21/11/2025
📣THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG CHO CỘNG ĐỒNG
📣NGUY CƠ NGỘ ĐỘC KHÍ CARBON MONOXIDE KHI SỬ DỤNG THAN ĐỂ SƯỞI ẤM TRẺ SƠ SINH VÀ TRẺ NHỎ
🏩Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng
Kính gửi quý ông bà, cha mẹ!
Với những ngày thời tiết lạnh giá đang diễn ra, nhiều gia đình có trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tìm cách giữ ấm cho con bằng những phương pháp truyền thống như đốt than củi, dùng nồi than hay chai phà để sưởi ấm. Tuy nhiên, phương pháp này tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng mà chúng ta cần phải chú ý, đặc biệt là đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
1. Tình trạng và nguy cơ hiện nay
Sưởi ấm bằng than, một tập tục lâu đời ở nước ta, vẫn được nhiều gia đình áp dụng khi thời tiết trở lạnh. Dù việc sử dụng than củi giúp giữ ấm, nhưng nếu thực hiện trong không gian kín và không có sự thông khí đầy đủ, sẽ sinh ra khí carbon monoxide (CO) – một khí độc không màu, không mùi, không vị. Khí này có thể gây ngạt thở, thiếu oxy và dẫn đến ngộ độc nghiêm trọng, thậm chí tử vong. Đặc biệt, có nhiều trường hợp gia đình có trẻ sơ sinh phải nhập viện trong tình trạng hôn mê, ngừng thở do ngộ độc khí CO từ than.
2. Vì sao tập tục này vẫn còn phổ biến?
Tập tục sưởi ấm bằng than củi đã tồn tại trong nền văn hóa Việt Nam từ lâu đời, đặc biệt là trong các cộng đồng nông thôn. Người xưa cho rằng việc hơ than giúp giữ ấm cơ thể, tránh cảm lạnh và bảo vệ sức khỏe trẻ sơ sinh. Khi điều kiện sống thiếu thốn, việc hơ than củi là một cách hiệu quả để giữ ấm cho trẻ sơ sinh. Ngoài ra, theo quan niệm y học cổ truyền, hơ than củi giúp kích thích lưu thông khí huyết, tránh cảm lạnh và bảo vệ sức khỏe của trẻ. Thêm vào đó, niềm tin từ một số cộng đồng cho rằng việc hơ than củi giúp xua đuổi tà ma hoặc các thế lực xấu, bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi những điều nguy hiểm trong giai đoạn đầu đời. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học hiện đại và các thiết bị sưởi ấm an toàn, việc thực hiện các phương pháp truyền thống này đang dần trở nên không cần thiết, không còn phù hợp và có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ. Thay vào đó, cha mẹ cần nhận thức rõ về nguy cơ từ việc đốt than củi, nhất là khi các phương pháp an toàn khác có sẵn.
3. Nguy cơ từ việc sưởi ấm bằng than như thế nào?
• Ngộ độc khí carbon monoxide (CO): Khi đốt than, khí CO được sinh ra trong không khí, dễ dàng xâm nhập vào cơ thể khi hít phải. CO là một khí độc, có thể làm giảm khả năng hấp thụ oxy của cơ thể, dẫn đến tình trạng ngạt thở và thiếu oxy nghiêm trọng, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh.
• Bỏng và hỏa hoạn: Nhiệt độ từ bếp than có thể không đồng đều, và nếu bếp than được đặt quá gần nơi nằm của trẻ hoặc mẹ, có thể gây bỏng cho trẻ. Ngoài ra, việc đốt than trong phòng kín còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ từ lửa than bén lên giường, nệm.
• Nhiễm trùng và các vấn đề về da: Tro than có thể bám vào cơ thể trẻ, kết hợp với mồ hôi trong môi trường nóng, dễ gây rôm sảy, nhiễm trùng da. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, có thể dẫn đến nhiễm trùng máu.
4.Dấu hiệu ngộ độc khí CO ở trẻ sơ sinh?
Triệu chứng ngộ độc khí CO ở trẻ sơ sinh thường không rõ ràng, nhưng nếu trẻ đang nằm gần bếp than và có các dấu hiệu sau, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức:
• Trẻ quấy khóc, bứt rứt hoặc có biểu hiện lừ đừ
• Bú kém hoặc bỏ bú
• Có cơn ngưng thở
• Trẻ co giật hoặc hôn mê
5. Làm thế nào để giữ ấm cho trẻ an toàn?
Để bảo vệ sức khỏe của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong mùa đông lạnh, cha mẹ nên áp dụng các biện pháp sau:
• Giữ môi trường và cơ thể trẻ ấm: đóng các cửa ra vào, cửa sổ, tránh gió lùa. Chỗ trẻ nằm cần tránh gần tường lạnh, có thể làn thêm kén xung quanh vị trí trẻ nằm. Mặc ấm, mang tất chân cho trẻ
• Chăm sóc trẻ sinh non: Phương pháp chăm sóc Kangaroo, ấp da kề da là cách giữ ấm tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Nếu thời tiết lạnh, cha mẹ có thể thêm khăn và đội mũ cho trẻ.
• Sử dụng thiết bị sưởi ấm an toàn: Thay vì sử dụng than củi, cha mẹ có thể dùng các thiết bị sưởi ấm như lò sưởi, đèn sưởi an toàn cho sức khỏe của trẻ. Những thiết bị này giúp giữ ấm cho trẻ mà không gây nguy cơ ngộ độc khí CO hay bỏng.
6. Kết luận
Với sự phát triển của y học và điều kiện sống hiện đại, việc sưởi ấm bằng than củi không còn là lựa chọn an toàn cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Cha mẹ nên thay thế phương pháp này bằng các biện pháp an toàn hơn như sử dụng quần áo ấm, thiết bị sưởi ấm hiện đại và giữ không khí thông thoáng trong phòng. Đặc biệt, cần tránh đốt than trong phòng kín để bảo vệ sức khỏe của cả gia đình.
Chúng ta hãy cùng nhau bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của trẻ em trong mùa đông lạnh giá này!
