16/05/2026
🌸 [HÀNH TRÌNH TU TIN] - KỲ 05: KINH NGHIỆM LẬP TRÌNH THI ĐẤU 🌸
Chào mọi người, mình là Lã Gia Huy, hiện là học sinh lớp 10 Tin trường THPT Chuyên Thăng Long. Vừa qua, mình may mắn gặt hái được một vài cột mốc nhỏ như Huy chương Vàng Olympic 30/4 và giải Khuyến khích HSG Quốc gia. Hôm nay ngồi nhìn lại chặng đường đã qua với lập trình thi đấu (CP), mình muốn chia sẻ một vài kinh nghiệm thực tế của bản thân - từ những phương pháp học tập cho đến bài học rút ra sau mỗi lần vấp ngã, hy vọng sẽ giúp ích được cho các bạn có cùng đam mê.
Thật ra, hành trình của mình với chuyên Tin mới chỉ vỏn vẹn khoảng 1 năm. Vì vậy, những chia sẻ dưới đây chắc chắn chưa thể gọi là kinh nghiệm sâu rộng hay bài học quá lớn lao. Mình chỉ mong mọi người đọc và đón nhận bài viết này như một vài dòng tâm sự rất thật của mình sau chặng đường vừa qua vì có những điều mình làm được, có những lần vấp ngã, và cũng có cả những điều mình vẫn đang tiếp tục học mỗi ngày.
Nhiều người thường bất ngờ khi biết mình chạm ngõ với lập trình từ khá sớm, khoảng năm lớp 3 hoặc lớp 4. Ngày đó mọi thứ đến rất tự nhiên, mình chỉ đơn thuần thấy môn Tin học này có gì đó vui vui, hay hay nên tò mò mò mẫm. Càng đi sâu mình lại càng bị cuốn và gắn bó đến tận bây giờ. Giai đoạn đầu khó khăn lớn nhất là mình không có ai hướng dẫn chi tiết, mọi thứ đều mông lung. May mắn là sau đó mình đã chủ động tìm kiếm các nguồn học bên ngoài và gặp được thầy Tuấn - người đã giúp mình đặt những viên gạch nền tảng đầu tiên.
Khi theo đuổi bộ môn này, nhiều bạn hay hỏi mình làm sao để không bị "ngợp" trước một lượng kiến thức khổng lồ. Kinh nghiệm cá nhân của mình là học theo kiểu cuốn chiếu và tuyệt đối không để lý thuyết "nằm trên giấy". Nếu vững tiếng Anh, các bạn nên ưu tiên đọc trên trang CP-Algorithms hoặc cày cuốn Competitive Programming 4, đây là cuốn sách mình thấy tiêu biểu và đầy đủ nhất. Còn với tài liệu tiếng Việt thì VNOI Wiki là một nguồn cực kỳ chất lượng. Phương pháp của mình là ngay sau khi đọc xong một thuật toán hay lý thuyết mới, mình sẽ lặp đi lặp lại việc áp dụng vào làm bài tập liên quan ngay trong vài ngày sau đó để kiến thức thực sự "ngấm" vào đầu. Khi gặp bài khó, mình luôn nhắc bản thân phải tự suy nghĩ trước, khi nào thực sự "bí" và không còn hướng đi nào nữa thì mới tìm lời giải. Có một bài học xương máu mình muốn nhắn nhủ là đừng bao giờ coi thường những điều cơ bản. Bản thân mình từng có giai đoạn mải mê chạy theo các thuật toán nâng cao mà bỏ quên những thứ nền tảng như cấu trúc nhập xuất file - một lỗi rất nhỏ thôi nhưng hoàn toàn có thể làm hỏng cả một bài thi lớn.
Là một học sinh chuyên Tin thời nay, mình thừa nhận bản thân sử dụng AI rất nhiều để giải bài và debug. AI thực sự là một trợ thủ đắc lực, nhưng dùng sao cho khôn ngoan lại là chuyện khác. Mỗi khi hỏi AI về một bài toán, mình luôn yêu cầu nó giải thích ý tưởng trước để hiểu tư duy của nó chứ tuyệt đối không copy-paste code ngay. Nếu đọc hướng giải vẫn chưa hiểu thì mình mới chuyển sang đọc code mẫu, và phải đảm bảo bản thân tự giải thích được bản chất từng dòng code đó thì mới tính là học xong bài. Nếu cứ lạm dụng việc copy mà không hiểu bản chất, chúng ta sẽ rất dễ bị phụ thuộc và đánh mất khả năng tư duy sáng tạo - vũ khí quan trọng nhất của một người làm lập trình thi đấu.
Thực ra hành trình của mình không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Tại kỳ thi Quốc gia vừa rồi, mình đã trải qua một kỷ niệm khá nuối tiếc khi bị áp lực tâm lý trong phòng thi nên bỏ lỡ một hướng giải cực kỳ đơn giản cho một bài toán. Thi xong về đọc lại đáp án mới thấy bản thân đã bỏ qua một cơ hội đáng tiếc như thế nào. Từ lần vấp ngã đó, mình nhận ra rằng trong phòng thi, chiến thuật khôn ngoan nhất chính là "biết mình biết ta" và ăn chắc các subtask. Đề thi luôn chia nhỏ điểm theo subtask nên thay vì cố chấp lao vào giải trọn vẹn một bài toán quá khó vượt ngoài khả năng, hãy làm tốt nhất những gì trong tầm sức để gom nhặt điểm số trước. Ngay cả việc ôn thi chuyên cũng vậy, đừng ép bản thân cày cuốc ngày đêm quên ăn quên ngủ. Giai đoạn căng thẳng nhất mình cũng chỉ học khoảng 5 tiếng mỗi ngày để giữ cho tinh thần thoải mái. Khi đầu óc được thả lỏng thì tư duy mới có thể nhạy bén để giải quyết các bài toán mới.
Lập trình thi đấu đối với mình không phải là những dòng code khô khan, mà là nơi để tư duy được tự do bay bổng và sáng tạo. Nếu không có bộ môn này, chính mình hiện tại cũng không biết bản thân sẽ đi theo hướng đi nào trong tương lai. Vậy nên, nếu bạn đang trên con đường này và cảm thấy có những lúc nản lòng, hãy thử thả lỏng một chút. Cứ kiên trì và giữ một tâm lý thoải mái, biết đâu những dòng code hôm nay chính là cánh cửa mở ra những cơ hội bất ngờ mà chính bạn cũng chưa từng nghĩ tới!
Cảm ơn mọi người đã dành thời gian đọc những chia sẻ của mình. Chúc các bạn luôn giữ được niềm yêu thích với Tin học, đủ kiên trì để đi qua những bài toán khó, và đủ bình tĩnh để tận hưởng hành trình học tập của chính mình. Mong rằng chúng ta đều sẽ tìm thấy thật nhiều niềm vui trên con đường mình đang theo đuổi.🌸
![🌸 [HÀNH TRANG VÀO CHUYÊN TIN] - KỲ 07: WARM-UP VÀO CHUYÊN TIN CÙNG TLOI 🌸🌸 TLOI là mặt trời nhỏ ☀️… mang đến cho các bạn...](https://img3.ngos1.com/288/472/122174587742884722.jpg)
![🌸 [HÀNH TRÌNH TU TIN] - KỲ 06: VIRTUAL CONTEST VÀ BỘ ĐỀ TUYỂN SINH 🌸 Xin chào mọi người, hôm nay tụi mình muốn nói một c...](https://img3.ngos1.com/288/472/122173573862884722.jpg)
![🌸 [HÀNH TRÌNH TU TIN] - KỲ 05: KINH NGHIỆM LẬP TRÌNH THI ĐẤU 🌸Chào mọi người, mình là Lã Gia Huy, hiện là học sinh lớp 1...](https://img4.ngos1.com/688/472/122172674606884722.jpg)
