04/10/2025
Ulusal Kurtuluş Savaşımızdan sonra hayata geçirilen Kemalist devrimlerin çağdaşlarından en önemli farklarından biri de “hukuk devrimine” dayanmasıdır. Osmanlı İmparatorluğu hükmü altında Anadolu halkı uzun yıllar örfi ve şer’i hukukla yönetilmişti.
Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte ülkede monarşi son bulmuş ve halk iradesine dayalı bir rejime geçilmiştir. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin yönetim yetkisinin halk iradesi ile seçilen TBMM üyelerine verilmesi kuşkusuz büyük bir devrimdir ancak yeterli değildir; halkın yaşam tarzının değiştirilmesi, özgürleştirilmesi ve çağa uygun hale getirilmesi gereklidir. Bunun için hukuk devrimi şarttır ve 4 Ekim 1926’da Türk Medeni Kanunu'nun uygulanmasına bailanmıştır.
Medeni Kanun ile birlikte genç Cumhuriyet’in yurttaşları, özellikle kadınlarımız çok önemli haklar elde etmişlerdir:
1- Resmi nikah zorunlu hale getirilmiştir. Böylece evlilik devlet kontrolü altına alınmıştır.
2- Tek eşle evlilik zorunluluğu getirilerek Türk ailesi modern bir yapıya kavuşturulmuştur.
3- Mirasta kız ve erkek çocukların eşit pay almaları sağlanmıştır.
4- Boşanma hakkı düzenlenmiş ve kadınlara da haklar tanınmıştır.
5- Kadınlara istedikleri işte çalışabilme hakkı tanınmıştır. Böylece kadın ve erkekler arasında ekonomik ve sosyal alanlarda eşitlik sağlanmıştır.
6- Toplumsal hayatın çağdaş kurallara göre düzenlenmesinin sağlanması Türkiye’de yaşayan gayrimüslim halkı da etkilemiştir. Müslüman olmayan halk Lozan Antlaşması’nın kendilerine tanıdığı haklardan vazgeçerek Türk Medeni Kanunu’na uymak istemişlerdir. Bu istekleri kabul edilmiştir.
7- Patrikhane ve konsoloslukların yargı yetkileri sona ermiştir.
8- Türkiye’de hukuk birliği sağlanmıştır.
Türk kadınının toplumun özgür ve eşit bir bireyi olması yolunda Türk Medeni Kanunu ile birlikte çok önemli adımlar atılmıştır. Verilen hakların içselleştirilmesi ve etkin şekilde kullanılması için; eğitimin çağdaşlaştırılması ve yaygınlaştırılması sağlanmıştır.
