21/04/2026
[Kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026)]
Phim tài liệu về nhà tình báo huyền thoại Phạm Ngọc Thảo: GIỮA VÒNG VÂY QUÂN THÙ
-----
Tháng 4/2025, Đài truyền hình Việt Nam phối hợp với Tổng cục II (Bộ Quốc phòng) thực hiện bộ phim tài liệu về Đại tá tình báo Phạm Ngọc Thảo. Đây là phim tài liệu đầu tiên về ông.
Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, không thiếu những con người thầm lặng, âm thầm chiến đấu trong bóng tối để mang lại ánh sáng cho đất nước. Họ là những người chiến sĩ không tên tuổi, không hào quang, nhưng cống hiến của họ là bất tử. Bộ phim tài liệu "Giữa vòng vây quân thù" là một nén tâm nhang tưởng nhớ một trong những chiến sĩ như thế, nhà tình báo, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Ngọc Thảo.
Sinh ngày 14/2/1922 tại Long Xuyên trong một gia đình công giáo toàn tòng, trí thức, giàu có bậc nhất Nam Bộ, Phạm Ngọc Thảo mang quốc tịch Pháp với tên gọi Albert Thảo, được kỳ vọng sẽ trở thành một quan chức hay học giả lớn trong xã hội thuộc địa. Tuy nhiên, biến cố lịch sử tháng 9/1945 khi thực dân Pháp quay lại xâm lược Nam Bộ đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời ông.
Thay vì theo đuổi con đường danh vọng của một người trí thức có xuất thân Pháp hóa, Phạm Ngọc Thảo đã tự nguyện từ bỏ quốc tịch Pháp, lên đường tham gia kháng chiến, bắt đầu hành trình của một người lính, rồi trở thành một chiến sĩ tình báo chiến lược xuất sắc bậc nhất trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
Năm 1946, ông được cử ra Bắc học khóa đầu tiên của Trường Sĩ quan Lục quân Trần Quốc Tuấn. Sau khóa học, ông quay về miền Nam, trở thành Trưởng phòng mật vụ Nam Bộ, rồi Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410 chủ lực Khu 9 - lực lượng đóng vai trò nòng cốt trong nhiều chiến dịch quan trọng. Tuy nhiên, dấu mốc lớn trong sự nghiệp của ông chính là khi được Xứ ủy Nam Bộ giao nhiệm vụ đặc biệt: ở lại miền Nam, xâm nhập nội bộ chính quyền Việt Nam Cộng hòa để hoạt động tình báo chiến lược.
Trong vai một sĩ quan cao cấp của chính quyền Sài Gòn, Phạm Ngọc Thảo đã "chui sâu, leo cao", từng bước gây dựng lòng tin trong hàng ngũ Ngô Đình Diệm, để rồi được bổ nhiệm làm Tỉnh trưởng tỉnh Kiến Hòa (Bến Tre, nay là Vĩnh Long) vào năm 1958.
Ở vị trí này, ông vừa ngăn chặn sự đàn áp phong trào cách mạng, vừa tìm cách trả tự do cho nhiều cán bộ bị bắt, đồng thời lợi dụng đường lối "thân dân" để bảo vệ cơ sở cách mạng. Những hành động này khiến ông bị hiểu lầm ngay cả trong nội bộ, bị tuyên truyền là "Việt gian nguy hiểm". Ngay cả người thân trong gia đình cũng từng căm phẫn vì tưởng ông phản bội lý tưởng.
Từ năm 1960 trở đi, Phạm Ngọc Thảo bắt đầu được biết đến như một nhân vật "ẩn số" trong những biến động nội bộ của chính quyền Sài Gòn. Bằng trí tuệ sắc bén và khả năng phân tích chiến lược xuất sắc, ông từng bước tạo ra những rạn nứt trong lòng chế độ.
Ông tham gia và đứng sau nhiều cuộc đảo chính, trong đó có cuộc đảo chính ngày 1/11/1963 lật đổ anh em Ngô Đình Diệm - một bước ngoặt chính trị lớn. Sau đó, ông được thăng quân hàm Đại tá, được cử đi Mỹ làm Tùy viên văn hóa, nhưng vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tình báo. Đến cuộc đảo chính ngày 19/2/1965 - "Chiến dịch Nguyễn Huệ", ông được xác định là "linh hồn" của kế hoạch. Mặc dù không thành công, cuộc đảo chính đã khiến ông bị chính quyền Sài Gòn tuyên án tử hình và truy nã gắt gao. Phạm Ngọc Thảo bị bắt vào ngày 16/7/1965 tại một tu viện Thiên Chúa giáo ở Phước Lý. Dù bị tra tấn dã man, ông không khai báo, giữ vững khí tiết của một người chiến sĩ cộng sản. Ông hy sinh lúc 01 giờ 30 phút ngày 17/7/1965.
Đến năm 1987, ông mới được công nhận là liệt sĩ. Năm 1995, Nhà nước chính thức truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân - một sự ghi nhận xứng đáng cho một người đã sống cả cuộc đời trong bóng tối để bảo vệ ánh sáng của dân tộc.
Phim tài liệu "Giữa vòng vây quân thù" không chỉ là câu chuyện về chiến công của một nhà tình báo, mà còn là câu chuyện về một nhân cách lớn. Qua lời kể của những người từng biết ông, từ đồng chí đến người dân, từ những người từng nghi ngờ đến những người từng xem ông là kẻ thù, hình ảnh Phạm Ngọc Thảo hiện lên như một con người thấu hiểu lòng dân, thông minh, khiêm tốn, và đầy lòng vị tha.
Bộ phim tài liệu “Giữa vòng vây quân thù” không chỉ kể lại lịch sử, mà còn giữ lại ký ức của một dân tộc, giúp thế hệ trẻ hiểu rằng độc lập và tự do không bao giờ là điều sẵn có, nó được đánh đổi bằng cả cuộc đời của những con người như nhà tình báo Phạm Ngọc Thảo.
