ca mượt mà cất lên như đưa người nghe về một vùng quê Bắc Bộ thân thuộc, nơi tiếng nói dân dã hòa cùng tiếng cười hóm hỉnh của những nhân vật trên sân khấu. Chèo – không chỉ là trò diễn vui chơi mà còn là biểu tượng cho đời sống tinh thần của người nông dân Việt từ bao đời nay. Từ thế kỷ X, loại hình kịch hát độc đáo này đã ra đời, vừa để giải trí, vừa để giãi bày nỗi lòng, vừa để phản ánh những bất công qua lăng kính châm biếm sâu sắc. Ẩn sau lớp hài hước là cả một thế giới sống động của tiếng cười, nước mắt và khát vọng công lý.

Nhân vật trong Chèo là hình ảnh biểu tượng cho phong kiến xưa, không chỉ phản ánh rõ nét các tầng lớp và những mâu thuẫn xã hội sâu sắc, mà còn truyền tải tư tưởng và văn hóa dân gian đặc sắc. Mỗi vai diễn không chỉ đại diện cho một kiểu người mà còn mang một ý nghĩa bày tỏ khát vọng sống và tư tưởng phản kháng.

Chèo đã bồi đắp đời sống tinh thần dân tộc bởi chất trữ tình sâu lắng mà đằm thắm, mang đậm hơi thở dân gian, sử dụng lời ăn tiếng nói mộc mạc của ca dao, tục ngữ. Cách diễn trong chèo cũng rất linh hoạt: kết hợp giữa hát, nói, múa thể hiện tâm trạng nhân vật một cách giàu cảm xúc, sinh động và dễ tiếp cận. Diễn xuất thường được cách điệu hóa, phóng đại với nét hài hước duyên dáng. Điều đó giúp nghệ sĩ có thể truyền tải nội dung đến khán giả một cách tự nhiên và gần gũi.

Không gian biểu diễn chèo cũng rất đặc biệt, thường gắn bó với sân đình, chợ phiên, lễ hội làng, tạo điều kiện cho sự tương tác trực tiếp giữa người diễn và người xem. Có lẽ vì thế mà chèo trở thành yếu tố sinh hoạt văn hóa cộng đồng mang tính gắn kết cao. Trong xã hội phong kiến, nông dân không có quyền lên tiếng trước những bất công, nên sân khấu chèo trở thành một “diễn đàn” đặc biệt – nơi họ gián tiếp bộc lộ nỗi đau, niềm tin, khát vọng và cả trí tuệ.

Tiếng nói từ đáy tầng lớp xã hội ấy được chuyển thành nghệ thuật, làm nên sức sống bền bỉ của chèo qua bao thời đại. Chèo – tưởng là lời hát quê mùa nơi sân đình gió lộng, nhưng lại chất chứa trong đó bao nỗi niềm của người dân nghèo xưa. Không cần hào nhoáng, không cần sân khấu lớn, chèo vẫn chạm đến trái tim bằng sự chân thật, hóm hỉnh mà sâu cay. Nó là tiếng nói phản kháng dịu dàng mà kiên quyết, là bản tuyên ngôn bình dân về công lý và nhân phẩm. Chính bởi vậy, chèo không chỉ sống trong quá khứ mà còn tiếp tục lan tỏa – như một sợi chỉ đỏ nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với đương đại, nghệ thuật với đời sống.
————————————
Nhóm tác giả:
- Ý tưởng: Nguyễn Thị Kim Ngân, Dương Thị Ngọc Hà
- Nội dung: Phan Thị Ngọc Huyền, Nguyễn Hương Giang
- Hình ảnh: Phạm Quỳnh Như (Trưởng ban Thiết kế - mùa 5, 6, 7)

Nguồn tham khảo:
1/ https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/cheo-%E2%80%93-nghe-thuat-san-khau-truyen-thong-tieu-bieu-cua-nguoi-viet-323861.html
2/ https://www.facebook.com/share/1C63Dm7L7h/?mibextid=wwXIfr
3/ https://tuoitre.vn/nhan-vat-he-cheo-trong-nghe-thuat-cheo-truyen-thong-659974.htm
4/ https://thinhvuongvietnam.com/Content/cheo---nghe-thuat-san-khau-truyen-thong-tieu-bieu-cua-viet-nam-39458
5/ https://scov.gov.vn/que-huong/goc-thieu-nhi/su-tich-quan-am-thi-kinh.html
————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU VIỆT: NƠI LỊCH SỬ VÀ CẢM XÚC CÙNG CẤT TIẾNG]Nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng từng nói: “Văn hóa là ...
09/07/2026

[NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU VIỆT: NƠI LỊCH SỬ VÀ CẢM XÚC CÙNG CẤT TIẾNG]

Nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng từng nói: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.” Đi qua từng thăng trầm của lịch sử dân tộc, nghệ thuật sân khấu đã hiện diện, mang trong mình hơi thở của thời đại và âm vang của hồn cốt tổ tiên.

Không chỉ là nơi phơi bày tiếng nói nội tâm hay tái hiện những huyền thoại xa xưa, sân khấu truyền thống còn là chiếc gương phản chiếu tâm thức cộng đồng, nơi mà từng câu hát, lời thoại, bước chân múa đều chạm tới tầng sâu bản sắc. Những khung màn gỗ mộc, dàn nhạc ngũ âm, trang phục thêu tay sắc sảo - tất cả kết tinh thành một thế giới nghệ thuật đặc trưng, vừa gần gũi, vừa thiêng liêng.

Bằng ngôn ngữ biểu cảm đặc biệt, nghệ thuật sân khấu giờ đây không chỉ đóng vai trò kể chuyện mà còn giúp hồi sinh ký ức dân tộc, góp phần đưa lớp trẻ chạm tay vào lịch sử sống động. Những chương trình như “Hồn Việt”, “Chèo 48h”, hay việc áp dụng kỹ xảo sân khấu, trình chiếu 3D… là minh chứng cho nỗ lực làm mới nhưng không đánh mất cốt lõi.

Sân khấu truyền thống không chỉ là “ký ức biểu diễn” mà còn là nhịp cầu nối liền giữa lịch sử và cuộc sống hôm nay. Thông qua các lớp diễn, khán giả, đặc biệt là thế hệ trẻ, không chỉ giải trí mà còn học được những bài học sâu sắc về nhân nghĩa, tình người, đạo làm con, lòng yêu nước… Sân khấu, theo nghĩa ấy, không chỉ là “tiếng nói của dân tộc” mà còn là “bộ nhớ tập thể”, là sức mạnh tinh thần bền bỉ của cộng đồng.

Trong dòng chảy toàn cầu hóa, khi văn hóa phương Tây lan rộng, việc giữ gìn sân khấu truyền thống không chỉ là bảo tồn, mà còn là tuyên ngôn bản sắc dân tộc. Một dân tộc có thể học hỏi cái mới, nhưng không được đánh mất “gốc” – và nghệ thuật truyền thống chính là phần “gốc” bền vững - thứ không bao giờ được phép trở thành "di sản đứng yên". Bởi lẽ, gìn giữ sân khấu truyền thống chính là gìn giữ hồn cốt dân tộc cho thế hệ mai sau.
————————————
Nhóm tác giả:
- Nội dung: Trương Bảo Hân, Nguyễn Thị Như Ý
- Hình ảnh: Đặng Hải Phong (Phó ban Điều hành - mùa 7)

Tài liệu tham khảo:
1/ https://baophapluat.vn/cheo-48h-lan-toa-tinh-yeu-nghe-thuat-cheo-post469105.html
2/ https://plo.vn/nsnd-tran-ngoc-giau-san-khau-cai-luong-hien-nay-chi-dang-co-de-ton-tai-post809844.html
3/ https://phunuvietnam.vn/bao-ton-va-phat-huy-gia-tri-nghe-thuat-san-khau-truyen-thong-viec-lam-cap-thiet-de-giu-hon-dan-toc-20250411115302739.htm
————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[LỜI CẢM ƠN VÀ XIN LỖI TỪ NGÀN NĂM ĐẤT VIỆT]Thân gửi đến tất cả những người đã và đang theo dõi, đồng hành cùng dự án Ng...
15/06/2026

[LỜI CẢM ƠN VÀ XIN LỖI TỪ NGÀN NĂM ĐẤT VIỆT]

Thân gửi đến tất cả những người đã và đang theo dõi, đồng hành cùng dự án Ngàn Năm Đất Việt,

Lời đầu tiên, Ngàn Năm Đất Việt xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, tin tưởng và ủng hộ mà mọi người đã dành cho dự án trong suốt 3 năm qua. Chính sự đồng hành ấy đã giúp dự án có cơ hội lan tỏa những giá trị lịch sử và văn hóa dân tộc đến gần hơn với những bạn học sinh, sinh viên trên toàn quốc.

Trong quá trình hoạt động mùa 7, dự án đã có những thiếu sót đáng tiếc. Vì vậy, thông qua bài viết này, Ngàn Năm Đất Việt xin được thẳng thắn nhìn nhận trách nhiệm của mình, đồng thời gửi lời xin lỗi chân thành đến tất cả những người đã quan tâm, theo dõi dự án và những bạn thành viên hoạt động tại dự án.

Cụ thể ở hai bài viết [DẤU ẤN THUYỀN RỒNG TRONG TRUYỀN THUYẾT VIỆT] và [CƯỠI VOI - VẺ ĐẸP TRONG DÁNG HÌNH CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ VIỆT NAM XƯA] có dấu hiệu can thiệp của AI trong việc viết bài và xử lý hình ảnh. Do sự sơ suất và vội vàng trong khâu kiểm duyệt cuối cùng, những vấn đề tồn tại trong hai bài viết trên không được phát hiện và xử lý kịp thời trước khi được đăng tải.

Ngay khi nhận ra và xác định rõ vấn đề, Ngàn Năm Đất Việt đã quyết định điều chỉnh lại nội dung và thay thế các hình ảnh liên quan nhằm đảm bảo chất lượng cũng như tính xác thực của bài viết. Tuy nhiên, dự án nhận thấy rằng việc điều chỉnh nội dung, hình ảnh là chưa đủ. Thiếu sót lớn nhất của Ngàn Năm Đất Việt là không chủ động giải thích và phản hồi trước những góp ý, làm ảnh hưởng đến sự tin tưởng và mong muốn đóng góp của mọi người.

Ngàn Năm Đất Việt nghiêm túc nhận trách nhiệm về những sai sót trên và chân thành gửi lời xin lỗi đến tất cả những người đã theo dõi, đóng góp ý kiến và đồng hành cùng dự án. Dự án hy vọng sẽ tiếp tục nhận được sự ủng hộ và góp ý của mọi người trên chặng đường phía trước, đây cũng sẽ là động lực để Ngàn Năm Đất Việt không ngừng hoàn thiện, biết nhìn nhận đúng - sai và phát triển hơn trong tương lai.

Ngàn Năm Đất Việt xin chân thành cảm ơn.
Trân trọng!
———————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[VIẾT CHO MÙA THI CUỐI CÙNG - GỬI CÁC SĨ TỬ 2008]Gửi các bạn sĩ tử 2008 - những người đang đứng trước ngưỡng cửa cuối cù...
08/06/2026

[VIẾT CHO MÙA THI CUỐI CÙNG - GỬI CÁC SĨ TỬ 2008]

Gửi các bạn sĩ tử 2008 - những người đang đứng trước ngưỡng cửa cuối cùng của tuổi học trò,

Ba năm trung học phổ thông - 1095 ngày tưởng như rất dài, nhưng đến lúc này mới nhận ra mọi thứ đã trôi qua nhanh như một cái chớp mắt. Mới hôm nào còn bỡ ngỡ trong màu áo đầu cấp, còn loay hoay với những tiết học đầu tiên, vậy mà giờ đây, tất cả đã sắp khép lại bằng một kỳ thi mang tên “trưởng thành”.

Các bạn 2008 thân mến, phía trước là kỳ thi THPTQG - một cột mốc quan trọng, nhưng không phải là tất cả cuộc đời. Có lẽ chưa bao giờ các bạn cảm nhận rõ thời gian trôi nhanh như lúc này. Những dãy hành lang quen thuộc, tiếng trống trường mỗi sáng, những lần thức khuya ôn bài, cả những áp lực âm thầm giấu kín… rồi cũng sẽ trở thành ký ức.

Có thể hôm nay bạn đang lo lắng vì tương lai phía trước còn quá nhiều điều chưa chắc chắn. Nhưng điều đáng quý nhất chưa bao giờ chỉ nằm ở điểm số mà còn ở việc các bạn đã kiên trì đi đến hôm nay bằng tất cả cố gắng của mình. Là những đêm học đến quên giờ giấc, là những lần áp lực đến bật khóc nhưng sáng hôm sau vẫn tiếp tục ngồi vào bàn học. Là việc dù mệt mỏi thế nào, các bạn vẫn chưa từng bỏ cuộc.

Vậy nên, hãy bước vào kỳ thi này bằng một trái tim bình tĩnh và một niềm tin thật vững vàng. Đừng để áp lực khiến mình quên mất ánh mắt đã từng sáng lên khi nhắc đến tương lai. Bởi những nỗ lực của các bạn chưa từng vô nghĩa, mọi cố gắng rồi sẽ tìm được cách nở hoa vào đúng thời điểm của nó.

Chúc các bạn sĩ tử 2008 hoàn thành thật tốt kỳ thi quan trọng này. Và mong rằng sau tất cả, khi nhớ lại những tháng ngày tuổi trẻ, các bạn có thể mỉm cười vì mình đã từng sống một thanh xuân thật đẹp - bằng tất cả nhiệt huyết của trái tim và hết mình cho một ước mơ.

Ngàn Năm Đất Việt

Nhóm tác giả:
- Ý tưởng: Phạm Thị Quỳnh Anh, Nguyễn Thị Yến Nhi
- Bài viết: Võ Thị Minh Thư (Thư ký quản lý ban Nội dung)
- Hình ảnh: Bùi Thị Quỳnh Chi (Trưởng ban Podcast)
———————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Gmail: [email protected]
➤ Ban Điều hành: Dư Hồng Anh (0963264278)

[LỜI TRI ÂN GỬI TỚI CÁC ĐỐI TÁC ĐỒNG HÀNH]Mỗi di sản là một thanh âm được cất lên từ dòng chảy của thời gian. Có những t...
06/06/2026

[LỜI TRI ÂN GỬI TỚI CÁC ĐỐI TÁC ĐỒNG HÀNH]

Mỗi di sản là một thanh âm được cất lên từ dòng chảy của thời gian. Có những thanh âm vang vọng từ mái đình cổ kính, từ những làn điệu dân gian đã đi cùng năm tháng, từ những phong tục, tập quán được gìn giữ qua biết bao thế hệ. Và cũng có những thanh âm được tiếp nối bởi những con người vẫn luôn dành tình yêu và sự trân trọng cho những giá trị văn hóa dân tộc.

Trên hành trình của “Vọng Khúc Miền Di Sản”, Ngàn Năm Đất Việt vô cùng trân quý khi nhận được sự đồng hành từ các đối tác:
✨ Nhà bảo trợ Pháp lý: SEAAT Academy
✨ Nhà bảo trợ Truyền thông: EniJobs.com và Hội Tình nguyện Việt Nam
✨ Nhà tài trợ Hiện kim: Chuyên Anh Tutorials
✨ Nhà tài trợ Hiện vật: NET CORP (NET English và NET HSK - Trung tâm Hán Ngữ Quốc tế)
✨ Nhà tài trợ Truyền thông: DOL English - DOL Đình Lực
✨ Đối tác Truyền thông: Xin Chào Việt Nam, Cool Vietnam, YNOT? - Tuổi trẻ tại sao không?

Không chỉ là sự tin tưởng dành cho một sự kiện, đó còn là sự gặp gỡ của những tấm lòng cùng chung mong muốn lan tỏa vẻ đẹp của lịch sử, văn hóa và bản sắc Việt Nam đến với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Chính sự đồng hành ấy đã góp phần giúp “Vọng Khúc Miền Di Sản” trở thành một không gian kết nối những tâm hồn yêu văn hóa dân tộc, nơi mỗi bức ảnh, mỗi thước phim và mỗi câu chuyện được gửi gắm đều mang theo niềm tự hào về quê hương, đất nước.

Khép lại hành trình ấy, Ngàn Năm Đất Việt xin gửi lời tri ân chân thành và sâu sắc nhất tới các đối tác đồng hành đã luôn tin tưởng, ủng hộ và sát cánh cùng sự kiện. Hy vọng rằng trên những hành trình phía trước, Ngàn Năm Đất Việt sẽ tiếp tục nhận được sự đồng hành quý báu ấy để cùng nhau viết tiếp những câu chuyện đẹp về văn hóa dân tộc và gìn giữ những giá trị bền vững của Việt Nam.

Ngàn Năm Đất Việt xin chân thành cảm ơn!
————————————
“Vọng Khúc Miền Di Sản” là sự kiện được tổ chức bởi dự án phi lợi nhuận Ngàn Năm Đất Việt nhằm ghi nhận, tuyển chọn và giới thiệu các ấn phẩm hình ảnh và video về nét đẹp văn hóa Việt Nam, nhằm giới thiệu những giá trị về lịch sử, di sản, phong tục, tập quán, hình ảnh về văn hóa truyền thống và đời sống thường nhật của con người Việt Nam trên khắp các mọi miền Tổ quốc.


————————————
THÔNG TIN LIÊN HỆ:
➤ Email: [email protected]
➤ Trưởng ban Tổ chức: Dư Hồng Anh (0963264278)

Address

Hanoi

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Ngàn Năm Đất Việt posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to Ngàn Năm Đất Việt:

Shortcuts

Share