11/09/2026
Даншүг буюу “Бат оршил” урт насны ёслолын гол зорилго нь Эрхэм Дээд 8-р Ажиа Гэгээнтэнд урт нас, эрүүл мэндийг хүсэн , номын үйлс нь арван зүгтээ дэлгэрэн хамаг амьтанд туслах боломжийг нь урт удаан үргэлжлүүлэхийг тухайд шавь нар болон сүсэгтэн олноос өөрсдийн итгэл, буян, ерөөлөө зориулж буй дээд буяны зан үйл юм.
Дээдэс багш нарт зориулсан урт насны залбиралд “багш урт наслах” нь зөвхөн нэг хүний төлөө бус, Бурханы шашны сургаал болон хамаг амьтны тусын тулд багшийн үйлс үргэлжлэх гэсэн утгыг илэрхийлнэ.
Даншүг буюу “Бат оршил” урт насны ёслол
эхлэхэд Бурхан багш болон уламжлалын багш нарыг магтан залж, ёслолын ариун орон зайг бүрдүүлнэ.
Багшийг урт насны бурхны дүрээр бясалгана
Энд “багш өөрөө Будда болж хувирч байна” гэсэн энгийн физик утга биш, харин багшийн гэгээрсэн чанар, урт нас, энэрэн нигүүлсэхүйн үйлсийг бурхны чанартай холбон бясалгах тухай юм.
Насны бурхадын тарни, урт насны ерөөлүүдийг олон дахин уншин ерөөл тавина.
Ялангуяа 10-р Банчэн Богд Лувсанпэрэнлэйлхүндэвчойжижанцан дээдэсээс 8-р Ажиа Гэгээнтэнд зориулсан туурвисан Өлмий бататгахын залбирал, сайн буян бүхний соёрхол судрыг унших нь цаглашгүй буяныг хураана.
Мандал өргөх
Мандал өргөх нь энэ ёслолын хамгийн чухал өргөлүүдийн нэг.
Мандал гэдэг нь ердөө таваг дээр зүйл тавьж өгөх гэсэн утга биш. Бэлгэдлийн хувьд бүх орчлон, бүх баялаг, сайн сайхан бүхнийг ариусган Будда, багшид өргөж буй гүн утгатай.
Ажиа Гэгээнд зориулсан ёслолын үеийн мандал болон бүх өргөлийн үед даган баясан бясалгах нь өөрөө өргөж буйн адил буяныг хураана. Энэ үед
o багшийн нас урт байх;
o номын үйлс дэлгэрэх;
o саад тотгор арилах;
o хамаг амьтан тус хүртэх
гэсэн ерөөлийг зориулдаг.
Өглөгийн эзэд Бат оршилын судрын дагуу Даншигийн цуваагаар өргөх зүйлүүд
o хадаг
o Мандал
o Урт насны бумба
o Урт насны рашаан
o Урт насны үрэл
o Урт насны сум
o Цагаан Дарь эх бурхан
o Цэнд-Аюуш бурхан
o Судар, ном
o Гэгээрсэн оюуны бэлгэдэл суврага
o Бурханы бие, хэл, сэтгэлийг бэлгэдсэн зүйлс
o Хаан төрийн 7 эрдэнэ
o Өлзийт 8 тахил
o Цог буюу зан үйлийн өргөл тэргүүтэн болно.
Эдгээр нь Багшийн амьдралын хүчийг бэлгэдлийн түвшинд батжуулан дэлгэрүүлж аливаа хийсэн буян, номын хүчийг:
багшийн урт нас → номын дэлгэрэлт → хамаг амьтны тус → гэгээрэл
гэсэн өргөн хүрээнд зориулдаг.
Тиймээс төгсгөлийн ерөөлийн санаа
“Энэхүү буян хийгээд сайн үйлсийн хүчээр эрхэм багшийн нас бат оршиж, эрүүл энх оршиг. Номын үйлс нь саадгүй дэлгэрч, хамаг амьтан амар амгалангийн замд орог. Бурханы сургаал дэлгэрч, амьтан бүхний тусын тулд гэгээрлийн үйлс улам бүр дэлгэрэх болтугай.”
гэсэн агуулгатай байна.
Даншигт оролцоход хамгийн чухал зүйл нь:
итгэл + чин сэтгэл + зөв сэдэл + ерөөл + буян зориулалт бөгөөд нийтээрээ хийж буй буяны үйлд даган баясах нь адил тэгш буяныг хураана.
Ёслолын өмнөх өдрүүдэд сүсэгтнүүд урт насны тарнийн тоог хуримтлуулж, үндсэн зан үйлийн өдөр багшийн нас буянд зориулан өргөлөө гэж бодон бясалгана.
