04/09/2025
SOẠN THẢO HỢP ĐỒNG - NHỮNG BÀI HỌC CẦN LƯU Ý (Phần 19)
19. Những lưu ý khi lựa chọn Luật Việt Nam và Công ước Viên (CISG 1980) khi soạn thảo hợp đồng thương mại quốc tế
1. Tình huống thực tế
Một công ty thương mại tại Việt Nam ký hợp đồng mua bán hàng hóa với đối tác từ Đức.
📌Phía Việt Nam muốn chọn luật Việt Nam để dễ dàng tham chiếu, vì luật sư nội bộ và bộ phận pháp chế đều quen sử dụng hệ thống pháp luật trong nước.
📌Phía Đức lại đề nghị áp dụng Công ước Viên (CISG), vì đây là điều ước quốc tế phổ biến, tạo sự cân bằng và công bằng cho các bên.
Sau nhiều vòng đàm phán, hai bên thống nhất: “Hợp đồng này được điều chỉnh bởi Luật Việt Nam và Công ước Viên về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế năm 1980 (CISG). Trong trường hợp có mâu thuẫn, quy định của Luật Việt Nam sẽ được ưu tiên áp dụng.”
2. Các điểm pháp lý đáng chú ý
📌Phạm vi áp dụng CISG: CISG chỉ điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Các vấn đề về hiệu lực hợp đồng, năng lực pháp lý, hình thức hợp đồng… lại phải tham chiếu luật quốc gia.
📌Quan hệ giữa CISG và luật quốc gia: Nếu cả hai bên cùng là thành viên CISG (Đức và Việt Nam đều đã gia nhập), mặc định CISG được áp dụng trừ khi các bên loại trừ. Khi chọn cả Luật Việt Nam và CISG, cần xác định rõ: CISG sẽ điều chỉnh nội dung thương mại cốt lõi (giao hàng, thanh toán, vi phạm…), còn Luật Việt Nam điều chỉnh các vấn đề ngoài phạm vi CISG.
📌Rủi ro mâu thuẫn: Một số quy định CISG khác biệt với Luật Thương mại Việt Nam. Ví dụ: về nghĩa vụ thông báo khi hàng hóa không phù hợp (CISG yêu cầu thông báo trong “thời gian hợp lý”, trong khi Luật VN quy định thời hạn cụ thể hơn). Nếu không xác định rõ cơ chế ưu tiên, có thể gây tranh chấp.
3. Bài học kinh nghiệm cho luật sư trẻ
📎Hiểu bản chất CISG – Đây không phải là “luật nước ngoài” mà là một điều ước quốc tế có giá trị như luật quốc gia khi Việt Nam đã gia nhập. Nhiều luật sư trẻ nhầm tưởng CISG chỉ mang tính tham khảo.
📎Soạn điều khoản luật áp dụng rõ ràng – Nếu muốn cả hai hệ thống cùng tồn tại, phải ghi rõ phạm vi và cơ chế ưu tiên. Nếu không, có thể dẫn đến việc trọng tài/tòa án áp dụng CISG mặc định mà bỏ qua ý chí của các bên.
📎Cân nhắc lợi ích thực tiễn – Với hợp đồng có yếu tố quốc tế, lựa chọn CISG giúp tạo niềm tin cho đối tác nước ngoài, đồng thời giảm rủi ro “bất lợi” khi một bên chỉ áp dụng luật quốc gia của mình.
📎Chuẩn bị tình huống tranh chấp – Trong bản memo cho khách hàng, luật sư trẻ nên dự liệu: nếu tranh chấp được đưa ra Trọng tài Quốc tế (VIAC, ICC), các trọng tài thường ưu tiên áp dụng CISG hơn luật quốc gia, trừ khi có thỏa thuận loại trừ rõ ràng.
4. Checklist nhanh cho luật sư khi soạn thảo hợp đồng
📌Hợp đồng có phải là mua bán hàng hóa quốc tế không?
📌Cả hai nước có phải thành viên CISG không?
📌Có cần loại trừ CISG hay không? Nếu không, phạm vi CISG sẽ áp dụng đến đâu?
📌Xác định rõ: CISG hay Luật Việt Nam ưu tiên áp dụng khi có mâu thuẫn.
📌Khuyến nghị khách hàng: xem xét yếu tố tập quán thương mại quốc tế (Incoterms, UCP 600) vì đây cũng là “nguồn luật” bổ trợ quan trọng.
Send a message to learn more