13/10/2025
CHUYẾN TÀU MÙA THU CÔNG BỐ 40 TỰA CỦA TỦ SÁCH "NGHỀ XANH"
Nhân dịp Chuyến tàu Mùa thu tham gia điều phối tại SFF 2025 Science Film Festival Vietnam với chủ đề Nghề Xanh (Green Jobs), Book & Friend Club kết hợp cùng Bách hóa Kỳ Na và Writing For Community GPM-Vietnam công bố Tủ sách NGHỀ XANH sau 5 năm nghiên cứu và tuyển chọn. Tủ sách sẽ được trưng bày tại Hội chợ Khoa học 2025 của SFF2025 vào ngày 19/10 tại Gian hàng của Chuyến tàu Mùa thu.
Tủ sách có nhiều tựa sách do Huy Hoang Bookstore, Thái Hà Books Hung Manh Nguyen, Phanbook, Phương Nam Books Đông Vy, Book Hunter Hà Thủy Nguyên SaigonBooks, Quảng Văn Trịnh Minh Tuấn, NXB Kim Đồng, OmegaPlus, Thiện Tri Thức, AnBooks, TIMES Books, NXB Phụ nữ Việt Nam ... phát hành. Trân trọng cảm ơn các đơn vị phát hành, NXB đã quan tâm đến chủ đề Nghề Xanh và đem những cuốn sách hay về Việt Nam. Tủ sách sẽ tiếp tục được cập nhật trong thời gian tới.
-----
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường ngày càng trở nên nghiêm trọng, nhu cầu về một nền kinh tế xanh và bền vững chưa bao giờ cấp thiết hơn thế. Sự chuyển đổi này không chỉ đòi hỏi những thay đổi trong chính sách và công nghệ, mà còn cần đến một lực lượng lao động được trang bị các kỹ năng xanh để thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp thân thiện với môi trường. "Nghề xanh" nổi lên như một xu hướng tất yếu, mang đến những cơ hội nghề nghiệp mới và đầy tiềm năng.
1. ĐỊNH NGHĨA “NGHỀ XANH”
Thuật ngữ “green job” (nghề xanh) lần đầu tiên được nhắc đến trong một báo cáo của Tổng Giám đốc ILO vào năm 2007. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), nghề xanh là những công việc góp phần bảo tồn hoặc khôi phục chất lượng môi trường. Các hoạt động này có thể diễn ra trong nhiều lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế, bao gồm nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và hành chính.
Theo góc độ tiếp cận Ủy ban Châu Âu, nghề xanh được hiểu là các công việc mà bản chất hoạt động của chúng có tác động tích cực đến môi trường. Theo hướng tiếp cận của quá trình chuyển đổi, nghề xanh bao gồm tất cả các công việc bị ảnh hưởng hoặc được tạo ra trong quá trình chuyển đổi sang một nền kinh tế xanh hơn.
Theo quan điểm của OECD, nghề xanh là những kỹ năng cụ thể cần thiết để điều chỉnh sản phẩm, dịch vụ hoặc hoạt động để đáp ứng các yêu cầu hoặc quy định liên quan đến biến đổi khí hậu. Theo một báo cáo của UNEP, nghề xanh là những công việc trong các lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất, R&D, hành chính và dịch vụ, góp phần bảo tồn hoặc khôi phục chất lượng môi trường.
Dù các định nghĩa khác nhau về ngôn từ, nhưng các tiêu chí cụ thể của một nghề xanh thường bao gồm
• Giảm tiêu thụ năng lượng và nguyên liệu thô
• Hạn chế phát thải khí nhà kính.
• Giảm thiểu chất thải và ô nhiễm.
• Bảo vệ và khôi phục các hệ sinh thái.
• Thúc đẩy thích ứng với biến đổi khí hậu
Đặc biệt, ILO nhấn mạnh rằng nghề xanh phải là những công việc bền vững, mang lại thu nhập thỏa đáng, có bảo trợ xã hội, tôn trọng quyền của người lao động và tạo điều kiện cho người lao động tham gia vào các quyết định liên quan đến cuộc sống của họ. Định nghĩa này làm nổi bật ba khía cạnh quan trọng của phát triển bền vững: kinh tế, xã hội và môi trường.
2. TỦ SÁCH NGHỀ XANH
Để giúp công chúng hiểu rõ hơn về khái niệm Nghề Xanh, Book & Friend và Chuyến tàu Mùa thu nghiên cứu, chọn lọc và công bố Tủ sách Nghề Xanh nhân dịp Chuyến tàu Mùa thu tham gia điều phối Liên hoan phim Khoa học 2025, sự kiện do Viện Goethe khởi xướng, có chủ đề phim năm 2025 là “Green Jobs” (Nghề Xanh).
Tủ sách gồm 40 tựa sách, chia thành 4 nhóm nội dung
NHÓM 1: KIẾN THỨC TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG, CHỦ NGHĨA MÔI TRƯỜNG VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
1. NĂNG LƯỢNG - LỊCH SỬ NHÂN LOẠI TỪ THAN CỦI ĐẾN HẠT NHÂN, Richard Rhodes (OmegaPlus và NXB Thế giới): Cuốn sách vẽ nên bức tranh toàn cảnh về hành trình con người khai thác và sử dụng năng lượng, từ những bước tiến đầu tiên với than củi, đến sự trỗi dậy của than đá và dầu mỏ, và cuối cùng là kỷ nguyên hạt nhân. Cuốn sách đồng thời đặt ra những câu hỏi cấp thiết về tương lai năng lượng của nhân loại, khi chúng ta đối mặt với những thách thức như biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên.
2, TRÁI ĐẤT CHUYỂN MÌNH: MỘT LỊCH SỬ CHƯA KỂ VỀ NHÂN LOẠI, Peter Frankopan (OmegaPlus và NXB Thế giới): Cuốn sách đi sâu vào mối liên hệ mật thiết giữa lịch sử loài người và môi trường tự nhiên. Tác giả khám phá cách các yếu tố địa chất, khí hậu và tài nguyên thiên nhiên đã định hình sự phát triển của các nền văn minh, đế chế và xã hội. Frankopan nhấn mạnh rằng những biến đổi môi trường không chỉ ảnh hưởng đến quá khứ mà còn tiếp tục tác động mạnh mẽ đến tương lai của chúng ta.
3. CUỘC CÁCH MẠNG THỨ CHÍN, Azam-Ali (Quảng Văn và NXB Dân Trí): Cuốn sách lập luận rằng thế giới đang ở thời điểm quan trọng để tái cấu trúc hệ thống lương thực toàn cầu. Ông nhấn mạnh sự nguy hiểm của việc phụ thuộc vào một số ít cây lương thực chủ lực và kêu gọi đa dạng hóa các loại cây trồng, đặc biệt là những giống cây bản địa và ít được biết đến. Cuốn sách đề xuất một cuộc "cách mạng thứ Chín" trong nông nghiệp, kết hợp kiến thức truyền thống và công nghệ mới để tạo ra hệ thống lương thực bền vững, dinh dưỡng và công bằng hơn cho tất cả
4. MÙA XUÂN VẮNG LẶNG, Rachel Carson (Phương Nam Books và NXB Thế giới): Tác phẩm là một lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về tác hại của việc lạm dụng thuốc trừ sâu hóa học, đặc biệt là DDT, đối với môi trường và sức khỏe con người. Cuốn sách vẽ nên một bức tranh ảm đạm về một thế giới nơi tiếng chim hót im bặt, mùa xuân trở nên vắng lặng vì sự tàn phá của hóa chất. Carson đã khai sáng công chúng về những hậu quả khôn lường của việc can thiệp vào tự nhiên, đặt nền móng cho phong trào bảo vệ môi trường hiện đại
5. NIÊN LỊCH MÙA GIÓ CÁT, Aldo Leopold (Phương Nam Books và NXB Lao động): Một tác phẩm kinh điển về môi trường, kết hợp giữa quan sát khoa học, triết lý và văn chương. Cuốn sách ghi lại những trải nghiệm của tác giả tại vùng đồng quê Wisconsin, từ đó suy ngẫm về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Leopold kêu gọi một cách tiếp cận đạo đức hơn đối với việc quản lý đất đai, nhấn mạnh sự cần thiết của việc tôn trọng hệ sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học.
6. CUỘC CÁCH MẠNG MỘT CỌNG RƠM, Masanobu Fukuoka (Xanh Shop và NXB Tổng hợp TP.HCM): Cuốn sách kinh điển của Masanobu Fukuoka giới thiệu phương pháp nông nghiệp tự nhiên, tôn trọng quy luật của tự nhiên, không cày xới, không dùng phân bón hóa học hay thuốc trừ sâu. Cuốn sách là một triết lý sống hòa hợp với thiên nhiên, khuyến khích con người từ bỏ sự can thiệp không cần thiết vào hệ sinh thái. Fukuoka cho rằng, bằng cách thuận theo tự nhiên, chúng ta có thể đạt được năng suất cao hơn và một cuộc sống khỏe mạnh, bền vững hơn.
7. BÁN CẢ THẾ GIỚI, Javier Blas, Jack Farchy (TIMES và NXB Thế giới): Cuốn sách phơi bày góc khuất của những nhà giao dịch hàng hóa tỷ phú - những người bí mật kiểm soát dòng chảy tài nguyên toàn cầu, thường trục lợi từ xung đột và suy thoái môi trường. Nó cho thấy sự thiếu đạo đức trong thương mại tài nguyên là nguồn gốc của nhiều bất ổn xã hội và chiến tranh, nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về quản lý tài nguyên có đạo đức. Từ góc độ Nghề Xanh, tác phẩm kêu gọi thay đổi hệ thống kinh tế từ gốc rễ, đào tạo những thế hệ công dân có trách nhiệm và thương nhân minh bạch để kiến tạo một tương lai bền vững.
8. CHÍNH TRỊ VŨ KHÍ HẠT NHÂN, Andrew Futter (NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2021): Cuốn sách cung cấp cái nhìn chuyên sâu về chính sách, chiến lược và động thái của các quốc gia về vũ khí hạt nhân, làm nổi bật những tranh luận chính về an ninh quốc tế. Từ góc độ Nghề Xanh, tác phẩm này là lời cảnh báo về rủi ro thảm họa sinh thái không thể phục hồi (như "mùa đông hạt nhân") nếu xung đột không được kiểm soát. Cuốn sách nhấn mạnh giải trừ vũ khí hạt nhân là thách thức cấp thiết nhất, đòi hỏi các chính trị gia và nhà hoạch định chiến lược phải chọn con đường hợp tác và bền vững thay vì đối đầu.
9. NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG CỦA DÒNG MEKONG HÙNG VĨ, Brian Eyler (PhanBooks và NXB Phụ nữ Việt Nam): Tác phẩm cảnh báo về sự suy thoái nhanh chóng của dòng sông Mekong do các hoạt động của con người, đặc biệt là việc xây dựng đập thủy điện. Cuốn sách không chỉ mô tả những thay đổi môi trường gây ra bởi các dự án này, mà còn phân tích tác động xã hội và kinh tế đối với hàng triệu người dân sống phụ thuộc vào dòng sông. Eyler nhấn mạnh sự cần thiết của việc hợp tác quốc tế để bảo vệ dòng Mekong và đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực.
10. NHỎ LÀ ĐẸP, E. F. Schumacher (Thái Hà Books và NXB Công thương): Tác phẩm phê phán mô hình kinh tế hiện đại coi trọng tăng trưởng vô hạn, gây ra cạn kiệt tài nguyên và bất bình đẳng xã hội. Cuốn sách đề xuất một nền kinh tế lấy con người làm trung tâm, sử dụng công nghệ phù hợp và phát triển bền vững. Schumacher nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng thiên nhiên và xây dựng cộng đồng gắn kết.
11. ĐỜI SỐNG BÍ ẨN CỦA CÂY, Peter Wohlleben (Phương Nam Books và NXB Thế giới): Cuốn sách hé lộ một thế giới kỳ diệu, nơi cây cối không chỉ là những sinh vật tĩnh lặng mà còn là một cộng đồng phức tạp với khả năng giao tiếp, tương trợ và cảm nhận. Tác giả đã phá vỡ những quan niệm truyền thống về cây cối, mang đến cho độc giả một góc nhìn hoàn toàn mới về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Cuốn sách kêu gọi chúng ta nhìn nhận cây cối như những sinh vật sống, có tri giác và cần được tôn trọng, từ đó thay đổi cách chúng ta đối xử với môi trường xung quanh.
12. KHÍ HẬU - CÂU CHUYỆN MỚI, Charles Eisenstein (Book Hunter và NXB Dân trí): Cuốn sách đưa ra góc nhìn độc đáo về biến đổi khí hậu, không chỉ là một vấn đề môi trường mà còn là dấu hiệu của sự mất kết nối sâu sắc giữa con người và tự nhiên. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận thức lại vai trò của con người trong hệ sinh thái và hành động dựa trên sự thấu hiểu và lòng trắc ẩn, kêu gọi chúng ta thay đổi những câu chuyện quen thuộc về khí hậu, từ những góc nhìn tiêu cực sang việc xây dựng một mối quan hệ lành mạnh và bền vững với Trái Đất.
B. NHÓM 2: NHỮNG CUỐN SÁCH VỀ LỐI SỐNG NGƯỜI BẢN ĐỊA THUẬN TỰ NHIÊN
13. TẾT CỎ NGỌT, Robin Wall Kimmerer (Huy Hoàng Bookstore và NXB Văn học): Tác phẩm là một sự pha trộn độc đáo giữa kiến thức khoa học, truyền thống bản địa và những suy ngẫm sâu sắc về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Tác giả, với tư cách là một nhà thực vật học và một thành viên của bộ tộc Potawatomi, đã chia sẻ những câu chuyện về sự kết nối giữa con người và thế giới tự nhiên, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc biết ơn và đáp lại những món quà mà Trái Đất ban tặng. Kimmerer khuyến khích chúng ta lắng nghe tiếng nói của thiên nhiên và xây dựng một mối quan hệ tôn trọng và hài hòa với tất cả các loài sinh vật
14. NHỮNG MÓN QUÀ CỦA NGƯỜI DA ĐỎ, Jack Weatherford (Phan Books và NXB Lao động): Cuốn sách vén màn bức tranh lịch sử bị lãng quên, cho thấy những đóng góp to lớn của người bản địa châu Mỹ đối với thế giới hiện đại. Cuốn sách không chỉ tập trung vào những món quà vật chất, mà còn đi sâu vào những ý tưởng, tri thức và phương pháp canh tác bền vững mà họ đã chia sẻ. Weatherford đã thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về người da đỏ, không còn là những "kẻ hoang dã" mà là những nhà phát minh, triết gia và nhà quản lý tài nguyên thông thái.
15. TRÍ TUỆ CỦA RỪNG, Suzanne Simard (Thiện Tri Thức và NXB Dân trí): Tác phẩm khám phá mạng lưới ngầm phức tạp, nơi cây cối kết nối và trao đổi chất dinh dưỡng qua hệ thống nấm rễ. Cuốn sách cho thấy rừng không chỉ là tập hợp cây đơn lẻ, mà là một cộng đồng thông minh, hợp tác và tương trợ lẫn nhau. Simard thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về rừng, nhấn mạnh vai trò thiết yếu của cây mẹ trong việc nuôi dưỡng và bảo vệ hệ sinh thái rừng.
16. CHÚNG TÔI ĂN RỪNG Georges Condominas (OmegaPlus và NXB Thế giới): Một tác phẩm dân tộc học sâu sắc về cuộc sống của người Mnông Gar ở Tây Nguyên Việt Nam. Cuốn sách ghi lại một cách tỉ mỉ và chân thực các hoạt động sinh hoạt, tín ngưỡng và văn hóa của họ, đặc biệt là mối quan hệ gắn bó mật thiết với rừng. Condominas đã sống cùng người Mnông Gar trong một thời gian dài, từ đó giúp người đọc hiểu rõ hơn về cách họ tận dụng và bảo vệ rừng như một nguồn sống thiết yếu
C. NHÓM 3: NHỮNG CUỐN SÁCH VỀ NGHỀ XANH, LỐI SỐNG XANH
17. CUỘC ĐỜI CỦA NẤM, Meelin Sheldrake (Huy Hoàng và NXB Dân Trí): Cuốn sách khám phá thế giới kỳ diệu và phức tạp của nấm, tiết lộ cách chúng tương tác và kết nối mọi thứ trong tự nhiên, từ thực vật đến động vật và thậm chí cả con người. Tác phẩm làm sáng tỏ khả năng giao tiếp, giải quyết vấn đề và vai trò thiết yếu của nấm trong các hệ sinh thái, thách thức những quan niệm truyền thống về trí thông minh và sự sống.
18. QUẢ TÁO THẦN KỲ CỦA KIMURA, Takuji Ishikawa (Thái Hà Books và NXB Lao động): Câu chuyện có thật về hành trình 20 năm kiên trì của ông Akinori Kimura, một người nông dân Nhật Bản, theo đuổi phương pháp trồng táo không sử dụng hóa chất. Cuốn sách không chỉ là câu chuyện về nông nghiệp mà còn là bài học về sự kiên nhẫn, lòng dũng cảm và niềm tin vào sức mạnh của tự nhiên. Hành trình của Kimura là minh chứng cho việc con người có thể đạt được những điều tưởng chừng như không thể nếu dám đi ngược lại những lối mòn thông thường.
19. TINH THẦN SỐNG XANH, Florence Williams (PhanBooks và NXB Văn hóa Văn nghệ): Cuốn sách khám phá tác động tích cực của thiên nhiên đối với sức khỏe tinh thần và thể chất của con người. Tác giả kết hợp khoa học và trải nghiệm cá nhân để chứng minh rằng việc dành thời gian trong tự nhiên giúp giảm căng thẳng, tăng cường sự sáng tạo và cải thiện tâm trạng. Williams kêu gọi chúng ta tái kết nối với thiên nhiên, không chỉ vì lợi ích cá nhân mà còn vì sự bền vững của hành tinh
20. ĐỜI KHÔNG PLASTIC, Hiệp hội Bảo tổn Biển (Huy Hoàng Books và NXB Dân Trí): Cuốn sách là một cẩm nang cảnh báo về sự hiện diện và mối đe dọa của nhựa dùng một lần đối với Trái Đất. Sách mô tả chi tiết tác hại của rác thải nhựa lên đất, nước, không khí và sinh vật, kêu gọi nhận thức về việc nhựa không thể phân hủy và gây hại sâu rộng. Cuốn sách cung cấp nhiều bí quyết thực tế như dùng túi vải, chai cá nhân và phân loại rác để mỗi người góp phần tạo nên một thế giới xanh, sạch hơn.
21. NGƯỜI TRỒNG RỪNG, Jean Giono (Phương Nam Books và NXB Phụ nữ Việt Nam): Cuốn sách hư cấu kể về một người đàn ông đơn độc, Elzéard Bouffier, đã âm thầm trồng hàng ngàn cây sồi trên một vùng đất cằn cỗi ở dãy Alps. Hành động kiên trì và lặng lẽ của ông đã biến đổi hoàn toàn cảnh quan, mang lại sự sống cho một vùng đất hoang vu và truyền cảm hứng về sức mạnh của một cá nhân trong việc thay đổi thế giới. Cuốn sách là một thông điệp về sự kiên nhẫn, lòng nhân ái và sức mạnh chữa lành của thiên nhiên
22. CHANG HOANG DÃ, Trang Nguyễn (NXB Kim Đồng): Bộ sách gồm những tập truyện tranh ghi lại hành trình bảo tồn động vật hoang dã của chính tác giả. Mỗi tập sách là một cuộc phiêu lưu đầy thử thách và cảm xúc, nơi Trang Nguyễn và các đồng nghiệp nỗ lực bảo vệ các loài động vật đang gặp nguy hiểm. Bộ sách không chỉ cung cấp kiến thức về động vật hoang dã, mà còn truyền cảm hứng về lòng dũng cảm, sự kiên trì và tình yêu thương thiên nhiên.
23. SỐNG BÁN NÔNG BÁN X, Shiomi Naoki (Huy Hoàng và NXB Dân Trí): Cuốn sách trình bày triết lý sống cân bằng, kết hợp làm nông nghiệp tự cung tự cấp (bán nông) với một nghề nghiệp khác có ý nghĩa (bán X). Mục tiêu là giảm thiểu phụ thuộc vào tiền bạc, tìm thấy sự tự chủ, và tận hưởng cuộc sống điền viên nhưng vẫn đóng góp cho xã hội. Triết lý này khuyến khích một lối sống bền vững, ít căng thẳng và giàu ý nghĩa.
24. RIGHT TO WIN - “CỬA THẮNG” CỦA NÔNG NGHIỆP VIỆT, Đặng Huỳnh Ức My chủ biên (AnBooks và NXB Phụ nữ, 2025): Cuốn sách khẳng định con đường để nông nghiệp Việt Nam giành "quyền chiến thắng" trên thị trường toàn cầu là lấy Bền vững (ESG) làm gốc rễ chiến lược, biến nó thành "hệ điều hành" giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn xanh và quản trị chuẩn quốc tế. Cửa thắng thực sự nằm ở việc áp dụng nông học chính xác và mô hình kinh tế tuần hoàn để gia tăng giá trị, biến lãng phí thành lợi nhuận, từ đó đưa nông sản Việt tự tin tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
25. SHINRIN YOKU - NGHỆ THUẬT TẮM RỪNG CỦA NGƯỜI NHẬT, Qing Li (Thái Hà Books và NXB Lao động): Tác phẩm là một lời mời gọi quay trở về với thiên nhiên, không chỉ đơn thuần là đi dạo trong rừng, mà là hòa mình vào không gian xanh mát để chữa lành tâm hồn và thể chất. Cuốn sách giải thích khoa học về những lợi ích của việc "tắm rừng” khi hít thở không khí trong lành, ngắm nhìn cây cối và lắng nghe âm thanh của tự nhiên, giúp giảm căng thẳng, tăng cường hệ miễn dịch và mang lại sự bình yên.
26. GIÀNH LẠI KHÔNG KHÍ SẠCH, Tim Smedley (Phương Nam Books và NXB Thế giới): Cuốn sách đi sâu vào bản chất, nguồn gốc và tác động kinh hoàng của ô nhiễm không khí đối với sức khỏe con người toàn cầu. Tác giả trình bày những câu chuyện lịch sử, dữ liệu khoa học và các nghiên cứu thực tế ở nhiều thành phố lớn để cảnh báo về "kẻ giết người vô hình" này. Tuy nhiên, sách cũng truyền tải thông điệp hy vọng và kêu gọi hành động chung, chỉ ra rằng ô nhiễm có thể được kiểm soát tại nguồn và chúng ta hoàn toàn có thể giành lại bầu không khí sạch.
27. NHÀ KHÔNG RÁC, Bea Johnson (Thái Hà Books và NXB Công thương): "Zero Waste Home" của Bea Johnson chia sẻ kinh nghiệm thực tế về lối sống Không Rác nhằm giảm thiểu rác thải sinh hoạt xuống mức tối đa. Sách hướng dẫn áp dụng nguyên tắc 5R (Refuse, Reduce, Reuse, Recycle, Rot) trong mọi khía cạnh gia đình, từ mua sắm đến vệ sinh cá nhân. Triết lý này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn mang lại cuộc sống tối giản, tiết kiệm và giàu trải nghiệm hơn cho cả gia đình.
28. CUỐN SÁCH XANH Ở NEBO, Manon Steffan Ros (Saigon Books và NXB Thế giới): Tác phẩm mở ra thế giới hậu tận thế qua những trang nhật ký đối lập của mẹ con Rowena và Dylan. Họ sống sót sau thảm họa hạt nhân ở thị trấn hoang vắng Nebo, học cách sinh tồn không điện nước và tìm lại ý nghĩa cuộc sống qua những thử thách. Tác phẩm là bản hòa tấu đầy cảm xúc, khám phá sức mạnh của tình yêu thương và sự thích nghi của con người giữa bối cảnh tan hoang, lạnh lẽo.
29. NGÔI NHÀ TRÔNG VỀ PHÍA BIỂN VÀ CHUYỆN NGÀY SAU, Mizuki Harada (Huy Hoàng Books và NXB Văn học): Cuốn sách kể về Fumiya, người rời bỏ cuộc sống thành thị gò bó để tìm lại ý nghĩa cuộc đời và hạnh phúc cá nhân. Hành trình về quê của Fumiya là một ẩn dụ cho lối sống xanh: rời xa sự mệt mỏi vật chất, hướng tới những điều dung dị, tự cung tự cấp và hài hòa với thiên nhiên (biển cả). Tác phẩm truyền tải thông điệp sâu sắc: hạnh phúc thực sự là tích lũy những khoảnh khắc đời thường và kiên định với lựa chọn sống tối giản, ý nghĩa của riêng mình, đồng thời giảm thiểu áp lực từ xã hội hiện đại.
30. SỐNG NHƯ NHỮNG CÁI CÂY, Liz Marvin (NXB Kim Đồng): Cuốn sách khuyến khích ta kiên nhẫn và thích nghi (trụ vững qua thử thách) như một cái cây. Chúng ta cần xây dựng sức mạnh nội tại và tính linh hoạt để phát triển trong môi trường biến đổi của lĩnh vực bảo tồn và phát triển bền vững. Đồng thời, cuốn sách nhấn mạnh vào sự kết nối và cộng đồng để tạo ra sức mạnh tổng hợp, cốt lõi cho mọi dự án sinh thái và xã hội.
31. SỐNG MỘT ĐỜI TỰA BIỂN KHƠI, Richard Harrington (NXB Kim Đồng): Cuốn sách khuyến khích chúng ta noi gương đại dương: bình tâm, kiên cường trước mọi thử thách và nhận ra vai trò thiết yếu của biển là nguồn sống to lớn. Từ đó, ta rút ra bài học về sự cần thiết phải thích nghi linh hoạt và thúc đẩy bảo tồn bền vững hệ sinh thái biển và tài nguyên thiên nhiên. Đây là kim chỉ nam cho các cá nhân muốn tham gia vào lĩnh vực kinh tế biển xanh và phát triển bền vững môi trường.
NHÓM 4: NHỮNG CUỐN SÁCH VỀ GIÁO DỤC HÒA BÌNH, MỘT “NGHỀ XANH” ĐẶC BIỆT TRONG BỐI CẢNH KỶ NGUYÊN HÒA BÌNH
32. GIÁO DỤC VÀ HÒA BÌNH, MARIA MONTESSORI (NXB Đà Nẵng): Cuốn sách này là tập hợp các bài diễn thuyết của bà trong thời kỳ chiến tranh thế giới thứ hai, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ em để trở thành những cá nhân có trách nhiệm, có nhận thức toàn cầu và tôn trọng sự đa dạng. Cuốn sách khẳng định giáo dục là nền tảng của hòa bình (chứ không phải chính trị) thông qua việc phát triển tiềm năng bẩm sinh, độc lập và lòng bác ái phổ quát ở trẻ em. Phương pháp Montessori nuôi dưỡng sự tôn trọng giữa con người với nhau và với thiên nhiên qua các hoạt động thực hành cuộc sống, xây dựng kỷ luật tự giác.
33. MARIA MONTESSORI - CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP, E. M. Standing (NXB Phụ nữ Việt Nam): Cuốn sách mô tả một phương pháp giáo dục coi trọng tự do và kỷ luật tự giác, đặt nền móng cho giáo dục hòa bình thông qua việc nuôi dưỡng lòng tôn trọng với bản thân, người khác và môi trường. Phương pháp này thúc đẩy sự phát triển toàn diện, trang bị cho trẻ em kỹ năng giải quyết vấn đề và thích ứng, gián tiếp hướng tới "nghề xanh" rộng lớn bằng cách giáo dục trách nhiệm với thiên nhiên và sự bền vững.
34. GIAO TIẾP BẤT BẠO ĐỘNG, Marshall B. Rosenberg (PACE và NXB Tổng hợp TPHCM): Cuốn sách trình bày mô hình Giao tiếp Bất Bạo động (NVC) gồm bốn bước: Quan sát, Cảm xúc, Nhu cầu và Yêu cầu, nhằm thay thế những lời nói mang tính phán xét, đổ lỗi bằng lòng trắc ẩn và sự thấu cảm. NVC là một công cụ giáo dục hòa bình mạnh mẽ, giúp giải quyết xung đột hiệu hòa, tạo nên các mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng nhu cầu lẫn nhau, từ đó xây dựng một thế giới nhân văn hơn. Việc áp dụng NVC không chỉ chữa lành các mối quan hệ con người mà còn mở rộng "nghề xanh" theo nghĩa rộng, thúc đẩy đạo đức bền vững bằng cách áp dụng sự thấu hiểu và tôn trọng nhu cầu vào cả mối quan hệ với môi trường sống.
35. ÔM GIỮ KHÔNG GIAN, Heather Plett (Phương Nam Books và NXB Thế giới): Cuốn sách định nghĩa "Ôm giữ Không gian" là nghệ thuật đồng hành cùng người khác qua các giai đoạn chuyển giao, bằng sự hỗ trợ vô điều kiện và tuyệt đối không phán xét. Thực hành này nuôi dưỡng lòng trắc ẩn và tôn trọng chủ quyền cá nhân, tạo ra một môi trường an toàn là cốt lõi của giáo dục hòa bình và khả năng lãnh đạo nhân văn. Theo nghĩa rộng của "nghề xanh", nó cung cấp khuôn khổ để hỗ trợ các cộng đồng vượt qua khủng hoảng hệ thống và hướng tới tương lai bền vững với trái tim kết nối và tinh thần chữa lành.
36. NGƯỜI CHỮA LÀNH, Hyesin Jeong (Thái Hà Books và NXB Thế giới): Cuốn sách nhấn mạnh phương pháp "CPR tâm lý", hay sự đồng cảm, là cốt lõi của việc chữa lành, nơi sự tồn tại và nỗi đau của người khác được công nhận ("Bạn đúng"). Nó đặt nền móng cho giáo dục hòa bình bằng cách khuyến khích chữa lành nội tâm và xây dựng ranh giới lành mạnh, từ đó tạo ra những mối quan hệ và cộng đồng trắc ẩn. Theo nghĩa rộng, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần này là tiền đề cho "nghề xanh", vì một tâm hồn khỏe mạnh sẽ dẫn đến hành động có trách nhiệm, bền vững hơn đối với xã hội và môi trường.
37: CHẾ TÁC BÌNH AN VÀ HẠNH PHÚC TRONG GIÁO DỤC, Thích Nhất Hạnh (Thái Hà Books và NXB Hà Nội): Cuốn sách đề cao việc áp dụng Chánh niệm (hơi thở, bước chân ý thức) để giúp giáo viên và học sinh chế tác bình an, chuyển hóa căng thẳng và bạo động từ bên trong. Phương pháp này là nền tảng cho giáo dục hòa bình bằng cách nuôi dưỡng lòng từ bi và tương tức (kết nối sâu sắc) với mọi người và vạn vật. Từ đó, nó định hình những công dân có trách nhiệm, quan tâm đến sức khỏe tinh thần và bền vững môi trường, tạo ra một góc nhìn rộng hơn về "nghề xanh" bắt đầu từ tâm hồn.
38. HAPPY VILLAGE - CỘI NGUỒN AN LẠC: LỐI ĐẾN NHỮNG NGÔI LÀNG HẠNH PHÚC, Hà Vĩnh Thọ (Thái Hà Books và NXB Công thương): Cuốn sách giới thiệu mô hình "Ngôi làng Hạnh phúc" dựa trên các trụ cột GNH, SDG và Năng lực Nội tâm IDGs, nhằm xây dựng cộng đồng coi chất lượng mối quan hệ với bản thân, người khác và thiên nhiên là thước đo hạnh phúc. Đây là một lộ trình thực tiễn cho giáo dục hòa bình và phát triển con người bền vững, lồng ghép kinh tế tuần hoàn và công nghệ xanh, định hình một phong trào "nghề xanh" rộng lớn và có ý nghĩa. Mô hình này kết nối các giá trị văn hóa truyền thống với tầm nhìn tương lai hòa hợp, sinh thái.
39. HƯỚNG ĐI CỦA ĐẠO BỤT CHO HÒA BÌNH VÀ SINH MÔI, Thích Nhất Hạnh (Thái Hà Books và NXB Lao động): Tác phẩm của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đề xuất một cách tiếp cận Phật giáo sâu sắc để giải quyết khủng hoảng môi trường và xung đột xã hội. Cuốn sách nhấn mạnh sự kết nối mật thiết giữa con người và thiên nhiên, đồng thời khuyến khích thực hành chánh niệm và lòng từ bi như những công cụ để tạo ra hòa bình và bảo vệ môi trường. Thiền sư Nhất Hạnh tin rằng chỉ khi chúng ta thay đổi nhận thức và hành động cá nhân, chúng ta mới có thể xây dựng một thế giới hòa bình và bền vững.
40. HIỆU SÁCH CUỐI CÙNG Ở LONDON, Madeline Martin (Tân Việt và NXB Văn học): Lấy bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai tại London, cuốn sách ca ngợi sức mạnh của văn chương và kết nối cộng đồng qua câu chuyện về cô gái Grace Bennett, người biến một hiệu sách cũ kỹ thành nơi trú ẩn tinh thần giữa bom đạn. Hiệu sách trở thành hình ảnh ẩn dụ cho Giáo dục Hòa bình, nơi những câu chuyện truyền cảm hứng về tình yêu và sự kiên cường giúp con người xoa dịu tổn thương và vượt qua giai đoạn đen tối. Sự tồn tại và giá trị nhân văn của hiệu sách trong thời chiến là minh chứng cho một "nghề xanh" đặc biệt, nuôi dưỡng hy vọng và xây dựng sự bền vững tinh thần cho xã hội.
ThS TRƯƠNG LÊ NA, Nhà sáng lập BnF và Chuyến tàu Mùa thu nghiên cứu và tuyển chọn.
14/10/2025
