15/05/2026
Lớp Kinh Trung Bộ (14/5/2026)
Giáo thọ: Hiền Nguyên
Thời gian thấm thoát trôi thật nhanh, thế là hôm nay đã tới buổi thứ 4 mà chúng mình được học về Kinh Tất Cả Các Lậu Hoặc (Sabbāsava Sutta).
Qua ba buổi học thì hôm nay chúng mình đã được học tới 3 pháp môn cuối đó chính là: “Đoạn trừ phiền não bằng sự trừ diệt”
“Đoạn trừ phiền não bằng sự tu tập”
“Đoạn trừ phiền não bằng sự thọ dụng”.
Vậy làm thế nào để đoạn trừ phiền não bằng các điều trên?
Hãy cùng chúng mình tìm hiểu và học tập nhé!
5. Đoạn trừ phiền não bằng sự trừ diệt
*Đó chính là đình chỉ/ chấm dứt phiền não tại chỗ
*Có 3 tà tư duy: Dục niệm, Sân niệm và Hại niệm
Thế nào là “tà tư duy”? - tà tức có nghĩa là xấu, không phải tránh, không tốt. Tư duy là suy nghĩ, tâm niệm của bản thân mình.-> tà tư duy là những suy nghĩ không có tránh kiến và lệch lạc.
-Dục niệm: sự ham muốn quá độ.
Ví dụ: Khi chúng ta đi học thường thì chúng ta sẽ có tâm niệm là muốn hơn người khác. Điều này không xấu, thậm chí nó khuyến khích ta phát triển bản thân nhưng nếu ta suy nghĩ với tâm thế mang theo lòng đố kị, không muốn người khác hơn mình,… thì đó chính là Dục niệm.
Những suy nghĩ này ta thấy tuy nhỏ nhưng nếu tích tụ lâu dài sẽ gây tới những vấn đề khác không hề nhỏ.
Hay như đơn giản chúng ta đang có bữa cơm với thức ăn đầy đủ mà lại mong muốn có được những món ăn xa hoa hơn, thậm chí là những vấn đề như khi đi siêu thị nhìn thấy những món hàng sale thì lại muốn mua nhiều hơn mặc dù mình đang không thực sự cần quá nhiều tới nó.
-Sân niệm: sự giận dữ, oán thù
Đôi khi con người chúng ta hay có xu hướng là khi một ai đó đưa ra lời nhận xét hoặc góp ý không hay về mình hoặc ai đó thân thiết với mình thì mình sẽ tức giận, ghét bỏ người đó, thậm chí nếu người có ý tốt chỉ bảo mình thì mình lại không chấp nhận cái yếu kém đó của mình mà ganh ghét người. Vì vậy cái sân niệm, oán thù cứ luẩn quẩn mãi trong tâm trí của mình.
Hay đôi khi chúng ta lướt FB,Tiktok,… chúng ta hay thường bắt gặp các drama hoặc những điều khiến ta nổi cơn sân lên, chúng ta muốn vào cmt, share để mắng chửi, nói những lời khó nghe,… thì đó chính là sân niệm.
Nếu điều đó xảy ra, mình biết cái sân niệm đó thì hãy ngay lập tức “TRÌ HOÃN, DẬP TẮT” nó ngay, đừng để nó phát triển thêm.
-Hại niệm: sự muốn làm hại người khác
Khi nóng giận, con người hay bị lôi cuốn theo cơn nóng, cái vô minh che lấp mà không hay biết rằng đang bị nó chi phối lúc nào. Hại ở đây không chỉ là hành động gây tổn thương người ngay lúc người làm tổn thương mình, vì đôi khi nếu mình nằm trong tình thế yếu, không thể làm gì hơn ngoài việc chịu đựng thì hại niệm chính là ý niệm, suy nghĩ rằng “sẽ có ngày mình trả thù người, hại người bằng mọi cách.”
Vậy nói thì rất dễ, nhưng bằng cách nào để tránh những tà niệm đó?
“THẤY RÕ NÓ PHẢI DỪNG LẠI NGAY.”
*Nguyên tắc: “THẤY NÓ LÀ NÓ MẤT”.
Mọi người hãy để ý rằng: có phải chúng ta càng muốn quên điều gì, không muốn nghĩ tới điều gì thì chúng ta sẽ càng nhớ, càng nghĩ về điều đó nhiều hơn không 🤔
Rất ít người để ý tới điều đó đúng không ạ. Vậy nên chúng ta phải nhận diện rõ ràng sự có mặt của các suy nghĩ này. Hãy nhớ rằng điều này đang có mặt, mình đang suy nghĩ về điều này thì mình sẽ nhìn nhận điều đó một cách thấu đáo hơn và rõ ràng hơn.
Ví dụ như khi tôi đang oán giận, tôi đang rất tức mà tôi biết cái tức đó đang tồn tại trong tôi thì chắc hẳn rằng cái tức, cái oán giận đó sẽ được giảm bớt ngay lập tức.
Do vậy ông bà ta đã có câu: “Hãy uốn lưỡi 7 lần trước khi nói”, câu nói cho thấy khi bạn dành thời gian uốn lưỡi đó, bạn sẽ có thời gian để suy nghĩ đúng đắn hơn, có suy nghĩ thì sẽ không nói năng bậy bạ, không đúng chuẩn mực.
6.Đoạn trừ phiền não bằng sự tu tập.
(Tu tập Thất Giác Chi)
*Thất là Bảy
*Giác là sự Giác Ngộ
*Chi là yếu tố
-> Thất Giác Chi là 7 yếu tố Giác ngộ
Gồm: Niệm, Trạch Pháp, Tinh Tấn, Hỷ, Khinh An, Định, Xả.
-Niệm (Sati) là sự ghi nhớ, chú tâm vào hiện tại.
Niệm ở đây là chánh niệm, luôn luôn biết rằng tâm mình đang nghĩ gì, không nên để tâm buông lơi, suy nghĩ vẩn vơ. Phải luôn luôn có mặt.
-Trạch Pháp: là sự phân biệt, khảo sát các Pháp ( nhận diện đúng sai). -Pháp ở đây không chỉ là Phật Pháp mà còn là tất cả những thứ xung quanh mình. Phải phân biệt, nhận diện được cái đúng, cái sai.
-Tinh tấn: là sự nỗ lực, cố gắng siêng năng tu tập.
-Hỷ: là sự hân hoan, vui sướng khi tu tập.
-Khinh an: sự nhẹ nhàng, khoan khoái của thân và tâm
-Định: là sự tập trung tâm ý, không xao nhãng.
-Xả: là sự buông xả, giữ tâm bình thản trước mọi hoàn cảnh.
=> Bảy điều này nên được áp dụng vào đời sống, nhưng phải điều hoà, áp dụng chúng tuỳ vào tình cảnh của mỗi người.
Ví dụ như:
+ Khi bạn buồn, chán, uể oải: hãy áp dụng Trạch Pháp, Tinh tấn và Hỷ. Bạn hãy vực dậy ý trí của bạn bằng Trạch Pháp, sau đó hãy “Tinh tấn” hoàn thành những việc mà bạn chưa làm xong, sẽ phải làm và cuối cùng là “Hỷ” khi hoàn thành việc “Tinh tấn”
+Khi bạn Stress: hãy áp dụng nhóm Định và Xả. Hãy tập trung vào điều làm bạn phát triển, đúng đắn, hãy Xả đi những điều muộn phiền không đáng có và giữ một trạng thái, tâm thế bình thản đối mặt, đón nhận mọi vấn đề xảy ra.
Vì sao Đức Phật lại để “Niệm” đứng đầu?
Vì chúng ta phải có sự nhận diện, biết phân biệt đúng, sai thì mới đi đúng hướng được. Phải có niệm để biết, biết được cái không cần để mà Xả ra.
7.Đoạn trừ phiền não bằng sự Thọ Dụng.
*Thọ dụng bao gồm: ăn, mặc, ở, thuốc men.
Phải thọ dụng một cách hợp lý để bảo vệ sức khoẻ chứ không phải để hưởng thụ xa hoa.
Ngày nay, chúng ta hãy cùng nhìn lại xem, có phải hầu hết ai trong chúng ta cũng đang thích sắm sửa, ăn mặc đẹp đẽ, lộng lẫy chỉ để nhận lại được 1 lời khen, một ánh nhìn từ người khác, muốn được sự công nhận từ người khác hay không? Thực tế là chúng ta đang mặc vì người khác chứ không phải vì mình.
Mọi người hay có câu nói là:”Thời trang phang thời tiết” câu nói này cho thấy tầm quan trọng của việc bất chấp ăn mặc đẹp mà không cần quan tâm đến thời tiết đang ảnh hưởng lên cơ thể của chúng ta, mà chúng ta chỉ quan tâm tới việc “bộ trang phục này có đẹp hay không, mọi người có thấy mình mặc chúng lên có hợp hay không” mà thôi. Điều này đã khiến mọi người quên đi rằng trang phục vốn dĩ được tạo ra không chỉ để đẹp mà còn là để bảo vệ cơ thể của chúng ta, hãy dùng chúng với đúng bản chất của chúng.
Nóng - mặc mát mẻ
Lạnh - mặc ấm áp
Chứ không thể
Nóng - mặc ấm áp vì đẹp
Lạnh - mặc phong phanh vì nó fashion.
Điều đó sẽ làm tổn thương tới sức khoẻ và cơ thể của bạn.
Vậy Thọ Dụng làm sao đoạn trừ được phiền não đây?
Khi chúng ta hiểu rõ bản chất của Thọ Dụng thì trong hoàn cảnh nào chúng ta cũng sẽ vượt qua được.
Ví dụ sau đây sẽ cho các bạn thấy nếu không hiểu rõ bản chất Thọ dụng thì phiền não sẽ rất dễ xuất hiện quanh ta:
+ Khi ở nhà các bạn ăn ngon, mặc đẹp, chăn nệm ấm êm đã quen, nhưng khi phải đi trải nghiệm lên núi, lên các bản làng ở vùng sâu vùng xa, các bạn ăn chỉ để no, uống chỉ để hết khát, mặc những bộ đồ đơn giản, không cao sang lấp lánh như mọi ngày, ngủ nhà sàn mà không có đệm êm thì rất dễ khiến các bạn sinh ra phiền não. Nếu các bạn chấp nhận những điều đó một cách nhẹ nhàng rằng, ăn chỉ cần no là đủ, chỉ cần có đồ mặc che chắn là đủ, chỉ cần có chỗ để ngủ qua giấc là đủ, thì phiền não sẽ không thể nào xuất hiện xung quanh các bạn được, thậm chí bạn sẽ đón nhận chúng với một tâm thế Hoan Hỷ nhất có thể.
Và thế là đã trọn vẹn đủ 7 pháp môn phòng hộ tất cả lậu hoặc mà Thế Tôn đã giảng dạy rồi. Những pháp môn này sẽ giúp chúng ta thoát khỏi trói buộc của sự phiền não, chúng ta có thể áp dụng mọi lúc, mọi nơi, mọi hoàn cảnh, dùng cho tất cả mọi người không ngoại trừ ai. Hãy cố gắng tu tập và áp dụng đủ 7 pháp môn này trong đời sống hàng ngày của chúng ta nhé. Chúc cho tất cả chúng ta sẽ sớm ngày trọn thành Phật đạo.
Nguyễn Thị Uyên - Lớp Phật Pháp Chuyên Sâu
