24/02/2026
Mapa Şamandıra ile yapılacak faaliyet, mevzuata göre “marina / yat parkı” olarak adlandırılır.
MAPA ŞAMANDIRA KORUMA DEĞİL YAT PARKI İŞLETMESİDİR
Mapa şamandıra sistemi bir koruma uygulaması değildir. Adı ne olursa olsun, fonksiyonu itibarıyla yat parkı işletmesidir.
Çünkü bu sistemde;
Sabit bağlama noktaları vardır, Bağlama hakkı süreli olarak tahsis edilir, Ücret alınır, Serbest demirleme yasaklanır, Denetim ve yaptırım uygulanır.
Hukukta isimlendirme değil, işlev esas alınır. Bu unsurlar bir araya geldiğinde, kıyıda bina bulunmasa dahi yapılan iş marina, yani yat parkı işletmeciliğidir. Deniz üstünde kurulmuş olması bu gerçeği değiştirmez.
Göcek koyları’nda uygulanan mapa şamandıra sistemi, kamusal ve serbest kullanım anlayışını ortadan kaldırmış; doğal koyları, ücretli ve kontrollü bağlama alanlarına dönüştürmüştür. Bu nedenle uygulama, koruma değil ticari işletme olarak değerlendirilmelidir.
MAPA ŞAMANDIRA: KAMUNUN VE TİCARİ TEKNELERİN DIŞLANMASI BÖLGEYİ NASIL DEĞİŞTİRİR?
Mapa şamandıra uygulaması yalnızca teknelerin bağlandığı bir sistem değildir; bölgenin sosyal ve ekonomik düzenini değiştiren bir müdahaledir. Bu sistemle birlikte deniz, serbest ve kamusal bir alan olmaktan çıkarak kontrollü ve ücretli bir işletme sahasına dönüşür.
Öncelikle küçük ölçekli ticari tekneler ve yerel deniz kullanıcıları sistemin dışına itilir. Balıkçılar, günübirlik tur tekneleri ve bölge esnafının kullandığı tekneler için serbest demirleme imkânı ortadan kalkar. Ücretli bağlama sistemi, büyük sermayeli yatlar ve yüksek bütçeli kullanıcılar lehine çalışırken, yerel deniz ekonomisini oluşturan aktörler için ciddi bir mali yük yaratır.
Bu durum zamanla, bölgedeki denizcilik faaliyetlerinin el değiştirmesine yol açar. Küçük işletmeler çekilir, yerini büyük şirketler ve dışarıdan gelen kullanıcılar alır. Denizle iç içe yaşayan yerel toplumun, koylarla kurduğu tarihsel bağ kopar. Koylar halkın yaşam alanı olmaktan çıkar, müşterisi olanların girebildiği özel alanlara dönüşür. Sonuçta kaybedilen yalnızca bağlama hakkı değil; bölgenin yerel ekonomisi, sosyal dokusu ve yaşam kültürüdür.
Bunun ekonomideki adı, aşağıdan yukarıya servet transferidir.
Tüm bu gelişmelere rağmen Fethiye’de kamunun çıkarlarını korumakla yükümlü seçilmişlerin sessizliği dikkat çekmektedir. Bu sessizlik, kamuoyunda açık bir onay olarak okunmaktadır. Seçilmişler artık nerede durduklarını açıkça göstermelidir.
