09/05/2026
EMDR sürecinin önemli bir parçası, geçmiş yaşantılar sonucunda gelişen olumsuz inançların belirlenmesidir. Negatif kök inançlar, travmatik olay sırasında kişinin kendisiyle ilgili yaptığı yorumlardan ortaya çıkar. Örneğin, bir ihanet deneyimi sonrasında bireyin kendine yönelik “sevilmiyorum” şeklinde bir anlam çıkarması bu tür inançlara örnektir. Bu düşünceler, olayın kendisinden yıllar sonra bile kişinin davranışlarını ve duygusal tepkilerini etkileyebilir.
Çocukluk veya ergenlik döneminde yaşanan travmalarda beynin baş etme kapasitesi henüz tam gelişmediğinden, kişi o dönemde öğrendiği sınırlı baş etme yöntemlerini yetişkinlikte de sürdürme eğilimindedir. Bu durum, izolasyon, bağlanmadan kaçınma, dissosiyasyon, madde kullanımı ya da saldırganlık gibi davranışlara aşırı bağımlılık şeklinde ortaya çıkabilir. Erken dönem deneyimlerinde duyguların, ihtiyaçların veya kişisel düşüncelerin ifade edilmesinin reddedilme, cezalandırılma veya ihmal edilme ile sonuçlanabileceğini öğrenmiş olan bireyler, kendiliklerinin çeşitli yönlerini gizleyebilir ya da bastırabilir.
Bu süreçte kişiliğin yaratıcı, meraklı, özgün ya da hayal gücü yüksek yönleri de zamanla geri planda kalabilir. Travmatik yaşantıların belirsizliği değişimi zorlaştırdığı için, yeni durumlar karşısında yoğun kaygı, başarısızlık beklentisi veya kendini sabote etme eğilimleri görülebilir. Duyguların aşırı yoğun ya da tehditkâr algılanması, kişinin değişim sürecini daha yorucu hâle getirebilir. Ancak bu tepkiler, travma sonrası gelişen doğal sonuçlar olarak değerlendirilir.
Travmatik olaylar yaşamın ilerleyen dönemlerinde de ortaya çıkabilir ve kişinin dünyayı, kendisini ve başkalarını algılayışında derin etkiler bırakabilir. Bu tür deneyimler, bireyin güvenlik duygusunu ve öz değer algısını sarsabilir; ancak zaman içinde yeniden yapılandırılması mümkündür.
Boardman, M. (2024). Travma ve TSSB için çalışma kitabı: Tetikleyicileri Yönetme, Travmatik anıların ötesine geçme, Hayatınızı Geri Alma Becerileri (C. G. Akşoğlu & S. B. İncil Zımır, Çev.). (A. Schwartz, Önsöz).