Angkor.Muka-Theravadda

08/24/2026

ទិន្នន័យស្តីពីចំនួនសាលារៀន វត្តអារាម និងសមាគម/សហគមន៍ជនជាតិវៀតណាមនៅកម្ពុជា មិនមានលេខសរុបជាផ្លូវការដែលបានចុះបញ្ជីរួចរាល់តែមួយនោះទេ ប៉ុន្តែមានទិន្នន័យតាមរយៈការចុះផ្សាយ និងការស្រាវជ្រាវដូចខាងក្រោម៖
១. សមាគម និងសហគមន៍វៀតណាម
សមាគមផ្លូវការ៖ «សមាគមខ្មែរ-វៀតណាម នៅកម្ពុជា» (Khmer-Vietnamese Association in Cambodia - KVAC) គឺជាអង្គការតំណាងផ្លូវការដ៏ធំជាងគេ ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីនៅក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា។
បណ្តាញ៖ សមាគមនេះមានសាខាតាមបណ្តាខេត្ត-ក្រុងជាច្រើន (ជាពិសេសនៅភ្នំពេញ កំពង់ឆ្នាំង កណ្តាល ព្រៃវែង និងតំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប) ដើម្បីសម្របសម្រួលកិច្ចការផ្លូវច្បាប់ សង្គមកិច្ច និងការអប់រំសម្រាប់សហគមន៍វៀតណាម។
២. សាលារៀន និងការអប់រំ
ប្រភេទសាលារៀន៖ ភាគច្រើនជាសាលាបឋមសិក្សា ឬថ្នាក់រៀនសហគមន៍ (Community Schools) ដែលរៀបចំឡើងដោយសមាគមខ្មែរ-វៀតណាម ឬអង្គការសប្បុរសធម៌។
ចំនួន និងស្ថានភាព៖ ពុំមានតួលេខផ្លូវការថាតើមានប៉ុន្មានខ្នងនៅទូទាំងប្រទេសនោះទេ ប៉ុន្តែសាលារៀនទាំងនេះច្រើនតែស្ថិតនៅតាមតំបន់ដែលមានជនជាតិវៀតណាមរស់នៅផ្តុំគ្នា (ដូចជានៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងភ្នំពេញ)។
កម្មវិធីសិក្សា៖ សាលារៀនសហគមន៍ភាគច្រើនបង្រៀនជាភាសាវៀតណាម និងភាសាខ្មែរ។ យ៉ាងណាមិញ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានណែនាំ និងជំរុញឱ្យកុមារដើមកំណើតវៀតណាមចូលរៀនក្នុង សាលារដ្ឋកម្ពុជា តាមកម្មវិធីសិក្សាជាតិ ដើម្បីងាយស្រួលធ្វើសហរណកម្មចូលក្នុងសង្គមខ្មែរ។
៣. វត្តអារាម និងអាស្រមបែបពុទ្ធសាសនាវៀតណាម (Annam Nikaya)
វត្តបូព៌ាសាសនា (Annamnikaya)៖ នៅកម្ពុជាមានវត្តពុទ្ធសាសនាមហាយានបែបវៀតណាម ដែលបានចុះបញ្ជី និងទទួលស្គាល់ផ្លូវការដោយក្រសួងធម្មការ និងសាសនា ចំនួនប្រមាណ ២០ ទៅ ២៥ វត្ត នៅទូទាំងប្រទេស។
ទីតាំងសំខាន់ៗ៖ វត្តទាំងនេះភាគច្រើនស្ថិតនៅរាជធានីភ្នំពេញ (ដូចជាវត្តកោះចៅ ឬវត្តតាំងក្រសាំងមួយចំនួន) និងតាមបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែន ឬតាមដងទន្លេ។
ការគ្រប់គ្រង៖ វត្តអារាមទាំងនេះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង និងតាមដានរបស់ក្រសួងធម្មការ និងសាសនាកម្ពុជា ដូចវត្តអារាមពុទ្ធសាសនាថេរវាទដែរ។
សរុបមក គ្រឹះស្ថានទាំងនេះដំណើរការក្រោមការតាមដាន និងគ្រប់គ្រងរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ដើម្បីធានាថាការរស់នៅ និងប្រតិបត្តិជំនឿសាសនាស្ថិតក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

08/24/2026

ចំនួនប្រជាជនដើមកំណើតវៀតណាម (ជនជាតិយួន) ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាប្រធានបទមួយដែលមាន ភាពចម្រូងចម្រាសយ៉ាងខ្លាំង ហើយគ្មានលេខសរុបជាផ្លូវការមួយដែលភាគីទាំងអស់យល់ស្របគ្នានោះទេ។ តួលេខមានភាពខុសគ្នាដាច់ស្រឡះ រវាងការជំរឿនផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងការប៉ាន់ប្រមាណរបស់ក្រុមអ្នកនយោបាយប្រឆាំង ឬអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។
១. ទិន្នន័យតាមការជំរឿនផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា
យោងតាមការជំរឿនទូទៅប្រជាជនកម្ពុជា ដោយក្រសួងផែនការ និងទិន្នន័យពីអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍៖
ការជំរឿនឆ្នាំ ១៩៩៨៖ កត់ត្រាជនជាតិភាគតិចវៀតណាមមានប្រមាណ ៩៦,០០០ នាក់ (ប្រហែល ០.៨% នៃប្រជាជនសរុប)។
ការជំរឿនឆ្នាំ ២០០៨៖ កត់ត្រាមានប្រមាណ ៧៣,០០០ នាក់ (ប្រហែល ០.៥% នៃប្រជាជនសរុប)។
ការជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩៖ ទិន្នន័យផ្លូវការបង្ហាញថា ជនជាតិភាគតិចវៀតណាមដែលមានសញ្ជាតិកម្ពុជា ឬរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍មានប្រមាណ ៩០,០០០ ទៅ ១៨០,០០០ នាក់ (រួមទាំងអ្នកកាន់ឯកសាររដ្ឋបាលមិនប្រក្រតីដែលត្រូវអាជ្ញាធរប្រមូលត្រឡប់មកវិញ)។
យុទ្ធនាការដកហូតឯកសារមិនប្រក្រតី (២០១៧-២០២០)៖ ក្រសួងមហាផ្ទៃបានរាយការណ៍ថា បានរកឃើញជនបរទេសអន្តោប្រវេសន៍ (ភាគច្រើនលើសលប់ជាជនជាតិវៀតណាម) ប្រមាណ ៧០,០០០ ទៅ ៨០,០០០ នាក់ ដែលកាន់កាប់ឯកសាររដ្ឋបាលកម្ពុជាមិនត្រឹមត្រូវ ហើយត្រូវបានលុបឈ្មោះ និងចុះបញ្ជីជាជនបរទេសអន្តោប្រវេសន៍វិញ។

08/24/2026

Map 🗺️ Old ក្រុមប្រាសាទតាមាន់
តាមបណ្ឌិត មីស្ហែល ត្រាណេ ដែលបានអញ្ជើញទៅដល់នាយកដ្ឋានក្រុមសិល្បៈថៃ បានឱ្យដឹងថា នៅតាមបណ្តាប្រាសាទ នៃក្រុមប្រាសាទតាមាន់របស់ខ្មែរមានសិលាចារឹកទាំងអស់ចំនួន១៥ផ្ទាំង ប៉ុន្តែ ត្រូវបានពួកអាជ្ញាធរថៃ បានលួចយកទៅ និងរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរជាតិខេត្តសុរិន្ទ្រ អំឡុងឆ្នាំ១៩៩២ ឬទសវត្សរ៍១៩៧០ ដល់១៩៩០ ពេលកម្ពុជាកំពុងមានសង្រ្គាមស៊ីវិល ។
តំបន់ដែលមានជម្លោះ ឬរងការឈ្លាន ពានពីថៃបច្ចុប្បន្ន មានក្រុមប្រាសាទមួយហៅថា ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ ដែលមានប្រាសាទចំនួន៣ គឺប្រាសាទតាមាន់ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាមាន់ធំ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគោកមន ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
ឯប្រាសាទតាក្របី ដែលស្ថិតនៅប្រមាណជា១១គ.មវិញ គឺស្ថិតនៅខាងកើត នៃក្រុមប្រាសាទតាមាន់ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី១២ នៃគ.ស ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះឥសូរ ឬព្រះសិវៈ ក៏ស្ថិតក្នុងវិវាទ ឬការឈ្លានពានដូចគ្នា។
ប្រាសាទតាមាន់ធំ ត្រូវបានសាងសង់លើទីតាំង នៃបូជនីយដ្ឋាននាចុងសតវត្សទី៧ ដើមសតវត្សទី៨ ដូចដែលផ្ទាំង សិលាចារឹក K.1180 នៃប្រាសាទនេះរៀបរាប់ជាភស្តុតាងស្រាប់ ។
ក្រុមប្រាសាទទាំងនេះ គឺស្ថិតនៅលើជួរភ្នំដងរែក ត្រូវបានអាណាព្យាបាលបារាំងចុះលេខជំរឿនក្នុងបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩០៧ មុនពេលគូសផែនទីឧបសម្ព័ន្ធនៅឆ្នាំ១៩០៩ ទាក់ទងនឹងប្រាសាទទាំងនេះ ដោយមានព្រហស្ថលេខា នៃព្រះមហាក្សត្រសៀម ខណៈពេលដែលព្រះរាជាណាចក្រថៃ ទើបតែចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌថៃនៅឆ្នាំ១៩៣៥។ ដោយសារតំបន់លើជួរភ្នំដងរែក ជាតំបន់ព្រៃភ្នំដាច់ស្រយាល ហើយអសន្តិសុខ បណ្តាលមកពីចលនាខ្មែរឥស្សរៈចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៧ ដែលតែងតែគំរាមកំហែង និងកើតជាសង្គ្រាមរ៉ាំរ៉ៃ គួបផ្សំនឹងផ្លូវគមនាគមន៍មិនអំណោយ ផលផង ធ្វើឱ្យថៃមានឱកាសរំកិលព្រំដែនសីមា ឬឈ្លានពានកម្ពុជាឥតឈប់ឈរ។
យោងការចុះលេខក្នុងបញ្ជីជំរឿន ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ ប្រាសាទតាក្របី ដោយអាជ្ញាធរបារាំងនៅឆ្នាំ១៩០១ បានឱ្យដឹងថា ក្រុមប្រាសាទទាំងនេះ ត្រូវបានចុះលេខបញ្ជីដោយមានលេខជំរឿន IK ដោយលោក Louis De La Jonquière នៅឆ្នាំ១៩០៧។
សម្រាប់ប្រាសាទតាមាន់ ដែលជាធម៌សាលា ឬផ្ទះសំណាក់ ឬសាលាឆទាន ដែលត្រូវបានលោក Étienne Aymonier រកឃើញក្រោយគេ ប្រាសាទនេះគ្រាន់តែមានលេខរៀង 7575 ដែលតំណាងឱ្យស្ថានីយបុរាណវិទ្យា។
ចំពោះប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាមាន់ធំវិញ ត្រូវបានលោក Louis De La Jonquière ចុះលេខជំរឿន IK.373 និងលេខ IK.374។
រីឯប្រាសាទតាក្របីវិញ ត្រូវបានលោក Étienne Aymonier បង់លេខ បញ្ជីIK.375 ហើយប្រាសាទនេះ ស្ថិតនៅទិសខាងកើត ដោយមានចម្ងាយពីប្រមាណជ ១១.១០គ.ម ពីក្រុមប្រាសាទតាមាន់ ដូច្នេះ សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមនៅឆ្នាំ១៩០៤,១៩០៧ និងផែនទីឧបម្ព័ន្ធឆ្នាំ១៩០៩ ពិតជាត្រូវបានធ្វើឡើងដោយយោងតាមទិន្នន័យជាមូលដ្ឋានខាងលើ ដោយឥតក្លែងក្លាយ។
សូមបញ្ជាក់ជាថ្មីម្តងទៀតថា ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ មានប្រាសាទ៣ គឺ៖១.ប្រាសាទតាមាន់ ឬធម៌សាលា (សាលាឆទាន ឬផ្ទះសំណាក់),
២.ប្រាសាទតាមាន់តូច ជាអរោត្យសាលា ឬមន្ទីរពេទ្យ, រោងព្យាបាលជំងឺ និង
៣.ប្រាសាទតាមាន់ធំ (បូជនីយ ដ្ឋានឧទ្ទិសព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរ)។
យោងតាមឯកសារជាប្រវត្តិសាស្ត្រ អាជ្ញាធរបារាំងបានឱ្យដឹងថា អ្វីដែលសំខាន់ជាងគេបំផុតនោះ គឺថា ក្នុងការ កំណត់ព្រំប្រទល់ដែនខ្មែរ-សៀមនេះ បារាំងក៏បានភ្ជាប់ នូវផែនទីឧបសម្ព័ន្ធមួយ ដែលគូរនៅឆ្នាំ១៩០៩ ដោយប្រើមាត្រដ្ឋានខ្នាត ១/២០០០០០។
ក្រុមប្រាសាទតាមាន់មានចម្ងាយប្រមាណជា១១គីឡូម៉ែត្រ ពីប្រាសាទតាក្របី ដែលសព្វថ្ងៃមានរឿងប្រទាញ ប្រទង់ ឬមានការឈ្លានពានពីប្រទេសថៃ។
ប្រាសាទតាមាន់ជាឈ្មោះដែលអ្នកស្រុកហៅរួម ក្រុមប្រាសាទទាំង៣ ដែលមានប្រាសាទតាមាន់ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ រួមទាំងប្រាសាទតាក្របីផង ដែលយើងសូមពិព័រណនា ដូចខាងក្រោម៖
ទី១.ប្រាសាទតាមាន់ ឬអគ្គីសាលា (ផ្ទះភ្លើង) ដែលជាធម៌សាលា ឬផ្ទះសំណាក់ ដែលអ្នកស្រុកហៅថា ប្រាសាទថ្មបាយ ក្រៀម ក្នុងសិលាចារឹកខ្មែរប្រាសាទព្រះខ័ន។
ទី២ ប្រាសាទតាមាន់តូច ដែលជាអរោក្យសាលា ឬមន្ទីរពេទ្យ ក៏ដូចប្រាសាទតាមាន់ សាងសង់ឡើងក្នុងរាជរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។
ទី៣ ប្រាសាទតាមាន់ធំ គឺជាទេវស្ថាន សាងសង់ឡើងសម្រាប់បូជាព្រះសិវៈ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទសុរ្យវម៌្មទី១ (ឆ្នាំ១០០៦ - ១០៥០) និងព្រះបាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ (១០៥០ - ១០៦៦ គ.ស) នាសតវត្សទី១១ នៃគ.ស ។
ដូច្នេះ ប្រាសាទទី១ និងទី២ គឺជាប្រាសាទបែបពុទ្ធនិយមមហាយាន បានសាសង់ដោយព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ នៅចុងសតវត្សទី១២ និងដើមសតវត្សទី១៣ ក្នុងសម័យវប្បធម៌បាយ័ន។ ចំណែកឯប្រាសាទតាក្របីវិញ មិនស្ថិតក្នុងប្រាសាទតាមាន់ទេ ព្រោះមានទីតាំងស្ថិតនៅឆ្ងាយពីទីនេះ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី១២ នៅលើទីតាំចាស់ដ៏ពិសិដ្ឋ ដើម្បីបូជាដល់ព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរ ក្រោមរូបភាពនៃថ្មធម្មជាតិមួយដុះចេញពីបាតភ្នំ ដែលមានឈ្មោះថា ស្វ័យមូលិង្គ ដែលជាលិង្គកើតដោយខ្លួនឯង។

ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ តែងតែត្រូវបានប៉ុនប៉ង និងយាយីជាញឹក ញាប់ពីសំណាក់អាជ្ញាធរថៃ ក្នុងន័យឈ្លាន ពាន ទាំងក្នុងរូបភាពជាស្មារតី និងជាក់ស្តែង។
នៅថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈនៃព្រះរាជាណាកម្ពុជា បានច្រានចោល និងបដិសេធយ៉ាងដាច់អហង្ការ ចំពោះការអះអាងរបស់ថៃថា ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ និងប្រាសាទតាក្របី ស្ថិតក្នុងអធិបតេយ្យរបស់ថៃ ដែលការប្រកាសរបស់ថៃបែបនេះ គ្មានតម្លៃគតិយុត្តអ្វីទាំងអស់។ ផ្ទុយទៅវិញ គឺជាការរំលោភអធិបតេយ្យខ្មែរយ៉ាងពិតប្រាកដ ទោះបីក្រុមប្រាសាទតាមាន់ និងប្រាសាទតាក្របីត្រូវបានចុះលេខជំរឿន បេតិកភណ្ឌរបស់ជាតិថៃនៅឆ្នាំ១៩៣៥ក៏ដោយ ព្រោះកម្ពុជា ត្រូវបានចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតកភណ្ឌជាតិតាំងពីឆ្នាំ១៩០៧ និងការរៀបចំចុះបញ្ជីជំរឿន ត្រូវបានធ្វើឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩០១។

08/24/2026

#ក្រុមប្រាសាទតាមាន់
តាមបណ្ឌិត មីស្ហែល ត្រាណេ ដែលបានអញ្ជើញទៅដល់នាយកដ្ឋានក្រុមសិល្បៈថៃ បានឱ្យដឹងថា នៅតាមបណ្តាប្រាសាទ នៃក្រុមប្រាសាទតាមាន់របស់ខ្មែរមានសិលាចារឹកទាំងអស់ចំនួន១៥ផ្ទាំង ប៉ុន្តែ ត្រូវបានពួកអាជ្ញាធរថៃ បានលួចយកទៅ និងរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរជាតិខេត្តសុរិន្ទ្រ អំឡុងឆ្នាំ១៩៩២ ឬទសវត្សរ៍១៩៧០ ដល់១៩៩០ ពេលកម្ពុជាកំពុងមានសង្រ្គាមស៊ីវិល ។
តំបន់ដែលមានជម្លោះ ឬរងការឈ្លាន ពានពីថៃបច្ចុប្បន្ន មានក្រុមប្រាសាទមួយហៅថា ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ ដែលមានប្រាសាទចំនួន៣ គឺប្រាសាទតាមាន់ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាមាន់ធំ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកគោកមន ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
ឯប្រាសាទតាក្របី ដែលស្ថិតនៅប្រមាណជា១១គ.មវិញ គឺស្ថិតនៅខាងកើត នៃក្រុមប្រាសាទតាមាន់ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី១២ នៃគ.ស ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះឥសូរ ឬព្រះសិវៈ ក៏ស្ថិតក្នុងវិវាទ ឬការឈ្លានពានដូចគ្នា។
ប្រាសាទតាមាន់ធំ ត្រូវបានសាងសង់លើទីតាំង នៃបូជនីយដ្ឋាននាចុងសតវត្សទី៧ ដើមសតវត្សទី៨ ដូចដែលផ្ទាំង សិលាចារឹក K.1180 នៃប្រាសាទនេះរៀបរាប់ជាភស្តុតាងស្រាប់ ។
ក្រុមប្រាសាទទាំងនេះ គឺស្ថិតនៅលើជួរភ្នំដងរែក ត្រូវបានអាណាព្យាបាលបារាំងចុះលេខជំរឿនក្នុងបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩០៧ មុនពេលគូសផែនទីឧបសម្ព័ន្ធនៅឆ្នាំ១៩០៩ ទាក់ទងនឹងប្រាសាទទាំងនេះ ដោយមានព្រហស្ថលេខា នៃព្រះមហាក្សត្រសៀម ខណៈពេលដែលព្រះរាជាណាចក្រថៃ ទើបតែចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌថៃនៅឆ្នាំ១៩៣៥។ ដោយសារតំបន់លើជួរភ្នំដងរែក ជាតំបន់ព្រៃភ្នំដាច់ស្រយាល ហើយអសន្តិសុខ បណ្តាលមកពីចលនាខ្មែរឥស្សរៈចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៧ ដែលតែងតែគំរាមកំហែង និងកើតជាសង្គ្រាមរ៉ាំរ៉ៃ គួបផ្សំនឹងផ្លូវគមនាគមន៍មិនអំណោយ ផលផង ធ្វើឱ្យថៃមានឱកាសរំកិលព្រំដែនសីមា ឬឈ្លានពានកម្ពុជាឥតឈប់ឈរ។
យោងការចុះលេខក្នុងបញ្ជីជំរឿន ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ ប្រាសាទតាក្របី ដោយអាជ្ញាធរបារាំងនៅឆ្នាំ១៩០១ បានឱ្យដឹងថា ក្រុមប្រាសាទទាំងនេះ ត្រូវបានចុះលេខបញ្ជីដោយមានលេខជំរឿន IK ដោយលោក Louis De La Jonquière នៅឆ្នាំ១៩០៧។
សម្រាប់ប្រាសាទតាមាន់ ដែលជាធម៌សាលា ឬផ្ទះសំណាក់ ឬសាលាឆទាន ដែលត្រូវបានលោក Étienne Aymonier រកឃើញក្រោយគេ ប្រាសាទនេះគ្រាន់តែមានលេខរៀង 7575 ដែលតំណាងឱ្យស្ថានីយបុរាណវិទ្យា។
ចំពោះប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាមាន់ធំវិញ ត្រូវបានលោក Louis De La Jonquière ចុះលេខជំរឿន IK.373 និងលេខ IK.374។
រីឯប្រាសាទតាក្របីវិញ ត្រូវបានលោក Étienne Aymonier បង់លេខ បញ្ជីIK.375 ហើយប្រាសាទនេះ ស្ថិតនៅទិសខាងកើត ដោយមានចម្ងាយពីប្រមាណជ ១១.១០គ.ម ពីក្រុមប្រាសាទតាមាន់ ដូច្នេះ សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមនៅឆ្នាំ១៩០៤,១៩០៧ និងផែនទីឧបម្ព័ន្ធឆ្នាំ១៩០៩ ពិតជាត្រូវបានធ្វើឡើងដោយយោងតាមទិន្នន័យជាមូលដ្ឋានខាងលើ ដោយឥតក្លែងក្លាយ។
សូមបញ្ជាក់ជាថ្មីម្តងទៀតថា ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ មានប្រាសាទ៣ គឺ៖១.ប្រាសាទតាមាន់ ឬធម៌សាលា (សាលាឆទាន ឬផ្ទះសំណាក់),
២.ប្រាសាទតាមាន់តូច ជាអរោត្យសាលា ឬមន្ទីរពេទ្យ, រោងព្យាបាលជំងឺ និង
៣.ប្រាសាទតាមាន់ធំ (បូជនីយ ដ្ឋានឧទ្ទិសព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរ)។
យោងតាមឯកសារជាប្រវត្តិសាស្ត្រ អាជ្ញាធរបារាំងបានឱ្យដឹងថា អ្វីដែលសំខាន់ជាងគេបំផុតនោះ គឺថា ក្នុងការ កំណត់ព្រំប្រទល់ដែនខ្មែរ-សៀមនេះ បារាំងក៏បានភ្ជាប់ នូវផែនទីឧបសម្ព័ន្ធមួយ ដែលគូរនៅឆ្នាំ១៩០៩ ដោយប្រើមាត្រដ្ឋានខ្នាត ១/២០០០០០។
ក្រុមប្រាសាទតាមាន់មានចម្ងាយប្រមាណជា១១គីឡូម៉ែត្រ ពីប្រាសាទតាក្របី ដែលសព្វថ្ងៃមានរឿងប្រទាញ ប្រទង់ ឬមានការឈ្លានពានពីប្រទេសថៃ។
ប្រាសាទតាមាន់ជាឈ្មោះដែលអ្នកស្រុកហៅរួម ក្រុមប្រាសាទទាំង៣ ដែលមានប្រាសាទតាមាន់ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ រួមទាំងប្រាសាទតាក្របីផង ដែលយើងសូមពិព័រណនា ដូចខាងក្រោម៖
ទី១.ប្រាសាទតាមាន់ ឬអគ្គីសាលា (ផ្ទះភ្លើង) ដែលជាធម៌សាលា ឬផ្ទះសំណាក់ ដែលអ្នកស្រុកហៅថា ប្រាសាទថ្មបាយ ក្រៀម ក្នុងសិលាចារឹកខ្មែរប្រាសាទព្រះខ័ន។
ទី២ ប្រាសាទតាមាន់តូច ដែលជាអរោក្យសាលា ឬមន្ទីរពេទ្យ ក៏ដូចប្រាសាទតាមាន់ សាងសង់ឡើងក្នុងរាជរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧។
ទី៣ ប្រាសាទតាមាន់ធំ គឺជាទេវស្ថាន សាងសង់ឡើងសម្រាប់បូជាព្រះសិវៈ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទសុរ្យវម៌្មទី១ (ឆ្នាំ១០០៦ - ១០៥០) និងព្រះបាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ (១០៥០ - ១០៦៦ គ.ស) នាសតវត្សទី១១ នៃគ.ស ។
ដូច្នេះ ប្រាសាទទី១ និងទី២ គឺជាប្រាសាទបែបពុទ្ធនិយមមហាយាន បានសាសង់ដោយព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ នៅចុងសតវត្សទី១២ និងដើមសតវត្សទី១៣ ក្នុងសម័យវប្បធម៌បាយ័ន។ ចំណែកឯប្រាសាទតាក្របីវិញ មិនស្ថិតក្នុងប្រាសាទតាមាន់ទេ ព្រោះមានទីតាំងស្ថិតនៅឆ្ងាយពីទីនេះ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី១២ នៅលើទីតាំចាស់ដ៏ពិសិដ្ឋ ដើម្បីបូជាដល់ព្រះសិវៈ ឬព្រះឥសូរ ក្រោមរូបភាពនៃថ្មធម្មជាតិមួយដុះចេញពីបាតភ្នំ ដែលមានឈ្មោះថា ស្វ័យមូលិង្គ ដែលជាលិង្គកើតដោយខ្លួនឯង។

ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ តែងតែត្រូវបានប៉ុនប៉ង និងយាយីជាញឹក ញាប់ពីសំណាក់អាជ្ញាធរថៃ ក្នុងន័យឈ្លាន ពាន ទាំងក្នុងរូបភាពជាស្មារតី និងជាក់ស្តែង។
នៅថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈនៃព្រះរាជាណាកម្ពុជា បានច្រានចោល និងបដិសេធយ៉ាងដាច់អហង្ការ ចំពោះការអះអាងរបស់ថៃថា ក្រុមប្រាសាទតាមាន់ និងប្រាសាទតាក្របី ស្ថិតក្នុងអធិបតេយ្យរបស់ថៃ ដែលការប្រកាសរបស់ថៃបែបនេះ គ្មានតម្លៃគតិយុត្តអ្វីទាំងអស់។ ផ្ទុយទៅវិញ គឺជាការរំលោភអធិបតេយ្យខ្មែរយ៉ាងពិតប្រាកដ ទោះបីក្រុមប្រាសាទតាមាន់ និងប្រាសាទតាក្របីត្រូវបានចុះលេខជំរឿន បេតិកភណ្ឌរបស់ជាតិថៃនៅឆ្នាំ១៩៣៥ក៏ដោយ ព្រោះកម្ពុជា ត្រូវបានចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតកភណ្ឌជាតិតាំងពីឆ្នាំ១៩០៧ និងការរៀបចំចុះបញ្ជីជំរឿន ត្រូវបានធ្វើឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩០១។

08/22/2026

08/22/2026

03 Asians in Top 06? 😍 According to the latest format of Miss World competition there will be an official top 06 instad of top 04 like previous year. 💅
Four Queens from every continent including Asia (India 🇮🇳 Malaysia 🇲🇾 Thailand 🇹🇭)
One BWAP winner (Always an asian ✨️ Indonesia 🇮🇩 is dominating this event from past few years)
One people choice winner (Vietnam 🇻🇳 or Cambodia 🇰🇭 obviously)
What do you think? ??

08/22/2026

ថ្ងៃសុក្រ ទី២១ ខែ សីហា ឆ្នាំ២០២៦ សាលាបានឈប់សម្រាកដើម្បីប្រារព្ធពិធីបុណ្យ វ៉ារ៉ាលក្ស្មី វ៉្រាតាម គឺជាពិធីបុណ្យសាសនាហិណ្ឌូដ៏ពិសិដ្ឋមួយដែលគេប្រារព្ធធ្វើឡើងដើម្បីបួងសួងថ្វាយ ព្រះម៉ែ លក្ស្មីដែលជាព្រះមាតានៃទ្រព្យសម្បត្តិ សិរីសួស្តី និងសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្ត ។
ពិធីនេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅ ថ្ងៃសុក្រ ខែស្រាពណ៍ តាមកាលវិភាគចន្ទគតិហិណ្ឌូ ត្រូវនឹងចន្លោះខែសីហា ឬកញ្ញា។
អ្នកប្រារព្ធពិធី៖ ភាគច្រើនធ្វើឡើងដោយស្ត្រីរៀបការរួច (ស្ត្រីមេផ្ទះ) ដើម្បីបួងសួងសុំឱ្យស្វាមី និងគ្រួសារមានសុខភាពល្អ អាយុយឺនយូរ និងមានសិរីសួស្តី។
របៀបរៀបចំពិធី
គេរៀបចំឆ្នាំងលង្ហិន ឬប្រាក់ដោយដាក់អង្ករ ស្លឹកម្លូ និងផ្លែដូងពីលើ ។
គេយករូបតំណាងព្រះម៉ែលក្ស្មី (ធ្វើពីប្រាក់ ឬដីឥដ្ឋ) មកបំពាក់លើដូង ព្រមទាំងតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការ និងផ្កាស្រស់យ៉ាងស្អាត។
ស្ត្រីៗរួមគ្នាប្រឡាក់ខ្សែអំបោះពណ៌លឿង នៅកដៃស្តាំជាសញ្ញានៃពរជ័យ និងសុវត្ថិភាព។ តំបន់និយមប្រារព្ធ៖ និយមធ្វើខ្លាំងបំផុតនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសឥណ្ឌា ។

https://www.instagram.com/reel/DbuVSJEyz6B/?igsi=amN5NWc5MWc3N3Js

08/15/2026

ប្រាសាទវង្សចន្ទ ជាប្រាសាទខ្មែរជាងពាន់ឆ្នាំនៅលើទឹកដីកម្ពុជាក្រោម

ចម្ងាយប្រមាណ ២០គីឡូម៉ែត្រពីកណ្តាលក្រុងពលលាវ ខេត្ដពលលាវ កម្ពុជាក្រោម។ ប្រាសាទវង្សចន្ទ ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកពុធធ្លេ ខេត្តពលលាវ គឺជាប្រាសាទស្ថាបត្យកម្មបុរាណខ្មែរដែលបន្សល់ទុកនិងអភិរក្សមានតម្លៃយ៉ាងសម្បើម។ សិល្បៈវប្បធម៌ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាប្រាសាទស្ថាបត្យកម្មនិងសិល្បៈជាតិក្នុងគស១៩៩២។ នៅលើផ្ទាំងថ្មដែលត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងប្រាសាទមានទីតាំងស្ថិតនៅជាប់នឹងប្រាសាទនេះត្រូវបានឆ្លាក់ដោយអក្សរចារឹកសំស្ក្រឹតដែលបានចារឹកយ៉ាងច្បាស់ថាក្នុងរជ្ជកាលស្ដេចជ័យវរ្ម័ន ប្រហែល ព.ស.១៤៦ គ.ស.៨៩២ ។ ថ្វីត្បិតតែមានការឡើងចុះច្រើនក្តី ប្រាសាទបុរាណនេះរក្សានូវលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្មបុរាណរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅលើទឹកដីនេះ។ ប្រាសាទវង្សចន្ទ មានរចនាសម្ពន្ធ័សាមញ្ញសមរម្យ មានជញ្ជាំងព័ទ្ធជុំវិញក្រាស់ កំពូលនៃប្រាសាទខ្ពស់ហើយកោងទៅជាខ្លោងទ្វារមួយដែលមានទ្វារបែរមុខទៅទិសខាងលិច។ កម្ពស់នៃប្រាសាទនេះគឺអំពី ៨.២ម៉ែត្រ (២៦.៩០ហ្វ៊ីត) ដោយសារតែផ្នែកមួយនៃកំពូលដែលត្រូវបានខូចខាត; ផ្នែកទាំងសងខាងនៃជើងប្រាសាទមានកម្ពស់ ៥.៦ម៉ែត្រ និង ទទឹង ៦.៩ម៉ែត្រ។

Vongsa Janda, Khmer Ancient Monument in Kampuchea Krom

Built during the reign of Khmer ruler Jayavarman, approximately Buddhist Era 1436 A.D.892; height 8.2 meters (26.90feet); located in Put Tle district, Pol Leav province, Kampuchea Krom.
ប្រភព៖សហគមន៍ខ្មែរកម្ពុជាក្រោម

08/15/2026

វីដេអូចម្រៀងមួយបទ ជាភាសាវៀតណាម តែបង្ហាញអំពីខ្មែរ ផ្អើលការវែកញែកពេញបណ្ដាញសង្គម