07/02/2026
İDARECİLERİN EMRİ ALTINDAKİ PERSONELE KARŞI UYMASI GEREKENLER
Amir konumundaki yöneticilerin emri altındaki personele karşı uymak zorunda olduğu hukuki ve idari davranış yükümlülükleri:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olarak görev yapan kamu görevlileri arasında hiyerarşik ilişki bulunmakla birlikte bu ilişki, mutlak ve sınırsız bir otorite anlamına gelmemekte olup; Anayasa, kanunlar, yönetmelikler ve yargı içtihatları çerçevesinde hukuka bağlı bir yetki kullanımı söz konusudur.
Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi, 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi, 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı, 125. maddesinde düzenlenen idarenin her türlü işlem ve eyleminin yargı denetimine tabi olması hükümleri gereğince; amir konumunda bulunan yöneticiler, emri altındaki personele karşı aşağıda belirtilen fiilleri gerçekleştiremezler.
Bu kapsamda;
1-Amir, personele karşı aşağılayıcı, küçük düşürücü, onur kırıcı, kişilik haklarını zedeleyici söz ve davranışlarda bulunamaz; hakaret edemez, imada bulunamaz, alay edemez, toplum önünde rencide edemez.
2-Personelin şeref ve haysiyetini zedeleyecek itham, yakıştırma, suç isnadı veya imalı beyanlarda bulunamaz; kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmaksızın personeli suçlu gibi gösteremez. (Masumiyet karinesi)
3-Amir, personeli diğer personel yanında azarlayamaz, bağırarak konuşamaz, sözünü kesemez, psikolojik baskı oluşturamaz; korkutma, yıldırma veya sindirme amacı taşıyan davranışlarda bulunamaz.
4-Personel hakkında mobbing (psikolojik taciz) oluşturacak nitelikte; sistematik şekilde dışlama, değersizleştirme, görevden soğutma, itibarsızlaştırma, iş yüküyle cezalandırma, iletişimi kesme, yalnızlaştırma veya sürekli olumsuz değerlendirme yapamaz.
5-Amir, eşitlik ilkesine aykırı davranamaz; personeller arasında kişisel yakınlık, sendika, düşünce, kanaat, görüş, sosyal ilişki veya kişisel sebeplerle ayrımcılık yapamaz.
6-Personelin görev tanımı dışında ve mevzuata aykırı işlerde çalıştırılması mümkün değildir. Unvan ve kadro niteliği dışında görev verilemez; cezalandırma amacıyla görevlendirme yapılamaz.
7-Amir, disiplin yetkisini bir baskı aracı olarak kullanamaz; soruşturma tehdidi, tutanak tehdidi, sürgün/yer değişikliği tehdidi veya sicil tehdidi ile personel üzerinde baskı kuramaz.
8-Personelin özel hayatına müdahale edemez, mesai dışı yaşamı üzerinden değerlendirme yapamaz, kişisel tercihleri nedeniyle olumsuz işlem tesis edemez.
9-Amir, personelin savunma hakkını kısıtlayamaz, sözlü veya yazılı açıklama yapmasını engelleyemez, ön yargılı değerlendirme yapamaz.
10-Personelin hukuki başvuru yollarına (mahkeme, CİMER, sendika, şikâyet vb.) müracaat etmesi nedeniyle olumsuz işlem tesis edilemez; bu durum disiplin veya idari yaptırım gerekçesi yapılamaz.
11-Amir, personeli keyfi görevlendirme, angarya, izinsiz fazla çalışma, vardiya dengesizliği veya göreviyle ilgisiz işlerle cezalandıramaz.
12-Amir, personelin sağlık, güvenlik ve çalışma huzurunu bozacak ortam oluşturamaz; çalışma barışını zedeleyici davranışlarda bulunamaz.
13-Amir, kamu görevinin gerektirdiği ölçülülük, tarafsızlık, objektiflik ve hakkaniyet ilkelerine aykırı hareket edemez.
Yukarıda sayılan fiillerin gerçekleşmesi halinde; söz konusu eylemler idari işlem niteliğinde olup yargı denetimine tabi olduğu gibi, aynı zamanda görevin kötüye kullanılması, disiplin suçu ve tazminat sorumluluğu doğuracaktır..
Kamu hizmetinin düzenli yürütülmesi kadar, kamu görevlisinin onur, saygınlık ve kişilik haklarının korunması da hukuk devleti ilkesinin gereğidir.
Mustafa BALIK
CTEMDER Genel Başkanı
