09/29/2025
သတင်းစာ ပညာသမိုင်းကြောင်း (အပိုင်း ၁)
သတင်းတွေ စတင်ခဲ့တဲ့ နေရာ .........
ဂျာနယ်လစ်ဇင်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ပြောရင် ပထမဆုံးအနေနဲ့ "သတင်း" ဆိုတဲ့အရာ ဘယ်ကနေ စခဲ့လဲဆိုတာကို ပြန်ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ လူ့သမိုင်းမှာ ပုံနှိပ်စက်တွေ၊ သတင်းစာတွေ မပေါ်ခင်ကတည်းက လူတွေဟာ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ဝေမျှနေခဲ့ကြပြီးသားပါ။
ရှေးခေတ် ရောမခေတ်ကို ပြန်သွားကြည့်ရအောင်။ အဲဒီခေတ်က အစိုးရဟာ သူတို့ရဲ့ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုတွေ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေနဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေကို "Acta Diurna" လို့ခေါ်တဲ့ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းစာလွှာတွေမှာ ရေးပြီး အများပြည်သူမြင်သာတဲ့နေရာတွေမှာ ကပ်ထားလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီစာလွှာတွေကို လက်နဲ့ပဲ ရေးရတာပါ။ ဒါကတော့ လူထုကို သတင်းပေးတာ ဆိုတဲ့အလုပ်ရဲ့ အစောဆုံးပုံစံတစ်မျိုးပါပဲ။
ဒီလို သတင်းပေးတဲ့ပုံစံဟာ အနောက်တိုင်းမှာပဲ ရှိခဲ့တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြားက မြို့ကြီးတွေမှာလည်း သတင်းကြော်ငြာသူတွေနဲ့ မြို့ရွာအနှံ့ သတင်းပို့သူတွေ ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ သူတို့ဟာ ခေါင်းလောင်းတီးပြီး လူတွေကို စုဝေးစေကာ အရေးကြီးတဲ့ အမိန့်တွေ၊ သတင်းတွေကို အော်ဟစ်ကြေညာလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် "ဂျာနယ်လစ်ဇင်" ဆိုတာဟာ စာရေးသားမှုတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ သတင်းအချက်အလက်တွေကို တိကျမှန်ကန်စွာ ဖြန့်ဝေပေးတာ ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကို အစကတည်းကဆောင်ခဲ့တာလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။
