19/08/2026
CHÀO MỪNG KỈ NIỆM 81 NĂM CÁCH MẠNG THÁNG 8/1945: KHÁT VỌNG ĐỘC LẬP VÀ GIÁ TRỊ LỊCH SỬ KHÔNG THỂ XUYÊN TẠC
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là sự hiện thực hóa khát vọng độc lập của toàn dân tộc Việt Nam. Đây là thắng lợi tất yếu, được tạo nên từ sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tuy nhiên, mỗi dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, các thế lực thù địch lại tìm cách xuyên tạc, bóp méo sự thật lịch sử, phủ nhận giá trị và ý nghĩa của cuộc cách mạng.
Một trong những luận điệu sai trái được đưa ra là cho rằng Cách mạng Tháng Tám thành công chỉ là do “ăn may”, do thời cơ từ bên ngoài mang lại; thậm chí cho rằng Việt Nam đã được phát xít Nhật “trao trả độc lập” từ ngày 11/3/1945 và vì vậy ngày Quốc khánh phải là ngày 11/3 chứ không phải 2/9. Những luận điệu này thực chất nhằm phủ nhận giá trị của Cách mạng Tháng Tám và tính chính danh của chính quyền cách mạng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Thực tế lịch sử đã chứng minh, thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám mang tầm vóc thời đại, phản ánh khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam và mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Từ thân phận nô lệ, Nhân dân Việt Nam trở thành công dân của một nước độc lập, tự do; đồng thời thắng lợi này có ý nghĩa to lớn đối với phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.
81 năm qua, Nhân dân Việt Nam đã phát huy giá trị của thắng lợi Cách mạng Tháng Tám, tiếp tục đấu tranh giành và giữ vững độc lập, làm nên những thắng lợi vẻ vang trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ; tiến hành công cuộc đổi mới từ năm 1986 và từng bước đưa đất nước phát triển, hội nhập quốc tế. Thành quả đó góp phần tạo nên cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày nay.
Vậy Cách mạng Tháng Tám năm 1945 có phải là một sự “ăn may”? Câu trả lời là không. Đó là thắng lợi được tạo nên từ chính nội lực của toàn Đảng, toàn dân, từ quá trình chuẩn bị lâu dài về chính trị, lực lượng và tổ chức, đồng thời biết nắm bắt đúng thời cơ lịch sử.
Trong quá trình chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám, Đảng đã kịp thời chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, phù hợp với nguyện vọng chung của các tầng lớp Nhân dân. Cùng với đó, Đảng xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc thông qua Mặt trận Việt Minh, xây dựng lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang cách mạng, tạo nên thực lực cần thiết cho cuộc tổng khởi nghĩa.
Đặc biệt, khi Chiến tranh thế giới thứ hai đi đến hồi kết, phát xít Nhật thất bại và tình hình chính trị ở Việt Nam rơi vào khủng hoảng, Đảng đã nhận định đúng thời cơ và kịp thời phát động Tổng khởi nghĩa. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám vì thế là kết quả của quá trình tạo dựng thời – thế – lực, chứ không phải sự may mắn hay sự ban phát từ bên ngoài. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng tổng kết: “Vì chính sách của Đảng đúng, và thi hành chính sách ấy kịp thời và linh động, cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám đã thành công”.
Cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra trong thời gian ngắn và ít đổ máu, nhưng đó không có nghĩa là thắng lợi dễ dàng. Đằng sau thắng lợi ấy là sự hy sinh, đấu tranh bền bỉ của các chiến sĩ cách mạng và Nhân dân Việt Nam qua nhiều cao trào đấu tranh trước đó. Chính những năm tháng chuẩn bị, xây dựng lực lượng và hun đúc ý chí đấu tranh đã tạo nên sức mạnh để toàn dân vùng lên giành chính quyền.
Một luận điệu khác cho rằng Việt Nam giành được độc lập là do Nhật “trao cho” cũng hoàn toàn sai trái. Sau cuộc đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, phát xít Nhật tuyên bố trao trả độc lập cho chính quyền phong kiến Bảo Đại và dựng nên nội các Trần Trọng Kim. Nhưng trong thực tế, quân đội Nhật vẫn chiếm đóng và kiểm soát Đông Dương; chính quyền phong kiến và nội các Trần Trọng Kim không có thực quyền, nên đó không thể được xem là nền độc lập thực sự.
Khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam chỉ thực sự được hiện thực hóa bằng cuộc đấu tranh của chính Nhân dân Việt Nam. Trong Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị. Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực dân gần 100 năm nay để gây nên nước Việt Nam độc lập. Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỷ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng hoà”.
Như vậy, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 không phải là sự “ăn may”, càng không phải thành quả được trao tặng từ bên ngoài. Đó là kết quả của cả một quá trình đấu tranh lâu dài, là sự kết tinh của lòng yêu nước, khát vọng độc lập và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Cách mạng Tháng Tám là dấu son vĩ đại trong lịch sử dân tộc, hiện thực hóa khát vọng độc lập đã được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử. Giá trị ấy đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống chính trị, tinh thần của dân tộc Việt Nam và tiếp tục được phát huy trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước hôm nay. Sự thật lịch sử ấy là không thể xuyên tạc, phủ nhận hay thay đổi./.
Tạp chí Quốc phòng toàn dân
