Tavaana: E-Learning Institute for Iranian Civil Society توانا: آموزشکده جامعه مد

08/13/2026

نیربهایا – یک بی‌باک؛ خواهان پایان خشونت جنسیتی در هند

یک جنایت هولناک علیه یک زن جوان، در هند به یک پرونده قضایی محدود نماند؛ به جرقه شکل‌گیری موجی گسترده از کنشگری و مطالبه تغییر تبدیل شد.

پس از تجاوز و قتل جیوتی سینگ در سال ۲۰۱۲، هزاران نفر، به‌ویژه دانشجویان و فعالان زن، به خیابان‌ها آمدند و خواستار مقابله جدی با خشونت علیه زنان شدند. اما اهمیت این جنبش فقط در اعتراض‌های خیابانی نبود؛ کنشگران تلاش کردند خشم عمومی را به تغییرات پایدار در قانون، نهادهای قضایی و نگرش‌های اجتماعی تبدیل کنند.

این حرکت بر بستری از دهه‌ها کنشگری شکل گرفته بود؛ از اعتراض به پرونده ماتهورا و شکل‌گیری نخستین نهادهای حمایت از قربانیان، تا مبارزه برای تصویب قوانین علیه خشونت خانگی و ایجاد سازوکارهایی برای حمایت از زنان در محیط کار.

پرونده جیوتی سینگ نشان داد که چگونه یک جامعه مدنی می‌تواند از دل یک فاجعه، شبکه‌های کنشگری و نهادهای مستقل بسازد، فشار اجتماعی را به اصلاحات قانونی تبدیل کند و اجازه ندهد یک قربانی فقط به یک نام در تاریخ تبدیل شود.

داستان این مسیر، داستان چند دهه مبارزه زنانی است که تلاش کردند خشونت علیه زنان را از «مسئله‌ای خصوصی» به یک مطالبه عمومی، حقوقی و سیاسی تبدیل کنند؛ مسیری که با جنبش‌های بعدی، از جمله من‌هم، همچنان ادامه پیدا کرد.

متن کامل، روایت این مسیر و تجربه‌ای است از اینکه چگونه کنشگری مستمر می‌تواند حتی در برابر نهادهای ناکارآمد، زمینه تغییرات حقوقی و اجتماعی را فراهم کند.

https://tavaana.org/fa/case-studies/Nirbhaya_Fearless_One
لینک در استوری

08/13/2026

امین ماسوری، نویسنده و پژوهشگر، روز یکشنبه ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵، برای اجرای حکم یک سال حبس تعزیری بازداشت شد و به زندان خرم‌آباد منتقل شد.

ماسوری در اسفندماه سال گذشته توسط شعبه اول دادگاه انقلاب خرم‌آباد به اتهام «فعالیت تبلیغی به نفع گروه‌ها و سازمان‌های مخالف نظام» به یک سال حبس تعزیری و دو سال تبعید به شهرستان سرخس محکوم شده بود.

پرونده این نویسنده و پژوهشگر پیش از این نیز با بازداشت و حبس همراه بوده است. امین ماسوری در مردادماه سال گذشته توسط نیروهای اداره اطلاعات در خرم‌آباد بازداشت شده بود و پس از مدتی به زندان پارسیلون این شهر منتقل شده بود. او نهایتا ۲۴ شهریورماه، پس از تودیع وثیقه ۵۰۰ میلیون تومانی از زندان آزاد شده بود.

بازداشت دوباره او برای اجرای حکم حبس، در حالی صورت می‌گیرد که جمهوری اسلامی همچنان نویسندگان، پژوهشگران، فعالان مدنی و دیگر شهروندان را به دلیل فعالیت‌ها و بیان دیدگاه‌هایشان با پرونده‌های قضایی و احکام حبس و تبعید مواجه می‌کند.

اطلاع‌رسانی درباره وضعیت زندانیان و بازداشت‌شدگان و پیگیری سرنوشت آنان، بخشی مهم از تلاش برای جلوگیری از فراموش‌شدن سرکوب و نقض حقوق شهروندان است.

08/13/2026

مهدی محمودیان، فعال مدنی و روزنامه‌نگار، در پیامی از صدور و قطعی‌شدن حکم هشت ماه حبس خود نوشته است؛ حکمی که در ارتباط با نوشته‌ها و مواضعش درباره وضعیت زندانیان و اعتراضات صادر شده است.

این فعال مدنی می‌گوید دیگر نمی‌خواهد برای آزادی خودش از دادگاه‌هایی تقاضای عدالت کند که برای معترضان حکم اعدام و برای هزاران معترض و منتقد، احکام طولانی حبس صادر کرده‌اند.

محمودیان نوشته است: «اعتراض نکردن من به این حکم، خودش بخشی از اعتراض من است.»

اما شاید انسانی‌ترین بخش نوشته او جایی باشد که توضیح می‌دهد چرا خبر صدور حکم هشت ماهه‌اش را زودتر منتشر نکرده است: «بعد از آنچه در ۱۴۰۴ دیدیم و آنچه در دی‌ماه بر سر مردم آمد، بعد از این همه کشته، زندانی و اعدامی، هشت ماه زندان من چه چیزی بود که بخواهم برایش خبر بنویسم؟»

محمودیان می‌گوید از حدود ۲۲ سالگی تا امروز، هشت سال و سه ماه از عمرش را در زندان گذرانده و اکنون نیز پرونده دیگری با همین اتهام در پیش دارد.

زندان، احضار، پرونده‌سازی و مجازات به بخشی تکرارشونده از زندگی منتقدان و معترضان تبدیل شده است. در چنین شرایطی، توجه به وضعیت زندانیان سیاسی و مدنی و بازتاب صدای آنها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چرا که پشت هر حکم، یک زندگی، یک خانواده و سال‌هایی از عمر یک انسان قرار دارد.

08/13/2026

تارا فرهنگیان، دانشجوی ۲۱ ساله اهل قروه و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، به مجموع یک سال حبس تعزیری، ۳۱ ضربه شلاق، دو سال تبعید به زابل و پرداخت ۱۲۰ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شده است.

به گزارش منابع حقوق بشری، این احکام از سوی دادگاه کیفری و دادگاه انقلاب قروه صادر و به تارا فرهنگیان ابلاغ شده است.

بر اساس حکم شعبه ۱۰۲ دادگاه کیفری قروه، او به اتهام‌های «اخلال در آسایش و نظم عمومی» و «تمرد نسبت به مأمورین حین انجام وظیفه» به یک سال حبس، ۳۱ ضربه شلاق و دو سال تبعید به زابل محکوم شده است. دادگاه انقلاب قروه نیز او را به اتهام‌های «تبلیغ علیه نظام» و «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم بر ضد امنیت داخلی» به پرداخت ۱۲۰ میلیون تومان جزای نقدی محکوم کرده است.

تارا فرهنگیان در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی بازداشت و پس از مدتی با قرار وثیقه به‌طور موقت آزاد شده بود.

صدور حکم شلاق و تبعید برای یک دانشجوی جوان در ارتباط با اعتراض و فعالیت‌های مدنی، نمونه‌ای دیگر از برخورد قضایی جمهوری اسلامی با معترضان و بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه است؛ احکامی که به جای پاسخ‌گویی به مطالبات معترضان، با مجازات و سرکوب همراه شده‌اند.

#شلاق

08/12/2026

پدر جاویدنام سپهر شکری، در ابن ویدیو از اینکه افرادی که در قبال کشتار مردم در دی ماه ۱۴۰۴ سکوت کرده یا از حکومت حمایت کرده بودند، از صدای او استفاده کنند، اعلام نارضایتی کرده است.

او می‌گوید آن صدا، فقط صدای من نبود، صدای همه افراد دردمندی بود که عزیزانشان توسط حکومت کشته شده بود.

در جریان سرکوب قیام دی ماه ۱۴۰۴ جمهوری اسلامی دست به جنایتی بی‌سابقه زد و هزاران نفر از شهروندان را به خاک و خون کشید. در همان ایام ویدیویی منتشر شد که پدری سپهر شکری در میان انبوه، پیکرهای جانباختگان ر کهریزک دنبال پیکر فرزندش می‌گردد و دردمندانه مرتب تکرار می‌کند «سپهر بابا کجایی».

ویدیوی دردناک، مورد توجه بسیاری قرار گرفت و سندی زنده از جنایت جمهوری اسلامی شد.

08/12/2026

08/12/2026

«حق‌مان را می‌گیریم، پس هستیم!»
بازنشر مطالعه موردی

وقتی قانون به جای حمایت از زنان، به ابزاری برای سرکوب و زندانی‌کردن آنان تبدیل شد، زنان پاکستانی سکوت نکردند. از دهه ۱۹۸۰ و در پی اسلامی‌شدن قوانین، هزاران زن قربانی قوانین تبعیض‌آمیز شدند؛ حتی زنانی که تجاوز جنسی را گزارش می‌کردند، ممکن بود خود به اتهام «زنا» زندانی شوند.

اما این پایان ماجرا نبود. زنان سازماندهی کردند، به خیابان آمدند، علیه قوانین تبعیض‌آمیز اعتراض کردند، برای قربانیان پرونده‌های قضایی مبارزه کردند و تلاش کردند حقوق زنان را به موضوعی جدی در سیاست و جامعه تبدیل کنند.

یکی از نمونه‌های برجسته، «انجمن کنش زنان» بود؛ گروهی که با جمع‌آوری هزاران امضا، برگزاری راهپیمایی، نوشتن و آگاهی‌رسانی و حمایت حقوقی از زنان زندانی، در برابر قوانین سرکوبگر ایستاد. در یکی از اعتراض‌های آنان در لاهور، پلیس با گاز اشک‌آور و ضرب‌وشتم به زنان معترض حمله کرد و شماری را بازداشت کرد.

این مبارزه اگرچه یک‌شبه قوانین تبعیض‌آمیز را تغییر نداد، اما صدای زنان را به بخشی جدایی‌ناپذیر از گفتمان سیاسی پاکستان تبدیل کرد.

این مطالعه موردی، داستان همین مبارزه است؛ داستان زنانی که نشان دادند حتی در برابر قوانین تبعیض‌آمیز و فشار سیاسی، سازماندهی و مطالبه‌گری می‌تواند مسیر تغییر را باز کند.

سایت:
https://tavaana.org/podcast-gender-inequality-pakistan/
یوتیوب:
https://www.youtube.com/wa

08/12/2026

«مزار فرزند من کجاست؟»؛ مادری که حتی از حق دانستن محل دفن فرزندش محروم است

مادر علی‌اکبر دانشورکار، زندانی سیاسی اعدام‌شده، در ویدیویی در حالی که لباس‌های فرزندش را در آغوش گرفته، تنها یک پرسش دارد: «می‌خواهم بدانم مزار بچه من کجاست؟»

علی‌اکبر دانشورکار، مهندس عمران و اهل تهران، روز دوشنبه ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ در زندان قزل‌حصار اعدام شد. او در یک پرونده مشترک با محمد تقوی سنگ‌دهی، با اتهام‌هایی از جمله «بغی از طریق عضویت در سازمان مجاهدین خلق» به اعدام محکوم شده بود.

اکنون ماه‌ها پس از اجرای حکم اعدام، مادر او حتی نمی‌داند پیکر فرزندش کجا به خاک سپرده شده است. لباس‌های او را در آغوش می‌گیرد و به جای مزار فرزند، با یک جای خالی و پرسشی بی‌پاسخ روبه‌روست.

پیش از این نیز پدر سالخورده خانواده، ولی‌الله دانشورکار، ماه‌ها برای نجات فرزندش تلاش کرد؛ اما جمهوری اسلامی نه‌تنها به درخواست‌های او برای لغو حکم اعدام پاسخ نداد، بلکه اجازه آخرین دیدار پدر و فرزند را نیز نداد. ولی‌الله دانشورکار سرانجام در ۷ شهریور ۱۴۰۴، در حالی که نزدیک به ۲۰ ماه برای نجات فرزندش تلاش کرده بود، درگذشت.

یک خانواده، یک اعدام، و رنجی که حتی با اجرای حکم پایان نمی‌یابد.

پنهان نگه‌داشتن محل دفن اعدام‌شدگان و محروم‌کردن خانواده‌ها از وداع و سوگواری، زخمی مضاعف بر پیکر خانواده‌های دادخواه است.

08/12/2026

علیرضا سلیمی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس، تنگه هرمز را «موهبتی خدادادی» برای جمهوری اسلامی دانست و از استفاده از آن به‌عنوان ابزاری برای مقابله با آمریکا، تحریم‌ها و دریافت غرامت سخن گفت.

سلیمی در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا گفت: «ما نباید در استفاده از تنگه هرمز اسراف کنیم، استفاده از تنگه هرمز لطافت‌هایی دارد و باید از آن درست بهره‌مند شویم.»

او در ادامه مدعی شد: «تنگه هرمز نعمتی است که خدا در اختیار ما گذاشته است. آمریکا با این غلطی که کرد، مسیر برای ما باز شد و باید از این موهبت خدادادی استفاده درست کنیم.»

او همچنین گفت: «امروز و در شرایط فعلی ارزش تنگه هرمز برای ما از بمب هسته‌ای بیشتر است، چون می‌توانیم با آن خیلی از مسائل را حل کرده و مقابله به مثل کنیم. می‌توانیم بحث تحریم‌ها و غرامت را با استفاده از این تنگه حل کنیم.»

سخنان علیرضا سلیمی بار دیگر نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی چگونه منافع و امنیت مردم ایران را در محاسبات ایدئولوژیک و تقابل‌های منطقه‌ای و بین‌المللی خود هزینه می‌کند. تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی و تجارت انرژی در جهان، در نگاه مقام‌های جمهوری اسلامی نه یک مسیر حیاتی برای تجارت و اقتصاد، بلکه ابزاری برای تهدید و فشار سیاسی و نظامی است.

جمهوری اسلامی به جای تلاش برای پایان دادن به تنش‌ها و ایجاد ثبات، از هر امکان و ابزاری برای ادامه تقابل و بازتولید بحران استفاده می‌کند.

مردم ایران بیش از هر چیز به امنیت، ثبات و آینده‌ای عاری از جنگ نیاز دارند؛ نه حکومتی که منابع و موقعیت جغرافیایی کشور را ابزار تهدید و مقابله با جهان قرار دهد و هزینه آن را از جیب و جان مردم بپردازد.