15/10/2026
Xin bạn đọc đặt tiêu đề cho câu chuyện này ạ.
Tôi đưa bạn về đến nhà trong đêm lúc 23h30. Dự kiến chuyến đi đáng lẽ phải kéo dài gần 12 tiếng chạy xe, nhưng tôi phải tự ép mình dồn sức đạp ga. Không dừng nghỉ, không một phút ngơi tay, không tạt ngang rẽ dọc để mong kịp đưa bạn về đến chốn sinh thành ngay trong ngày, chứ không phải để sang qua mốc 00h của ngày mới...
Xe vừa dừng bánh, người thân và hàng xóm đã đứng chờ sẵn ở đầu ngõ từ lúc nào. Mỗi người một chân một tay, cùng tôi cẩn trọng đưa bạn từ chiếc cáng quen thuộc trở về với mái nhà xưa. Con đường quê chẳng lấy một ánh đèn đường soi bóng, chỉ có tiếng khóc, tiếng than của những người thân yêu hòa lẫn vào tiếng dế mèn rả rích giữa đêm đen, nghe xé lòng như một khúc biệt ly đượm buồn.
Sau khi lo liệu xong xuôi cho bạn yên vị trong giấc ngủ ngàn thu, gia đình giữ chúng tôi lại để dùng bữa. Nói là bữa cơm tối, nhưng ngẫm lại, đối với tôi đó là bữa cơm gộp của cả sáng, trưa và tối; bởi suốt hành trình 11 tiếng đồng hồ đằng đẵng ôm vô lăng gồng mình chở bạn về quê, tôi nào dám một lần dừng chân lót dạ.
Bữa cơm gia đình dành cho chúng tôi sao mà thân thuộc đến thế, y hệt như những mâm cơm ngày cũ thuở tôi còn ở quê nhà. Đạm bạc, nghèo khó nhưng lại vô cùng ấm cúng và tình nghĩa.
Tôi khẽ hỏi cậu em họ của bạn (sinh năm 1991):
— Nguyên nhân chính dẫn đến sự cơ sự này, em có biết là gì không?
— Rượu đấy anh ạ! Anh nhà em uống nhiều lắm, uống triền miên không dứt. Ai rủ cũng đi, ai mời cũng tới, chẳng từ một ai. Thế rồi đến một ngày, tại căn phòng trọ lạnh lẽo, anh say quá rồi không bao giờ tỉnh lại nữa... Bác sĩ bảo là xuất huyết não anh ạ.
Lòng tôi chợt thắt lại, rồi thoáng một phút gật gù ngẫm nghĩ: "Sao mà mình lại may mắn đến thế? Mình đã sớm nhận ra cái độc hại của men cay, của những cơn say vô định để rồi dứt khoát dừng lại từ lâu. Thoáng chốc quay đi quay lại, vậy mà đã hơn 10 năm tôi chọn cách rời xa thứ hương vị độc hại ấy..."
Cậu em họ chép miệng, giọng chùng xuống đầy bất lực:
— Ở đây bà con vẫn nặng cái lệ, cái tục không bỏ được anh ạ. Nhiều khi mấy anh em đi vận động, kêu gọi bà con nâng cao ý thức, nhưng ngặt nỗi chính những người đi tuyên truyền đôi khi còn nhậu nhẹt, say xỉn hơn cả bà con thì nói sao ai nghe nổi? Thế nên em cũng buồn lắm, chỉ muốn đi làm ăn xa để bớt phải nhìn thấy cảnh anh em họ hàng chìm đắm trong men rượu. Nhưng mỗi lần về quê, thấy mọi người uống bất chấp, chẳng khuyên được lại hóa nặng lòng. Mà em có nói thì cũng chẳng ai nghe đâu, vì gần như cả làng đều thế cả... Thôi đành chịu, chẳng thiết nói nữa. Có đôi khi, ngẫm lại thấy đắng chát làm sao: tiền mua thức ăn thì túng thiếu đủ đường nhưng tiền mua rượu lúc nào cũng sẵn; gạo nấu cơm ăn từng bữa thì thiếu trước hụt sau, nhưng gạo ủ men nấu rượu thì lúc nào cũng đầy bồ. Nghĩ mà xót xa...
Tôi lắng nghe, lặng người rơi vào miên man trầm ngâm. Trong miệng, tôi đang nhai một miếng rau cải mèo ngọt lịm, mang trọn vẹn cả hương sắc đại ngàn, chẳng hề vướng chút vị rau thủy canh quen thuộc ở chốn thành thị. Miếng thịt lợn bản thả rông cũng thấm đẫm hương vị ngô khoai mộc mạc, hoàn toàn không mang cái vị cám công nghiệp xô bồ của nhịp sống vội vã ngoài kia.
Tôi tự thầm thì với chính mình:
"Ôi, cái mỹ vị nhân gian mộc mạc, ngọt lành nhường ấy, sao chẳng thể chiến thắng và thay thế nổi cái vị tê cay của men say phù phiếm?"
Hỡi bạn ơi, rốt cuộc thì trong những cơn men choáng váng ấy, bạn đang tìm kiếm điều gì để rồi đánh đổi cả cuộc đời ngắn ngủi này?
Từ Phạm Quốc Việt – Founder & Captain FAS Angel.
(Ảnh minh họa: Một mâm cơm nhỏ đượm tình của người Thái tại Điện Biên – nơi hương vị tình thân đong đầy chẳng có bóng hơi men).