09/08/2023
THƯ NGỎ CỦA SƯ CÔ THÍCH NỮ MAI AN VỀ MỘT NỀN TRUYỆN TRANH THUẦN VIỆT.
----------
ƯỚC MƠ TRUYỆN TRANH THUẦN VIỆT
Các bạn thân mến,
Dám ước mơ và dám sống cho ước mơ, điều đó không dễ dàng, phải nói là nhờ rất nhiều nhân duyên do Tam Bảo gia hộ, vì ước mơ ấy xuất phát từ mong muốn phụng sự nhân sinh, đền ơn Tam Bảo.
Từ bé, sư cô lớn lên trong môi trường cha là nhà văn, được tiếp xúc với rất nhiều tác phẩm văn học kinh điển và nhân văn dành cho thiếu nhi và cả cho người lớn. Như Không gia đình và Trong gia đình của Hector Malot, Những người khốn khổ của Victor Hugo, Cuộc Lữ Hành Kỳ Diệu Của Nilx Holyerxon của Selma Lagerlöf., Robinson Crusoe trên hoang đảo của Daniel Defoe, Truyện cổ Andersen của Hans Christian Andersen, Truyện cổ Grimm của Anh em nhà Grimm, Jacob và Wilhelm, Tâm hồn cao thượng của Edmondo De Amicis, Bác sĩ Aibolit của Kyer Ivanovich Chukovsky , Những cuộc phiêu lưu của Mít Đặc và các bạn của Nikolai Nosov, Những cuộc phiêu lưu của Tintin của Georges Prosper Remi, Marsupilami của tác giả André Franquin… Có thể nói những tác phẩm ấy đã mang lại niềm vui cho tuổi thơ trong trẻo và góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và hình thành nên tính cách của sư cô không ít. Thật đáng buồn, trong lúc đó, những tác phẩm văn học và truyện tranh cho trẻ em của Việt Nam lại rất ít. Chỉ có vài cuốn Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi, Hành trình ngày thơ ấu của Dương Thu Hương, Dế mèn phiêu lưu ký của Tô Hoài... Truyện tranh càng ít hơn, chủ yếu là những tác phẩm do chính cha của sư cô sáng tác như series tác phẩm Cô tiên xanh, Bi Bo và Rùa Vàng, Cậu bé quyền năng,…
Trong tâm sư cô có một niềm băn khoăn thao thức, làm sao để trẻ em Việt Nam được đọc các tác phẩm của người Việt viết, truyền tải lịch sử, địa lý, văn hóa, giáo dục, truyền thống, phong tục, đạo đức, thẩm mỹ… của người Việt. Để em bé ấy lớn lên trong một môi trường có gốc rễ, biết mình là ai, dân tộc mình như thế nào. Sư cô quan niệm chúng ta cần có thái độ khiêm tốn học hỏi, tiếp thu tất cả những tinh hoa văn hóa của nhân loại, không phân biệt quốc gia chủng tộc. Nhưng trước hết, chúng ta phải hiểu biết về chính dân tộc mình. Trẻ em, chính là những rường cột tương lai của đất nước, cần được nuôi dưỡng bằng nguồn sữa ngọt ngào của văn hóa lịch sử dân tộc.
Thế nhưng, cho đến ngày hôm nay, những tác phẩm như thế vẫn còn quá ít. Trong khi đó thị trường các tác phẩm ngoại quốc lại rất nhiều. Tuy nhiên, điều đáng buồn là những tác phẩm đang áp đảo thị trường hiện này lại là những tác phẩm có nhiều vấn đề đáng phải suy nghĩ về nội dung. Trong sách, truyện tranh, hoạt hình… dành cho thiếu nhi có cả những tác phẩm chứa bạo lực, đẫm máu, giết chóc, thù hận, tình yêu ở lứa tuổi tiểu học, và thậm chí cả gợi dục, sex… Thời đại công nghệ 4.0 với sự tiếp cận dễ dàng Internet đã khiến các em chìm ngập trong thế giới ô nhiễm và rất khó để tự mình lựa chọn những tác phẩm nhân văn, có giá trị giáo dục văn hóa và nuôi dưỡng nhân cách đẹp của các em.
Lại càng khan hiếm hơn khi tìm kiếm các tác phẩm Phật giáo cho thiếu nhi ngoại trừ một vài bộ truyện cổ Phật giáo. Ngày nay, nhiều chùa đã bắt đầu quan tâm và tự bỏ kinh phí làm truyện cho thiếu nhi, nhưng những tác phẩm đó phần lớn chỉ được phát miễn phí trong một bộ phận hạn chế người đọc và sức cạnh tranh trên thị trường còn yếu.
“Thà thắp lên một que diêm giữa đêm trường tăm tối, còn hơn ngồi than thở suốt đêm dài”, một vị Thầy khả kính đã dạy sư cô như vậy. Sư cô cũng có cùng quan điểm. Nếu thấy một dòng sông nước đục, thay vì ngồi chê trách, ta hãy bơm vào đó một dòng nước trong. Dù dòng nước trong của ta còn rất nhỏ, nhưng quan trọng hơn hết là ta đang nỗ lực hành động, và rồi chắc chắn sẽ lan tỏa niềm cảm hứng để thêm nhiều dòng nước trong khác. Cách tốt nhất để bắt đầu là bắt đầu, một danh nhân từng nói như thế.
Dẫn nhập dông dài để nói lý do vì sao sư cô viết bộ Chuyện Chùa Việt và bộ sách Thay đổi số phận. Bộ CHUYỆN CHÙA VIỆT là một kiểu sổ tay bỏ túi trong đó có đủ những thông tin cơ bản liên quan đến chùa và đời sống chùa chiền. Như cách lễ lạy, cách chào hỏi ở chùa, trang phục khi đi chùa, các ngày lễ hội ở chùa trong năm, các vị Phật và Bồ tát nào được thờ ở chùa, Hộ pháp là ai, đạo đức Phật giáo dạy gì cho con người, đạo Hiếu được dạy như thế nào, v.v… Qua đó, người đọc hiểu thêm và rút được ra cho mình những giá trị sống riêng. Bộ truyện không chỉ dành cho trẻ con mà còn dành cho phụ huynh và bất cứ ai quan tâm đến Chùa.
Đối với bộ sách THAY ĐỔI SỐ PHẬN lại là một hướng tiếp cận khác. Trước hết, về hình thức trình bày, nó được sáng tác theo phong cách comic, manga… chứ không phải theo kiểu tranh minh họa. Nghĩa là nhân vật có tính hành động nối tiếp, và có đối thoại trong từng ô tranh nhỏ. Thể loại này hấp dẫn hơn đối với thiếu nhi, và các em có thể tự đọc một mình cũng được.
Nội dung của mỗi tập sách Thay đổi số phận chứa đựng các yếu tố sau: một chút về địa lý Việt Nam, một chút về một giai đoạn lịch sử và một nhân vật lịch sử nổi tiếng của Việt Nam, truyện được vẽ với hình ảnh có dấu ấn của Việt Nam, câu văn ngôn từ trong lời dẫn chuyện và lời thoại phải theo cách hành văn trong sáng và giữ được những giá trị cốt lõi của tiếng Việt chứ không phải những câu cụt thô thiển, những từ vô nghĩa. Điều đặc biệt là lịch sử Việt Nam gắn bó rất mật thiết với Phật giáo Việt Nam. Rất nhiều nhân vật lịch sử nổi tiếng của Việt Nam gắn bó và trưởng thành trong môi trường Phật giáo. Như: Tiên Dung và Chử Đồng Tử (thời Hùng Vương), Bát Nàn tướng quân (thời Hai Bà Trưng), Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ, người sáng lập nhà Lý) và các đời vua đầu triều Lý, Nguyên phi Ỷ Lan, Trần Thái Tông, Tuệ Trung Thượng Sĩ, Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Công Trứ, các vị vua nhà Tây Sơn, dòng dõi vua chúa nhà Nguyễn,… Lịch sử cận - hiện đại cũng ghi nhận không ít người ưu tú, như gia đình Thượng thư Hồ Đắc Trung, bác sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám, nữ Phật tử Nhất Chi Mai v.v… Do đó, sư cô muốn truyền tải những nội dung đạo đức Phật giáo để người đọc hiểu được vì sao đạo Phật lại có thể góp một phần hun đúc nên những con người tài đức cho dân tộc. Và qua đó cũng chia sẻ những nét đẹp luân lý đạo đức rất Việt Nam dành cho thiếu nhi.
Những bài học đạo đức được lồng ghép trong những câu chuyện về động vật, những đoạn truyện hài hước, mang tính ngụ ngôn để các em dễ tiếp thu. Ví dụ, về một vấn đề nghiêm túc như việc không nên tự tử, sư cô đã viết qua câu chuyện một bạn chó muốn tự tử để mau thoát khỏi kiếp chó. Mục đích những câu chuyện như vậy là để tạo cho các em một bản lĩnh nội sinh, để các em có thể vượt qua những vấn đề khó khăn như là trầm cảm, tự sát, v.v… của thời đại.
Trong mỗi tập truyện, sư cô cố gắng để ít nhất là lồng ghép được toàn bộ hoặc một phần của một bài Kinh, một truyện cổ Phật giáo. Có lúc sư cô nỗ lực để đưa hẳn một câu Kinh vào truyện, dù văn phong có vẻ cổ kính và khó hiểu. Điều đó xuất phát từ tâm nguyện gieo duyên để người đọc tiếp cận được một câu Kinh. Vì có người, cả đời cũng chưa từng được đọc một câu Kinh ý nghĩa.
Trong truyện, có phân nửa nội dung rất dễ hiểu để trẻ 8 đến 10 tuổi cũng hiểu được, đó là lứa tuổi dễ dạy vì còn được cha mẹ kèm cặp, có thể cùng đọc sách, cùng chơi. Nhưng cũng sẽ có những nội dung mà đòi hỏi người đọc phải nhiều tuổi hơn hoặc suy nghĩ sâu hơn. Đó sẽ là những nội dung gieo vào tàng thức, để đi theo người đọc trong suốt cuộc đời, để một lúc nào đó, đối diện khó khăn, khổ đau, sẽ tự bật ra thành lời giải đáp. Đó chính là nhiệm vụ cứu khổ của một tác phẩm mà sư cô mong muốn.
v.v…
Ước mơ thì như thế, nhưng sức người thì có hạn, nên lẽ dĩ nhiên một tác phẩm ra đời không hẳn đã hoàn thiện về mặt nội dung và hình thức. Tuy nhiên, sư cô có quan niệm là tận nhân lực, còn kết quả để cho quy luật vũ trụ vận hành.
Đó là đôi dòng tâm sự, gửi đến những người đồng cảm, để cùng nhau chung tay tạo nên một môi trường trong lành cho thiếu nhi Việt Nam.
Thương yêu và trân quý,
Sư cô Thích Nữ Mai An.
Phan Thiết, ngày 8.8.2023
