08/10/2026
Wczoraj 9 sierpnia 2026, odszedł na zawsze Jarosław Abramow Newerly. Znany dramaturg, pisarz, kompozytor, autor wielu znanych piosenek, współzałożyciel STS i wielki P***k. Dla mnie wyjątkowy przyjaciel - brat, czesc mojej rodziny.
W 1992 roku, 34 lata temu, organizowałem prywatne spotkanie z Jarkiem, którego gościłem w San Diego. Pierwotnie miało się ono odbyć w moim domu, ale ze względu na liczne telefony, z prośbami o możliwość uczestniczenia w spotkaniu, zostało przeniesione do dużej, gościnnej rezydencji Irenki i Henryka Wlodkowskich. Pojawiło się kilkadziesiąt osob. Jarek śpiewał, grał na fortepianie, opowiadał o swojej twórczości, mówił skecze. A potem odbył się " jam session", gdyz ktos zagral pieknie Rachmaninowa, a także przy akomapaniecie Jarka śpiewano francuskie i polskie piosenki.
To spotkanie z Jaroslawem-Newerlym, w prywatnej rezydencji, bylo novum w San Diego. Uczestnicy spotkania postulowali, aby tego rodzaju spotkania kontynuować i w ten sposób spotkanie z Jarkiem stało się zaczynem powstania Polskiego Salonu Artystycznego w San Diego (PSASD), które wraz Zarządem PSASD, udaje mi się nieprzerwanie prowadzić przez 34 lata w San Diego.
Dziekujmy Jaroslawi Abramow-Newerlemu z to pierwsze spotkanie PSASD.
Pozostanie On w naszej pamieci i sercu na zawsze.Jerzy Barankiewicz
Jarosław Abramow-Newerly (ur. 17 maja 1933[1][2] w Warszawie[1][2], zm. 9 sierpnia 2026[3]) – polski dramatopisarz[1], prozaik, kompozytor, satyryk, autor tekstów piosenek, słuchowisk radiowych, dziennikarz oraz scenarzysta filmowy[1]ŻyciorysUrodził się w rodzinie pisarza Igora Newerlego[1] i aktorki Barbary z Jareckich[4]. Mieszkał razem z rodzicami na III Kolonii Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Żoliborzu, w domu mieszczącym się przy ul. Zygmunta Krasińskiego 16[5]. W 1951 ukończył Liceum Ogólnokształcące Towarzystwa Przyjaciół Dzieci im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie. W latach 1951–1955 studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim[2]. W 1955 uzyskał magisterium. Był jednym ze współzałożycieli (1954) Studenckiego Teatru Satyryków (STS)[1], dla którego pisał skecze i piosenki, debiutował w nim również jako aktor. W STS działał aż do 1969 roku[6].W roku 1956 zadebiutował w Almanachu Młodych[2]. Był także współzałożycielem (1956) i redaktorem naczelnym tygodnika „Od Nowa”. W 1957 wchodził w skład kolegium redakcyjnego pisma „Walka Młodych”. W tym samym roku wchodził również w skład Redakcji Młodzieżowej Polskiego Radia. W latach 1958–1959 jako dziennikarz i reporter Tygodnika Polskiego przebywał w Paryżu.W latach 1960–1966 był kierownikiem Redakcji Radiowego Teatru Młodych w Naczelnej Redakcji Audycji Literackich Polskiego Radia. W 1962 został członkiem Związku Literatów Polskich (do którego należał do 1983), a w 1965 – Polskiego PEN Clubu. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego. W roku 1965 za sztukę dramat Anioł na dworcu otrzymał nagrodę im. Piętaka[2].W latach 1970–1972 był kierownikiem literackim Teatru Ludowego w Warszawie[7]. W 1973 został sekretarzem Zarządu Klubu Dramatopisarzy Polskich przy Związku Literatów Polskich. 23 sierpnia 1980 roku dołączył do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami[8]. W Toronto od 1986 roku współpracował z dziennikiem polonijnym „Związkowiec” (m.in. pod pseudonimem „Marian Radomski”, cykl felietonów pt. Pan Zdzich w Kanadzie, wydany później w formie książkowej). W latach 1988–2000 był redaktorem naczelnym tego czasopisma.Życie prywatneBył mężem aktorki Ireny Szczurowskiej[9]. Od połowy lat 80. mieszkał w Warszawie i w Toronto, gdzie jego kolejna żona Wanda (zm. 17 kwietnia 2016 w Toronto[10]) otrzymała stypendium naukowe.TwórczośćDebiutował w 1955 na łamach 5. numeru tygodnika „Szpilki” jako satyryk. Jego pierwszym zbiorem było Myślenie ma kolosalną przyszłość (1957), grupujące pisane dla STS satyry, monologi i skecze. W (często adaptowanych dla radia) satyrycznych jednoaktówkach mówi o mitach społecznych i przemianach obyczajowych – należą do nich np. wystawione w 1964 jako tryptyk Remanent wydane w wyborze Licytacja (1964) utwory Licytacja („Dialog” 1961/12), Śmierć po latach i Wielki kochanek oraz komedia Duże jasne napisana razem z Andrzejem Jareckim (wystawiona w 1962, wydana w 1965). Sztuka Anioł na dworcu (wystawiona w 1962, wydana w 1965), za którą pisarz otrzymał nagrodę im. Piętaka, wychodząc od prostej anegdoty przechodzi do ogólnej refleksji nad względnością prawdy i świata. Sztuka ta łączy tendencje awangardowe z polskimi tradycjami jasełkowymi, opiera się także na formule teatru w teatrze.Problematykę konfrontacji tradycji z nowoczesnością podejmują sztuki Derby w pałacu („Dialog” 1966/4, wystawiona w 1966) i Klik-klak („Dialog” 1972/6, wystawiona w 1972), a problematykę postawy człowieka wobec norm społecznych i jego zagubienia w społeczeństwie w sztukach Ucieczka z wielkich bulwarów („Dialog” 1969/3, wystawiona w 1969) i Darz bór („Dialog” 1974/10, wystawiona w 1974). Realistyczny aspekt tych sztuk przeplata się z humorem absurdalnym.Jarosław Abramow-Newerly był także autorem słuchowisk, tekstów i muzyki do piosenek, m.in. Piosenka o okularnikach (wykonywana m.in. przez Tadeusza Łomnickiego, Sławę Przybylską, Zofię Kucównę i Annę Marię Jopek), Bogdan, trzymaj się (utwór napisany i skomponowany dla Bohdana Łazuki), Widzisz, mała (śpiewana przez Sławę Przybylską i Adriannę Biedrzyńską), Mówiłam żartem (śpiewana przez Igę Cembrzyńską).Abramow-Newerly był również twórcą spektakli i widowisk telewizyjnych oraz kompozytorem (m.in. muzyki do tekstów Agnieszki Osieckiej). Wydania zbiorowe jego utworów to m.in. Dramaty (1975), Co pan zgłasza? (1977, satyry) i Pięć minut sławy[1] (1975, słuchowiska radiowe). Istnieją też ich przekłady na kilkanaście języków. Pisarz w 2006 rokuPublikacjeproza1964 – Licytacja1977 – Co pan zgłasza?, Warszawa, Czytelnik, 19771978 – Pięć minut sławy1979 – Skok przez siebie1990 – Alianci, Białystok, „Versus”, 1990[11], ISBN 83-7045-011-3.1991 – Pan Zdzich w Kanadzie[1], Wydawnictwo Polonia, 1991[12], ISBN 83-7021-146-1.1995 – Kładka przez Atlantyk, Wydawnictwo Dolnośląskie, 1995[13]2000Nawiało nam burzę, Warszawa, Twój Styl[14], ISBN 83-7163-171-5.Lwy mojego podwórka, Warszawa, Twój Styl[15][16]2002 – Młyn w piekarni, Warszawa, Rosner & Wspólnicy, 2002[17], ISBN 83-89217-00-7.2003 – Lwy wyzwolone, Warszawa, Rosner & Wspólnicy, 2003[18], ISBN 83-89217-25-2.2005 – Lwy STS-u, Warszawa, Rosner & Wspólnicy, 2005[19], ISBN 83-89217-64-3.2009 – Patent na życie, Warszawa, Rosner & Wspólnicy, 2009[20], ISBN 978-83-60336-35-9.2016 – W cieniu paryskiej KULTURY, Warszawa, Wydawnictwo MG, 2016[21], ISBN 978-83-7779-306-0.dramaty1965 – Anioł na dworcu[2]1966 – Derby w pałacu1972 – Klik-klak1974 – Darz Bór[22]1975 – Dramaty, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1975[23]1984 – Maestro, Warszawa, Czytelnik[24], ISBN 83-07-01229-5, wystawiony m.in. przez Kazimierza Dejmka w Teatrze Polskim w Warszawie z Ignacym Machowskim w roli tytułowejDno nieba (libretto musicalu)[25]słuchowiska radiowe1979 – Bajadera, Warszawa, Wydawnictwa Radia i Telewizji, 1979, ISBN 83-212-0010-9.1984 – Słowik Warszawymusical1958 – Esmeralda, czyli baśń romantyczno-kryminalna, prapremiera w STS 1958widowiska telewizyjne1960 – Śluby powszednie, widowisko telewizyjne według Dusana Roksandicza Ostrożnie z małżeństwemSkomponowane piosenkiBohdan, trzymaj sięChyba tak (współautor Ziemowit Fedecki)I była plażaKierownik kina (współautor Andrzej Jarecki)Ładny kram, jestem samMiłość na prowincjiMówiłam żartem (słowa Agnieszka Osiecka)Piękne dziewczęta na ekranyPiosenka o okularnikach (słowa Agnieszka Osiecka)W sobotęWidzisz, mała (słowa Agnieszka Osiecka)Zrewiduj mnie (słowa Agnieszka Osiecka)Odznaczenia i nagrody1965 – Nagroda im. Stanisława Piętaka za sztukę Anioł na dworcu1967 – Nagroda Fundacji im. Kościelskich za sztuki Anioł na dworcu i Derby w pałacu2001 – Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta[26]2001 – Nagroda ZAiKS-u za varsaviana im. Karola Małcużyńskiego[27]2003 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[28]2003 – Odznaka Honorowa Polskiego Radia S.A.[6]2009 – Odznaka ZAiKS-u[27]Przypisy Tomkowski 2002 ↓, s. 9. Bartelski 1977 ↓, s. 9.Nie żyje Jarosław Abramow-Newerly. Pisarz, autor słuchowisk, przez lata związany z Polskim Radiem [online], radiokrakow.pl [dostęp 2026-08-09].Nikt na podwórku nie wyzywał mnie od Żydów [online], TVN24.pl [dostęp 2018-09-17].Jarosław Abramow-Newerly: Lwy mojego podwórka. Warszawa: Wydawnictwo Twój Styl, 2000, s. 5. ISBN 83-7163-249-5. Jarosław Abramow-Newerly, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2026-02-28].Teatr Ludowy, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Teatry lub zespoły teatralne) [dostęp 2018-09-17].Apel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s.]).Leszek Teleszyński. Gwiazdor PRL-u, który wywołał skandal [online], onet.pl [dostęp 2022-01-21].Wanda Abramow-Newerly, Warszawa, 02.05.2016 – pozostałe [online], nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2026-03-28].Jarosław Abramow-Newerly, Alianci, wyd. 1, Białystok: Zakłady Wydawnicze „Versus”, 1990, ISBN 83-7045-011-3, OCLC 23884614.Jarosław Abramow-Newerly, Pan Zdzich w Kanadzie, Warszawa: Wyd. Polonia, 1991, ISBN 83-7021-146-1, OCLC 28967321.Jarosław Abramow-Newerly, Kładka przez Atlantyk. Z albumu Tadeusza Gonsika, Wrocław: Wyd. Dolnośląskie, 1995, ISBN 83-7023-449-6, OCLC 34314010.Jarosław Abramow-Newerly, Nawiało nam burzę, wyd. 1, Warszawa: Twój Styl, 2000, ISBN 83-7163-171-5, OCLC 44176555.Kalendarium życia literackiego pod red. Przemysława Czaplińskiego i in., Kraków 2003, s. 543, ISBN 83-08-03417-9.Jarosław Abramow-Newerly, Lwy mojego podwórka, Warszawa: Twój Styl, 2000, ISBN 83-7163-249-5, OCLC 45784710.Jarosław Abramow-Newerly, Młyn w piekarni, Warszawa: Rosner & Wspólnicy, 2002, ISBN 83-89217-00-7, OCLC 51522944.Jarosław Abramow-Newerly, Lwy wyzwolone, wyd. 1, Warszawa: Rosner & Wspólnicy, 2003, ISBN 83-89217-25-2, OCLC 53354328.Jarosław Abramow-Newerly, Lwy STS-u, wyd. 1, Warszawa: Rosner & Wspólnicy, 2005, ISBN 83-89217-64-3, OCLC 60128741.Jarosław Abramow-Newerly, Patent na życie. Niezwykła historia sukcesu Piotra Chomczyńskiego, wyd. 1, Warszawa: Rosner i Wspólnicy, 2009, ISBN 978-83-60336-35-9, OCLC 493985601.Jarosław Abramow-Newerly, W cieniu paryskiej Kultury, [Warszawa]: mg, [cop. 2016], ISBN 978-83-7779-306-0, OCLC 968458872.Darz Bór, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Przedstawienia) [dostęp 2026-08-10].Dramaty [online], nukat.edu.pl [dostęp 2026-08-10] (pol.).Jarosław Abramow-Newerly, Maestro. Sztuka w trzech aktach, wyd. 1, Warszawa: Czytelnik, 1984, ISBN 83-07-01229-5, OCLC 13451090.Dno nieba (Show - remizowy), [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Przedstawienia) [dostęp 2026-08-10].Związek Rzemiosła Polskiego: Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta w latach 1994–2009. [dostęp 2014-09-11]. Laureaci Nagród ZAiKS-u [online], zaiks.org.pl [dostęp 2025-03-14].M.P. z 2004 r. Nr 1, poz. 7 (ISAP) „za wybitne zasługi w działalności radiowej”.BibliografiaLesław Marian Bartelski: Polscy pisarze współcześni. Informator 1944-1947. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1977. (pol.).Jan Tomkowski: Słownik pisarzy polskich. Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media, 2002. (pol.).Wolański R., Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej, Warszawa 1995, Agencja Wydawnicza Morex, ISBN 83-86848-05-7, Hasło Jarosław Abramow-Newerly, s. 1.Współcześni polscy pisarze i badacze literatury – słownik biobibliograficzny, tom pierwszy A-B, opracował zespół pod redakcją Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan, Warszawa 1994, ISBN 83-02-05445-3, s. 25, hasło: Abramow-Newerly, Jarosław.
