03/07/2026
CHẤM DỨT DỰ ÁN CŨ TẠI MỎ SẮT THẠCH KHÊ
Quyết định số 4748/QĐ-STC ngày 02/7/2026 của Sở Tài chính tỉnh Hà Tĩnh về việc chấm dứt hoạt động của dự án “Khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê” là một bước đi mang tính tất yếu sau nhiều năm dự án rơi vào trạng thái đình trệ. Xét dưới góc độ quản lý nhà nước và kinh tế học phát triển, đây là một quyết sách nhằm giải phóng các nguồn lực và định hình lại mô hình phát triển cho phù hợp với yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới.
Thực tiễn mỏ sắt Thạch Khê thời gian qua
Mỏ sắt Thạch Khê có trữ lượng lớn nhất Đông Nam Á, đóng vai trò quan trọng trong quy hoạch khoáng sản quốc gia. Dự án được cấp phép từ năm 2008 không còn đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe về công nghệ, môi trường và quản trị của giai đoạn hiện tại.
Thực tế triển khai hơn một thập kỷ qua cho thấy, phương thức bóc đất thô và tuyển quặng đơn thuần tiềm ẩn nguy cơ lớn về suy giảm mạch nước ngầm, hoang mạc hóa vùng ven biển và đe dọa trực tiếp đến sinh kế bền vững của người dân. Việc chấm dứt hoạt động của dự án cũ theo điểm b khoản 2 Điều 36 Luật Đầu tư năm 2025 là bước đi đúng quy định pháp luật, thể hiện sự nghiêm túc và trách nhiệm của chính quyền trong việc đánh giá hiệu quả đầu tư thực tế.
Từ “Khai thác tài nguyên” sang “Chuỗi giá trị chế biến sâu”
Việc khép lại dự án cũ không đồng nghĩa với việc từ bỏ mỏ sắt Thạch Khê, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện không gian đầu tư. Trong kỷ nguyên mới, tài nguyên quốc gia phải được quản lý và khai thác theo tư duy kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh.
Sự quan tâm, khảo sát và đề xuất của các tập đoàn kinh tế tư nhân hàng đầu trong nước (như Hòa Phát, Vingroup...) thời gian qua đã mở ra một hướng đi mới cho mỏ sắt Thạch Khê. Việc chủ động giải quyết những dự án không hiệu quả, “tạo không gian sạch” giúp Nhà nước có cơ hội lựa chọn những nhà đầu tư có tiềm lực tài chính vượt trội, năng lực quản trị hiện đại và đặc biệt là làm chủ được công nghệ lõi. Mục tiêu chiến lược không còn là khai thác quặng thô để xuất khẩu, mà là xây dựng một tổ hợp công nghiệp gắn khai thác với luyện kim, chế tạo cơ khí và sản xuất vật liệu mới. Điều này giúp tối ưu hóa giá trị gia tăng, đóng góp thực chất vào nguồn thu ngân sách và tăng trưởng GDP.
Động lực hiện thực hóa mục tiêu chiến lược của Hà Tĩnh và Quốc gia
Đối với tỉnh Hà Tĩnh, việc giải tỏa “nút thắt” ở mỏ sắt Thạch Khê và định hướng lại dự án theo tiêu chuẩn quốc tế sẽ tạo ra sức lan tỏa đồng bộ đến nhiều ngành kinh tế mũi nhọn, đó là:
- Đẩy mạnh hiệu quả khai thác của hệ thống cảng biển nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương và hạ tầng logistics.
- Thúc đẩy công nghiệp phụ trợ, dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng tái tạo.
- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đây là những tiền đề kỹ thuật cốt lõi để Hà Tĩnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, hiện thực hóa mục tiêu trở thành một cực tăng trưởng công nghiệp của vùng Bắc Trung Bộ và hướng tới.
Ở tầm vĩ mô, một chiến lược phát triển mới tại Thạch Khê sẽ góp phần quan trọng vào việc tự chủ nguồn nguyên liệu chiến lược cho ngành công nghiệp nặng quốc gia, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao vị thế của ngành luyện kim Việt Nam trên bản đồ công nghiệp toàn cầu.
Quyết định chấm dứt hoạt động dự án cũ tại mỏ sắt Thạch Khê chính là đặt lợi ích dài hạn của quốc gia và sự phát triển bền vững của địa phương lên trên hết. Việc khép lại một mô hình cũ không phù hợp chính là sự chuẩn bị chủ động, kỹ lưỡng để đón nhận một chu kỳ đầu tư mới chất lượng cao hơn, đưa nguồn tài nguyên chiến lược của đất nước phục vụ đắc lực cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Tác giả: Bình Minh
Ảnh: Báo Hà Tĩnh
