10/23/2026
លិខិតរួមជូនលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត៖
យើងខ្ញុំសរសេរលិខិតនេះ ដើម្បីតាមដានលើលិខិតមុនរបស់យើងខ្ញុំ ដែលបានផ្ញើជូនលោក កាលពីថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលក្នុងនោះ អង្គការចំនួន ៧៤ស្ថាប័ន មកពីទ្វីបអឺរ៉ុប អាស៊ី អាហ្វ្រិក ឡាទីន អាមេរិកឡាទីន និងអាមេរិកខាងជើង បានអំពាវនាវឱ្យលោកដោះលែងយុវជនជាអ្នកដឹកនាំទាំង៥នាក់នៃក្រុមមាតាធម្មជាតិកម្ពុជា (MNC) ។
អ្នកដឹកនាំទាំង៥នាក់ ត្រូវបានស្គាល់ជាទូទៅថា មាតាធម្មជាតិកម្ពុជា៥នាក់ (MNC5) រួមមាន កញ្ញា ឡុង គន្ធា លោក យីម លាងហ៊ី លោក ថុន រដ្ឋា កញ្ញា ភួន កែវរស្មី និងលោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត ។ ពួកគេត្រូវបានផ្ដន្ទាទោស និងឃុំឃាំងក្នុងពន្ធនាគារដោយអយុត្តិធម៌ ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ នៅក្នុងសវនាការមួយ ដែលបានរំលោភលើតម្រូវការនៃសិទ្ធិទទួលបានការជំនុំជម្រះក្ដីដោយយុត្តិធម៌ និងដំណើរការត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ផ្សេងទៀត ហើយបច្ចុប្បន្នពួកគេកំពុងអនុវត្តទោសជាប់ពន្ធនាគារចន្លោះពី៦ឆ្នាំ ទៅ៨ឆ្នាំ ។ ចាប់តាំងពីការចាប់ឃុំខ្លួនពួកគេដាក់ពន្ធនាគារ សំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់ពួកគេតែងតែត្រូវបានតុលាការបដិសេធម្ដងហើយម្ដងទៀត ។
ក្រុមការងារអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីការឃុំខ្លួនដោយបំពាន (WGAD) បានរកឃើញថា សកម្មភាពរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជានៅក្នុងសំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌ និងនីតិវិធីតុលាការប្រឆាំងនឹងសកម្មជនមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ មានភាពលម្អៀងក្នុងការជំនុំជម្រះក្ដី និងបានរំលោភលើសិទ្ធិពលរដ្ឋនិងសិទ្ធិនយោបាយជាច្រើន ដែលបានធានាដោយច្បាប់អន្តរជាតិនៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាផ្សេងៗដែលកម្ពុជាបានផ្ដល់សច្ចាប័នដូចជា កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ ជាដើម ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនបានសូម្បីតែឆ្លើយតបចំពោះការទាក់ទងរបស់ក្រុមការងារអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីការឃុំខ្លួនដោយបំពាន ដែលបានស្នើសុំព័ត៌មានអំពីសំណុំរឿងរបស់សកម្មជនមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ ។
អ្វីដែលមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងនោះ គឺក្រុមការងារអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីការឃុំខ្លួនដោយបំពាន បានរកឃើញថា គ្មានភស្តុតាងណាមួយដែលបង្ហាញថា ជនជាប់ចោទជាសកម្មជនមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ បានចូលរួម ឬតស៊ូមតិឱ្យមានអំពើហិង្សាទាល់តែសោះ ដែលធ្វើឱ្យមានការចោទជាសំណួរទៅលើមូលដ្ឋាននៃការផ្ដន្ទាទោសពួកគេពី “បទរួមគំនិតក្បត់” ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល ។ ក្រុមការងារអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីការឃុំខ្លួនដោយបំពាន បានសន្និដ្ឋានថា សកម្មជនមាតាធម្មជាតិទាំង៥នាក់ ត្រូវបានបដិសេធសិទ្ធិទទួលបានការជំនុំជម្រះក្ដីដោយយុត្តិធម៌ និងការប្ដឹងជំទាស់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ព្រមទាំងបានអំពាវនាវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោះលែងសកម្មជនទាំង៥នាក់នេះវិញជាបន្ទាន់ ។
នៅក្នុងស្មារតីនេះ យើងខ្ញុំសូមអំពាវនាវយ៉ាងទទូចឱ្យលោក អនុវត្តតាមសេចក្ដីសម្រេចរបស់ក្រុមការងារអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីការឃុំខ្លួនដោយបំពាន និងចាត់វិធានការជាក់ស្ដែងជាបន្ទាន់ និងដោយសកម្ម ដើម្បីដោះលែងអ្នកដឹកនាំបរិស្ថានវ័យក្មេងទាំង៥នាក់ ឱ្យបានមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី (Francophonie Summit) ឬឱ្យបានឆាប់ជាងនេះ ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន ៕
លិខិតពេញលេញជាភាសាអង់គ្លេស៖ https://www.hrw.org/news/2026/10/12/joint-letter-to-cambodia-prime-minister