06/05/2026
Tarih Vakfı’nda Akl-ı Kıssa Salı Konuşmaları seminer dizisinin Bahar 2026 dönemi devam ediyor.
Bu dönemin dördüncü seminerini "Makbul ve Merdut: Cumhuriyet’in Kuruluşunda Köy, Devlet ve Eşraf İlişkileri" başlığı ile Meryem Çakır Kantarcıoğlu verecek.
Bu çalışma, erken Cumhuriyet döneminde köy, devlet ve eşraf arasındaki ilişkilerin dönüşümünü “makbul” ve “merdut” ayrımı üzerinden analiz etmektedir. Temel argüman, Cumhuriyet’in kırsal alandaki yerel egemenlik yapılarını homojen bir biçimde tasfiye etmediği, aksine üretim ilişkileri, mülkiyet biçimleri ve özellikle ekonomi-dışı zorun kullanım tarzları temelinde farklılaşan eşraf kesimlerini seçici biçimde yeniden düzenlediğidir. Bu çerçevede çalışma, Doğu Anadolu’da doğrudan zor, aşiret yapıları ve yerel yargı pratikleri üzerinden işleyen bütünleşik egemenlik biçimleri ile Batı ve Orta Anadolu’da piyasa ilişkilerine daha fazla entegre olmuş, ekonomik araçlar üzerinden işleyen dolaylı tahakküm biçimleri arasındaki farkı ortaya koymaktadır.
Çalışmada ayrıca mera rejimi, kırsal dönüşümün mekânsal boyutunu analiz etmek için merkezi bir alan olarak ele alınmaktadır. Mera alanlarının sınırlarının muğlak bırakılması ve fiili denetim yoluyla genişletilmesi, köylülerin ortak kullanım alanlarından kademeli olarak dışlanmasına ve mülksüzleştirme süreçlerinin derinleşmesine yol açmaktadır. Bu süreç, klasik anlamda bir mülkiyet devrinden ziyade, ekonomi-dışı zor ve yerel güç ilişkileri üzerinden işleyen bir birikim mekanizması olarak değerlendirilmektedir.
Bu bağlamda Cumhuriyet’in köy politikaları yalnızca idari bir merkezileşme süreci değildir. Aynı zamanda yerel egemenlik biçimlerinin seçici biçimde tasfiye ve entegrasyonu üzerinden işleyen bir sınıfsal yeniden yapılanmayı ifade etmektedir. Makbul ve merdut ayrımı, bu dönüşümün hem analitik hem de tarihsel olarak anlaşılmasını sağlayan temel bir kavramsal araç olarak önerilmektedir.
Konuşmaya Fatma Eda Çelik tartışmacı olarak katılacak.
Nurşen Gürboğa ve Gülay Yılmaz’ın koordinatörlüğünde hazırlanan Akl-ı Kıssa seminer serisinde ayda bir salı günleri kadın tarihçiler konuşacak, biz dinleyeceğiz. Seminer dizisinde kadın tarihçilerin çalışmaları, yayınları, araştırma gündemleri ve tarih disiplinine katkıları görünür kılınacak ve muhafazakâr, erkek egemen tarih disiplininde verdikleri varlık mücadelesine dikkat çekilecek.
Seminer 12 Mayıs 2026 Salı günü saat 19.00'da Tarih Vakfı YouTube kanalından çevrimiçi olarak canlı gerçekleşecek.
Bekleriz!
Etkinlik için YouTube canlı yayın bağlantısı: https://www.youtube.com/live/3nsKw0rRHJo
Akl-ı Kıssa seminerlerine bağışlarınızla destek olabilirsiniz!
Her ayın Akl-ı Kıssa seminerinde destekçilerimizin ismi anılacaktır.
Bağış için aşağıdaki bağlantıyı kullanabilirsiniz.
https://fonzip.com/tarihvakfi/kampanya/akl-i-kissa-sali-konusmalari