Laz Enstitüsü

17/08/2026

Lazca Yazılmış İlk Laz Tarihi Kitabı: Lazepeşi Tarixi Yayımlandı

Laz dili ve kültürü üzerine uzun yıllar çalışan yazar Osman Şafak Büyüklü’nün Lazca kaleme aldığı Lazepeşi Tarixi (Lazların Tarihi), Laz Enstitüsü tarafından yayımlandı.

Lazların tarihini baştan sona Lazca anlatan eser, bu yönüyle Lazca yayıncılık tarihinde önemli bir yere sahip. Lazepeşi Tarixi, Lazların tarihini Lazca olarak ele alan ilk kitap olmasının yanı sıra, Lazcanın yalnızca gündelik iletişim ve edebiyat dili değil; tarih, araştırma ve düşünce dili olarak da kullanılabileceğini gösteren önemli bir çalışma niteliğinde.

Kitabın yazarı Osman Şafak Büyüklü, Lazcanın yazılı kültürünün gelişmesine uzun yıllar emek veren isimlerden biriydi. Lazca makaleler, öyküler ve denemeler kaleme aldı; dünya edebiyatından eserleri Lazcaya çevirdi ve çok sayıda Lazca yayının hazırlanmasına katkıda bulundu. Si Giçkin, Ucoxe ve Jack London’ın Beyaz Diş romanının Lazca çevirisi K̆ibir Kçe, onun Lazca yayımlanan eserleri arasında yer aldı. Carlo Collodi’nin Pinokyo adlı eserini de Lazcaya kazandırdı.

İstanbul merkezli Laz Enstitüsünün kurucu üyelerinden olan Büyüklü, Arhavi’de kurulan Laz Kültür ve Turizm Derneğinin de kurucuları arasında yer aldı ve bir dönem derneğin başkanlığını yürüttü. Hayatı boyunca Lazcanın yazılı kullanım alanlarının genişlemesi için çalıştı.

Son yıllarını büyük ölçüde Lazepeşi Tarixi üzerinde çalışarak geçiren Osman Şafak Büyüklü, kitabının yayımlanmış hâlini göremeden 26 Haziran 2025’te aramızdan ayrıldı.

Bugün yayımlanan Lazepeşi Tarixi, bu nedenle yalnızca yeni bir Lazca kitap değil; Osman Şafak Büyüklü’nün Lazcaya bıraktığı son ve en kapsamlı eserlerden biri olma özelliğini de taşıyor.

Lazcanın kuşaktan kuşağa aktarılabilmesi için dilin yalnızca konuşulmasının değil, farklı alanlarda yazılı eserler üretebilecek bir dil olarak geliştirilmesinin de büyük önem taşıdığı düşüncesi, Osman Şafak Büyüklü’nün çalışmalarının temelini oluşturuyordu. Lazepeşi Tarixi bu çabanın en güçlü örneklerinden biri olarak Lazca literatürde yerini aldı.

Osman Şafak Büyüklü kitabını eline alamadı; ancak yıllar boyunca emek verdiği Lazepeşi Tarixi, bugün Lazca okurlarıyla buluşuyor.

Lazepeşi Tarixi
Yazar: Osman Şafak Büyüklü
Yayıncı: Laz Enstitüsü
Dil: Lazca
Ağustos 2026

̆ibirKçe

30/07/2026

26/06/2026

Kadir İnanır’ı yalnızca sinemamızın unutulmaz yüzlerinden biri olarak değil; haksızlığa, eşitsizliğe ve toplumsal acılara karşı duyarlı duruşuyla da hatırlayacağız.

Karadeniz’in, Sürmene’nin bir evladı olarak bu coğrafyanın insanına, sesine ve vicdanına yakındı. Sanatı yalnızca perdede kalan bir güzellik değil; halkların hikâyelerine, dillerine, kültürlerine ve hafızalarına açılan bir kapıydı onun için.

Farklı kimliklerin, dillerin ve inançların görünür olmasına değer veren bir sanatçıydı. Son dönem filmlerinden Kapı’da da Süryani kültürünü, belleğini ve yitip giden hayatların izini büyük bir incelikle taşıdı perdeye. Bu ülkede birlikte yaşamanın, birbirinin acısını ve hikâyesini duyabilmenin ne kadar kıymetli olduğunu bize bir kez daha hatırlattı.

Kadir İnanır, ardında yalnızca unutulmaz filmler değil; vicdanlı, onurlu ve halkların kültürüne saygılı bir sanatçı duruşu da bıraktı.

Saygı ve minnetle hatırlayacağız.

Laz Enstitüsü

25/06/2026

ŞİNA DO OROPATE GOVİŞİNAMT

Lazca’yı sadece bir dil olarak değil, bir kimlik, bir hafıza, bir direniş biçimi olarak gördü.

Şarkılarında Lazca’yı yaşatırken, gençlere “kendi dillerinde şarkı söylemenin” ne kadar kıymetli olduğunu gösterdi.

Aramızdan ayrılışının 21. yılında minnet ve saygıyla anıyoruz.

Kazım Koyuncu
7 Kasım 1971 – 25 Haziran 2005