06/01/2026
XVIII Zjazd Nauczycieli Polonijnych i Komitetów Rodzicielskich w San Francisco, którego tematem przewodnim była „Dwujęzyczność – szanse i wyzwania w szkole polonijnej w XXI wieku”, przeszedł do historii jako jedno z najważniejszych i najbardziej inspirujących spotkań polonijnej edukacji ostatnich lat. Przez cztery dni San Francisco stało się miejscem wyjątkowego dialogu o przyszłości języka polskiego, tożsamości oraz edukacji polonijnej na świecie.
W wydarzeniu uczestniczyło 320 przedstawicieli środowisk polonijnych z Polski i Ameryki Północnej, reprezentujących 72 szkoły z 22 stanów USA oraz Kanady. Był to imponujący obraz siły, determinacji i profesjonalizmu nauczycieli oraz działaczy, którzy każdego dnia budują polskość poza granicami kraju.
Patronat Honorowy nad Zjazdem objęli Konsulat Generalny RP w Los Angeles, reprezentowany przez Panią Konsul Generalną Paulinę Kapuścińską oraz Pana Konsula Mateusza Gmurę, a także Kancelaria Prezydenta RP. W uroczystym otwarciu Zjazdu uczestniczyła również Wicekonsul Honorowa RP w San Francisco — Pani Shana Penn.
Głównym fundatorem wydarzenia był Instytut Rozwoju Języka Polskiego, którego wsparcie po raz kolejny pokazało, że inwestowanie w język polski poza granicami kraju jest inwestycją w przyszłość Polski.
Ogromnym zaszczytem była obecność przedstawicieli najważniejszych instytucji państwowych i edukacyjnych z Polski:
Ministerstwa Edukacji Narodowej z Panią Minister Barbarą Nowacką,
Sejmu RP – Komisji Łączności z Polakami za Granicą, reprezentowanej przez Posłankę Kingę Gajewską, Posła Marka Rząsę oraz Posła Jarosława Rzepę,
Senatu RP reprezentowanego przez Panią Senator Halinę Biedę i Panią Senator Ewę Kaliszuk,
Instytutu Rozwoju Języka Polskiego z Panią Dyrektor Urszulą Starakiewicz-Krawczyk oraz Panem Profesorem Przemysławem Gębalem,
ORPEG-u z Panem Dyrektorem Rafałem Siemianowskim,
Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” z Panią Wiceprezes Zenoną Bańkowską,
Fundacji na Rzecz Wspierania i Rozwoju Szkół Polonijnych z Panią Prezes Beatą Jędryką,
a także Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Szczególnym symbolem jedności środowiska była obecność przedstawicieli czterech największych organizacji zrzeszających nauczycieli polonijnych w Ameryce Północnej, na czele z ich Prezeskami:
• Forum Nauczycieli Polonijnych Zachodniego Wybrzeża – Renaty Dajnowskiej,
• Centrali Polskich Szkół Dokształcających – Doroty Andraki,
• Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce – Urszuli Gawlik,
• Związku Nauczycielstwa Polskiego w Kanadzie – Iwony Malinowski.
To niezwykle ważny sygnał, że mimo odległości, różnic organizacyjnych i lokalnych wyzwań, polonijna edukacja potrafi mówić jednym głosem — odważnym, nowoczesnym i świadomym swojej wartości.
Zjazd był jednak nie tylko przestrzenią dla inspirujących warsztatów, oficjalnych wystąpień i debat. Był przede wszystkim spotkaniem ludzi, których łączy pasja, odpowiedzialność i wiara w sens pracy dla kolejnych pokoleń Polonii.
Wśród gości specjalnych znaleźli się wybitni przedstawiciele świata kultury i języka: pisarka Joanna Bator, profesor Michał Rusinek oraz dziennikarz i językoznawca Mateusz Adamczyk. Debaty i rozmowy z niezwykłą energią oraz profesjonalizmem prowadziła dziennikarka z San Francisco — Magda Gacyk.
Magda Gacyk rozmawiała z Joanną Bator na temat: „Między językami i między światami: o tożsamości, pamięci i miejscu, które nosimy w sobie.”
Prof. Michał Rusinek, Joanna Bator, Dyrektor IRJP Urszula Starakiewicz-Krawczyk, Sandra Walecka oraz Mateusz Adamczyk debatowali na temat: „Polski poza Polską – po co uczyć języka polskiego w XXI wieku?”
Magda Gacyk rozmawiała z prof. Michałem Rusinkiem o: „Szaliku, guziku i słowiku, czyli jak mówić z przymrużeniem oka o wielkich poetach.”
Zjazd zakończyła fascynująca rozmowa Mateusza Adamczyka z Michałem Rusinkiem na temat: „Pożyczka – o podróżach słów.”
Uczestnicy zjazdu mieli okazję wziąć udział w szerokiej gamie wykładów i warsztatów o bardzo różnorodnej tematyce. Od zastosowań technologii AI w szkole, poprzez wspieranie uczniów neuroróżnorodnych lub z trudnościami neuro-sensorycznymi, informacji o nowych ramach programowych dla edukacji polonijnej oraz o tym jak efektywnie pozyskiwać środki na projekty edukacyjne, aż po praktyczne informacje jak najlepiej uczyć polskiej historii czy geografii z daleka od Polski. Mamy nadzieję, że każdy z uczestników mógł znaleźć w programie coś dla siebie:
• Lucyna Bzowska — „Słownictwo w działaniu – gry i zabawy na lekcjach języka polskiego.”
• Anna Cholewińska — „Mapa pełna przygód – jak uczymy geografii i poznajemy Polskę z dziećmi polonijnymi.” oraz „Historia da się lubić, serio! Dlaczego uczniowie nudzą się na historii i co z tym zrobić.”
• Renata Dajnowska — „Tam, gdzie rodzice wspierają szkołę polonijną, tam rozkwita Polska. Międzynarodowy konkurs ‘Polonijny rodzic na 6’.”
• Damian Dudkiewicz — „Gdy dziecko ‘nie słucha’, ‘wierci się’ albo ‘unika’: jak rozpoznać trudności sensoryczne u uczniów dwu- i wielojęzycznych.”
• Magda Grutzmacher — „Spacer po makowych polach certyfikacji – prezentacja i warsztaty o państwowym egzaminie z języka polskiego jako obcego dla dzieci i młodzieży.”
• Małgorzata Hatfield — „Literowy zawrót głowy – jak skutecznie wprowadzać litery? Metody i ćwiczenia aktywizujące wszystkich uczniów. Scenariusze lekcji, które się sprawdzają.”
• Beata Jędryka — „Z egzaminu do klasy – wykorzystanie zadań certyfikatowych B1 i B2 dla dzieci i młodzieży w nauczaniu w szkołach polonijnych.”
• Agnieszka Kaczmarczyk — „Teatr do góry nogami – tańczą wiersze z klasykami.”
• Joanna Kołak — „Rozwój dwujęzyczny a edukacja szkolna.”
• Justyna Łukomska — „Klucz do neuroróżnorodności. Od zrozumienia do praktycznych strategii wspierania ucznia z ADHD w klasie polonijnej.”
• Łucja Mirowska-Kopeć — „Centra nauki (Learning Centers) jako skuteczna metoda rozwijania kompetencji językowych w szkołach polonijnych.”
• Małgorzata Pawlusiewicz — „Jak realizować cele wychowawcze na podstawie tekstów podręcznikowych i wspierać uczniów w rozpoznawaniu, nazywaniu i przepracowywaniu emocji w obliczu współczesnych przemian cywilizacyjnych.”
• Klaudia Rogalska — „AI w szkole polonijnej – jak tworzyć lekcje w kilka minut i bezpiecznie korzystać z tej technologii.”
• Iwona Stempek — „Jak zbudować zajęcia wokół gier i zadań językowych – jak uczyć przez zabawę, nie tracąc celów edukacyjnych.”
• Tomasz Stempek — „Szybko, nowocześnie i atrakcyjnie, czyli lekcje, które polubią Twoi uczniowie.”
• Sandra Walecka — „Między zaangażowaniem a wyczerpaniem – o wypaleniu osób, bez których dwujęzyczność nie ma szans się rozwijać.” oraz „Gdy dwa języki spotykają dojrzewanie – o wyzwaniach, emocjach i tożsamości dwujęzycznego nastolatka.”
W piątkowy wieczór goście zostali zachwyceni przepięknym pokazem tańca w wykonaniu zespołu „Łowiczanie”, którego energia, perfekcyjna choreografia i barwne stroje stworzyły prawdziwe widowisko na najwyższym poziomie. Występ był pięknym przypomnieniem, że polska kultura ludowa nie tylko przetrwała, ale wciąż potrafi zachwycać kolejne pokolenia.
Wyjątkowym momentem Zjazdu było również uroczyste rozpoczęcie obchodów 60-lecia Szkoły Języka Polskiego im. Jana Pawła II w Walnut Creek. Jubileusz stał się wzruszającym symbolem ciągłości pracy wielu pokoleń nauczycieli, rodziców i działaczy, którzy przez dekady budowali to niezwykłe miejsce na mapie Polonii.
Obchody uświetnił imponujący jubileuszowy tort, ale prawdziwym sercem wieczoru były występy dzieci i młodzieży ze szkoły w Walnut Creek. Młodzi artyści zachwycili gości piękną recytacją, wzruszającą piosenką oraz profesjonalnie przygotowanymi pokazami tańca — Krakowiaka i Polki. Poziom artystyczny, elegancja wykonania i niezwykła dyscyplina sceniczna dzieci zrobiły ogromne wrażenie nawet na najbardziej wymagających uczestnikach wydarzenia. Był to moment pełen dumy, wzruszeń i autentycznego zachwytu nad tym, jak pięknie kolejne pokolenia Polonii pielęgnują język, kulturę i tradycję swoich przodków.
A kiedy wydawało się, że program Zjazdu osiągnął już swój szczyt, uczestnicy wyruszyli na inspirującą wycieczkę po Uniwersytecie Stanforda oraz San Francisco. Goście mogli zobaczyć miejsca, które od dekad symbolizują innowację, odwagę myślenia i nowoczesność, a następnie odkrywać najbardziej charakterystyczne zakątki miasta nad zatoką.
Finałem tego niezwykłego dnia był rejs po Zatoce San Francisco. Podczas kolacji serwowanej na statku, przy dźwiękach kontrabasu, uczestnicy podziwiali majestatyczny most Golden Gate skąpany w świetle zachodzącego słońca. Trudno było o piękniejsze zakończenie wydarzenia, które połączyło polską tradycję, edukację, kulturę i ducha nowoczesnego świata.
San Francisco stało się w tych dniach miejscem niezwykłym — przestrzenią spotkania tradycji z nowoczesnością, doświadczenia z nowymi pomysłami, Polski z Doliną Krzemową. I może właśnie w tym tkwi największa siła polonijnej edukacji: w odwadze budowania przyszłości bez utraty własnych korzeni.
XVIII Zjazd pokazał jedno bardzo wyraźnie — polska szkoła za granicą to już nie tylko miejsce nauki języka. To centrum budowania wspólnoty, tożsamości, relacji i nowoczesnego patriotyzmu. A nauczyciele polonijni? To cisi ambasadorzy Polski na świecie — z ogromnym sercem, imponującą determinacją i siłą, której naprawdę nie wolno lekceważyć.
Dziękujemy serdecznie wszystkim prelegentom, gościom i uczestnikom za współtworzenie tego wyjątkowego wydarzenia! Specjalne podziękowania dla Iwona Wiczuk za koordynację projektu, Kasia Grimm i Jolanta Dawidek za opracowanie programu dydaktycznego, Karolina Kita-Mancino za koordynację z hotelami i piękne obchody 60-lecia John Paul II Polish Language School in Walnut Creek, Bogi Filipowski za koordynację finansów wydarzenia, piątkowy bankiet i pyszne kanapki na wycieczce, Gabriela Osowska i Monika Brożek za cudowną wycieczkę, Piotr Filipowski, Jan Jezabek, Daniel Wagner, Marcin Konopka za obsługę techniczną, Anna Wagner za piękną księgę pamiątkową, Gosia Kaciak i Ania Lee - za upominki i koordynację rejestracji uczestników. I wszystkim nauczycielom i członkom zarzadu szkoły za cale wsparcie podczas przygotowan i w czasie zjazdu!
