30/10/2026
RUSYA FEDERASYONU İLE TARİHİ TOPLANTI
Dünya Çerkes Birliği'nin girişimleri ile Rossotrudniçestvo (BDT ülkeleri ve Yurtdışında Yaşayan Vatandaşlar ile ilişkiler ve Uluslararası İnsani İşbirliği Federal Ajansı) ve Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı tarafından düzenlenen yuvarlak masa toplantısında Çerkes temsilciler Rusya Federasyonu yetkilileri ile bir araya geldiler. Moskova'da Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov'un yabancı dışişleri bakanlarını kabul ettiği Zinaida Morozova Köşkü'nde 28 Ekim Çarşamba günü gerçekleştirilen toplantıya Federasyonumuz adına Genel Başkan Ünal Uluçay, Genel Başkan Yardımcısı Şeneser Tokmak, Genel Başkan Yardımcısı ve DÇB 1. Başkan Yardımcısı Öner Yılmaz, Genel Sekreter Ömer Atalar, DÇB Yönetim Kurulu Üyemiz Bekir Sami Yavuz, Balıkesir Çerkes Derneği Başkanı Recep Abrek Ermiş, Çerkes Kültür Evi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Gökhan Sözal, Sakarya Kafkas Kültür Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Setenay Hartoka, Bursa Çerkes Kültür Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Furkan Ekim, K. Maraş Kafkas Kültür Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Şilay Şule Canbolat ve Samsun Çerkes Derneği temsilcisi Prof. Dr. Hüseyin Erdem katıldılar. Ayrıca Dünya Çerkes Birliği Başkanı Hauti Sohrokov, Adıgey Cumhuriyeti Adıge Xase Başkanı Ramazan Tlemeşok, Karaçay Çerkes Cumhuriyeti Adıge Xase Başkanı Ali Aslanov, Şapsığ Bölgesi Adıge Xase Başkanı Mecid Çaçuh, Mozdok Adıge Xase Başkanı Ruslan Fakov, Stavropol Adıge Xase Başkanı Yuri Şebzıhov, Kabardey Balkar Cumhuriyeti Adıge Xase Yönetim Kurulu Uyesi Aminat Şogenova, Avrupa Çerkes Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı Zati Sönmez, Ürdün Çerkes Hayır Derneği Başkanı İbrahim İshakat, Suriye Çerkes Hayır Derneği Başkanı Hişam Katt, İsrail Kfar K**a Çerkesya Derneği Başkanı Zoher Thawha ile beraberlerindeki heyetler de toplantıya katıldılar.
Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un mesajını, Cumhurbaşkanı Vladimir Putin'in uluslararası işbirliğinden sorumlu Özel Temsilcisi Mikhail Shvydkoy katılımcılarla paylaştı. Lavrov mesajında "Rusya; farklı halkların ve dinlerin temsilcilerinin öteden beri barış ve uyum içinde bir arada yaşadığı çok uluslu, çok dinli bir güç ve bir medeniyet devletidir. Çeşitlilik içindeki bu birliği desteklemeye ve teşvik etmeye devam edeceğiz. Bu paha biçilemez deneyimimizi yabancı ortaklarımızla paylaşmaya her zaman hazırız.
Çerkeslerin tarihi, ulusal devlet yapımızın çeşitli dönemeçleriyle kopmaz bir şekilde bağlar taşımaktadır. Çerkes halkının pek çok temsilcisi devlet kademelerinde, kültür ve bilim alanlarında ve askeri alanda kendilerini layıkıyla göstermişlerdir. Bu sayede Rusya'nın istikrarlı gelişimine ve refahına katkıda bulunmuşlardır ve bulunmaya devam etmektedirler. Onların bu başarılarıyla haklı bir gurur duyuyoruz.
Toplantınızın, Rusya Devlet Başkanı V.V. Putin tarafından ilan edilen "Rusya Halklarının Birliği Yılı"nda gerçekleşiyor olması özellikle sembolik bir anlam taşımaktadır.
Gerçekleşecek tartışmaların yapıcı bir nitelikte olacağına; güven ve karşılıklı anlayışın güçlenmesine, sivil ve halk diplomasisinin potansiyelinin daha da açığa çıkmasına hizmet edeceğine yürekten inanıyorum." dedi. Shvydkoy konuşmasında Kabardey bölgesi ile başlayan ilişkilerde zor zamanların da olduğunu belirtti. Çok kutuplu dünyanın ayni zamanda çok kültürlü olmasının da kaçınılmaz olduğunu vurguladı.
Rossotrudniçestvo Başkanı İgor Çayka ise Rusya Federasyonu'nda halkların dillerinin, kültürlerinin ve geleneklerinin yanı sıra diasporaların tarihi anavatanına dönme hakkının korunduğunu; sadece yasal duzeyde değil; uygulamada da bu konulara önem verildiğini belirtti. Anadili konusundaki hassasiyetlere de saygı duyduklarını dile getirdi. Rossotrudniçestvo olarak diasporaların anavatan ile ilişkilerinde bir köprü olmak ve kültürlerin korunmasında rol oynamak istediklerini belirtti. Bu toplantının önemli bir başlangıç olacağını ve 2027 den itibaren geçmişte yaşanan hataları da düzelterek etkileşim formatını geliştirmek istediklerini belirtti.
Federasyon Konseyi Senatörü Aleksey Pushkov "Ukrayna krizi bizim açımızdan ciddi bir kriz; bir çok alanı etkiliyor. Bu toplantının devamında yapılacak çalışmaları da önemsiyor ve destekliyoruz" dedi.
Federasyon Konseyi Senatörü Arsen Kanokov ise kendisinin aynı zamanda Çerkes Bilimler Akademisinin de Başkanı olduğunu hatırlatarak diaspora ile ilişkileri geliştiren bu toplantının tarihi öneme sahip olduğunu; Diaspora ile Rusya Federasyonunun iyi ilişkiler kurması mümkün olduğunu; Anavatana dönüş için fırsatların olduğunu belirtti.
Duma Milletvekili Sergei Kovalev, 10 Kasımdan itibaren Kabardey Balkar, Karaçay Çerkes ve Adıgey Cumhuriyetlerinden eserlerin Moskova'da sergileneceğini belirterek "Rusya Federasyonu sizin eviniz; eviniz sizi bekliyor" dedi.
Milliyetler Federal Ajansı Başkan Yardımcısı Sergei Bedkin ülkede 94 halk ve 270 dil olduğunu; kültürlü ve eğitimli bir toplum olduğunu; daha iyi bir yaşam için Rusya Federasyonu'nun eşsiz fırsatlar sunduğunu belirtti.
Dünya Çerkes Birliği Başkanı Hauti Sohrokov sunum eşliğinde yaptığı kapsamlı konuşmada, Maria Temrukova ve Çerkasski ailesi ile başlayan ilişkileri; 2. Dünya Savaşında Çerkeslerin rolünü; ortak tarihi bilirsek ilişkileri güçlendirebileceğimizi; sanat, spor, edebiyat ve kültür alanında Çerkeslerin katkılarını örneklerle anlatarak bu önemli toplantının düzenlenmesine olanak sağlaması nedeniyle Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'a teşekkür etti.
Toplantının moderatörlüğünü de yapan Devlet Arşivi Genel Müdürü Vladimir Arakcheyev yaptığı sunumda devlet arşivlerinde Çerkeslerle ilgili çok sayıda belge olduğunu belirterek çeşitli örnekler verdi.
Milliyetler ve Dinler Arası İlişkiler Komisyonu Başkanı (Eski Milliyetler Bakanı) Vladimir Zorin; Rusya Federasyonu'nun dillerin korunması konusundaki çalışmalarının önemini vurguladı; eski bir Odesa halk şarkısında bir gencin dilenmeye Nalçık şehrine gittiğıne yapılan vurgunun sehrin zenginliğinin kanıtı olduğunu, gelecekte diaspora mensuplarının aileleri ile birlikte yerleşmek üzere gelmelerini de dilediğini, konunun öneminin tek günlük bir çalışmayı aştığını, uzun yıllar bu çalışmaları sürdürmemiz gerektiğini söyledi
Rusya Halkları Meclisi Bölgesel Kalkınmadan Sorumlu Başkan Yardımcısı Nazirzhon Abduganiev Moskova'da düzenlenecek sergiye vurgu yaparak bu toplantının önemli olduğunu ve çalışmaların gelecekte de sürdürülmesi gerektiğini belirtti.
Toplantının Çerkes diasporası bölümünde ilk konuşmayı yapan KAFFED Genel Başkanı Ünal Uluçay, toplantının önemini vurgulayarak düzenlenmesinde emeği geçen RF Dışişleri Bakanlığı, Rossotrudniçestvo ve DÇB yetkililerine teşekkür etti. Bu toplantının DÇB nin önemini tekrar ortaya koyduğunu belirtti. Türkiye ile Rusya Federasyonu'nun ilişkilerinin güçlenmesinin Çerkeslerin çıkarına olduğunu; bu konuda katkı vermeye hazır olduğumuzu dile getirdi. Külturel ilişkilerin yanı sıra başta soydaşlarımızın yaşadığı cumhuriyetler olmak üzere ikili ekonomik ilişkilerin de geliştirilmesi gerektiğini, diasporadan anavatana daha fazla ziyaretçi gelmesi başta olmak üzere kendi alanı olan turizm sektöründe gelişmeye açık önemli bir alan olduğunu belirtti. Anavatan ile ilişkilerin KAFFED'in temel önceliği olduğunu vurguladı. Çerkes diasporasının Rusya Federasyonu nezdinde "ülkedaş (соотечественник)" kavramı içerisinde değerlendirilmesini talep etti. Bu toplantı ile başlatılan çalışmaların sürdürülmesinin önemini vurguladı.
KAFFED Genel Başkan Yardımcısı Şeneser Tokmak yaptığı konuşmada; anavatana dönüşün kolaylaştırılması gerektiğini; anavatan ile ilişkilerin her alanda gelistirilmesinin önemli olduğunu, özellikle gençlerin anavatan ile ilişkilerinin artırılması konusunda tüm tarafların birlikte çalışması gerektiğini, bu bağlamda üniversitelerde Rossotrudniçestvo üzerinden burslu öğrenci sisteminin tekrar başlatılmasının çok önemli olduğunu; gençlik kamplarına daha fazla gencimizin katılmasının diaspora anavatan ilişkilerindeki belirleyici rolünü; anadili, kültür ve kimliğin korunması konusundaki ortak çabaların artırılması gerektiğini; stk lar, akademisyenler, sanatçılar arasında köprülerin kurulması; anavatandan diasporaya yönelik yayınlar yapılması konularındaki taleplerimizi dile getirdi.
Ürdün Çerkes Yardımlaşma Derneği Başkanı İbrahim İshaqat yerine konuşan Dr. Ali Keşt, Suriye Çerkes Yardımlaşma Dernegı Başkanı Hisham Akram Katt, İsrail Kfar K**a Çerkesya Derneği Başkanı Zoher Thawha, Avrupa Çerkes Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı Zati Sönmez, Moskova Çerkes Kültür Diasporası Thamadeler Konseyi Başkanı Yuri Agırbov, DÇB Başkan Danışmanı Necdet Nuri Hatam, Kuzey Kafkasya Müslümanları Koordinasyon Merkezi Moskova Temsilcisi Shafiq Pşıkaçev, Rusya Bilimler Akademisi Kabardey Balkar Bilimler Akademisi Beşeri Bilimler Enstitüsü Başkanı Kasbolat Dzamıkhov, Kabardey Balkar Cumhuriyeti Milletvekili ve Çerkes Bilimler Akademisi Genel Müdürü Safarbi Şkhagapsoev yaptıkları konuşmalarda anavatana dönüşün kolaylaştırılması, diaspora anavatan ilişkilerinin geliştirilmesi, anadilinin ve kültürün korunması konusundaki taleplerini dile getirerek toplantının devamı niteliğinde çalışmaların yapılması gerektiğini vurguladılar.
Bir resepsiyon ile başlayan toplantının sonrasında tarihi köşk katılımcılara rehberler eşliğinde gezdirildi.