15/04/2026
COVID 19
🦠 – DALILI NA JINSI YA KUJIKINGA **Na : Dr. Suleiman C Muttani, (MD. MMed, MBA) (Senior Medical Consultant-Obstetrician Gynecologist) *Pride Polyclinic –0764109940
COVID-19 ni ugonjwa unaosababishwa na virusi vinavyoitwa SARS-CoV-2.
Ugonjwa huu uliibuka mwaka 2019 na kusambaa duniani kote, na bado upo.
Virusi hivi huathiri zaidi mfumo wa upumuaji lakini vinaweza pia kuathiri sehemu nyingine za mwili.
Watu wengi hupata dalili za kawaida, lakini kwa baadhi ya watu ugonjwa unaweza kuwa mkali na hata kusababisha kifo. (World Health Organization)
Ugonjwa huu huenea kupitia hewa wakati mtu aliyeambukizwa anapokohoa, kupiga chafya, kuzungumza, au kukaa karibu na watu wengine.
Pia mtu anaweza kuambukizwa akigusa sehemu zenye virusi kisha akagusa macho, pua au mdomo. (World Health Organization)
⚠️ Dalili za COVID-19 ni pamoja na:
• Homa
• Kikohozi kikavu
• Maumivu ya koo
• Uchovu mwingi
• Kupoteza harufu au ladha
• Maumivu ya kichwa au mwili
• Mafua au pua kuziba
• Kupumua kwa shida (kwa hali mbaya)
Dalili kali zinazohitaji matibabu ya haraka ni:
❗ Kupumua kwa shida
❗ Maumivu ya kifua
❗ Kuchanganyikiwa
❗ Kupoteza fahamu
❗ Kushindwa kuzungumza au kutembea kawaida
Ukiona dalili hizi, ni muhimu kwenda hospitali mapema.
❗Watu walio kwenye hatari zaidi kupata madhara makubwa ni:
• Wazee
• Wenye magonjwa sugu (kisukari, moyo, pumu, n.k.)
• Wenye kinga dhaifu
• Wajawazito (kwa baadhi ya hali)
✅ Njia za kujikinga na COVID-19:
✔️ Nawa mikono mara kwa mara kwa sabuni
✔️ Funika mdomo unapokohoa au kupiga chafya
✔️ Epuka msongamano usio wa lazima
✔️ Vaa barakoa unapokuwa sehemu yenye watu wengi
✔️ Pata chanjo ya COVID-19 inapopatikana
✔️ Kaa nyumbani ukiwa mgonjwa
Chanjo za COVID-19 zimethibitishwa kusaidia kupunguza hatari ya kupata ugonjwa mkali, kulazwa hospitali, na kifo. (European Medicines Agency (EMA))
Kumbuka: Afya yako ni jukumu lako. Kujikinga ni kulinda familia yako na jamii yote.