24/06/2026
#МАҚОЛА АСОСИ СУЛҲУ ИСТИҚЛОЛУ ВАҲДАТ ИН МАРОМИ ТУСТ!
Мафҳуми сулҳ танҳо як истилоҳи мухтасари сиёсӣ нест, балки зуҳури дӯстию рафоқат, ҳамдигарфаҳмӣ, оштию оромӣ, амнияту субот ва зиндагии пур аз меҳру муҳаббат аст. Сулҳ муқобили ҳама гуна низоъу ҷанг аст ва ҳамчун арзиши бузурги инсонӣ дар худ таҷассумгари озодӣ, истиқлол, ваҳдати миллӣ ва ободии Ватан мебошад. Падидаи сулҳ на танҳо нишондиҳандаи амнияту осоиштагӣ, балки нишонаи расидан ба қадри инсон ва эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои ӯст. Он рамзи шодиву нишот, волоияти ақл бар зӯрӣ, ва муҷассамаи ормони миллӣ ва ватандӯстӣ мебошад.
Ваҳдат заминаи аслии рушду тараққиёт, манбаи хушбахтӣ ва кафили ҳаёти шоистаи шаҳрвандон аст. Танҳо дар фазои сулҳу оромӣ инсон метавонад бо дили ором ва нерӯи созанда дар рушди ҷомеа саҳм бигирад ва ба ояндаи дурахшони Ватан бо эътимод ва ифтихор назар афканад. Зеро маҳз ваҳдату ҳамдигарфаҳмӣ пояи устувори суботи миллӣ, кафили амнияти ҷомеа ва чароғи роҳнамо ба сӯи фардои ободу дурахшон мебошад. Танҳо дар фазои сулҳу оромӣ инсон метавонад бо дили ором ва нерӯи созанда дар рушди ҷомеа саҳм бигирад ва ба ояндаи дурахшони Ватан бо эътимод ва ифтихор назар афканад. Зеро маҳз ваҳдату ҳамдигарфаҳмӣ пояи устувори суботи миллӣ, кафили амнияти ҷомеа ва чароғи роҳнамо ба сӯи фардои ободу дурахшон мебошад.
Ваҳдат на танҳо як арзиши иҷтимоӣ, балки нерӯи ҷонофарини миллист, ки миллатро муттаҳид намуда, иродаву ақлу ҳунари фарзандонро ба сӯи ободии Ватан сафарбар месозад. Миллате, ки ваҳдатро ба унвони ойинаи ҳастии худ нигоҳ медорад, ҳаргиз дар гирдоби нооромиву бесарусомонӣ намемонад. Аз ин рӯ, ҳифзи ваҳдат, таҳкими сулҳу субот ва гиромидошти эҳсоси ягонагӣ вазифаи муқаддаси ҳар як фарди бедордили ҷомеа мебошад. Пайдоиш ва густариши ғояи ваҳдати миллӣ дар Ватани азизамон-Тоҷикистон бо пайкор ва талошҳои пайвастаи чеҳраи мондагори миллат Эмомалӣ Раҳмон пайванди ногусастанӣ дорад. *** [Раҳимзода Р.Ҳ. Рисолати давлатдории Эмомалӣ Раҳмон.-Душанбе: “ЭР-граф”, 2025. саҳ.125]
Ҷон фидо дар роҳи паймон кардааст,
Сад биёбонро гулистон кардааст,
Сарзамини пора-пора гаштаро
Ҷамъ карда, Тоҷикистон кардааст.
Нақши сарнавиштсози Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таърихи навини тоҷикон ҷойгоҳи хоса дошта, ҳамчун поягузори давлати соҳибистиқлоли миллӣ ва раҳнамои роҳи рушд, шукуфоӣ ва ваҳдати саросарӣ пазируфта шудааст. Хизматҳои наҷотбахш ва созандаи Пешвои миллат, ки дар марҳилаҳои басо ҳассоси таърихӣ Тоҷикистонро аз вартаи ҷанг ба фазои сулҳ оварданд ва зербинои давлатдории муосирро бунёд гузоштанд, воқеан ҳам, барои дили бедору гӯши шунаво, барои чашми бобин ва ақли бедор, ба тавзеҳи изофӣ ниёз надоранд.
Маҳз бо раҳнамоии оқилона ва иродаи қавии Сарвари давлат, Тоҷикистон имрӯз ба як кишвари дорои суботи сиёсӣ, рушди устувори иқтисодӣ ва обрӯи байналмилалӣ табдил ёфтааст. Ин ҳама гувоҳи равшани онанд, ки Пешвои миллат на танҳо раҳбари сиёсӣ, балки падидаи таърихӣ ва сутуни устувори ватандорӣ ва миллатсозӣ мебошанд. Дар симои Пешвои миллат мо на танҳо сиёсатмадоре дурандеш, балки шахсиятеро мебинем, ки бо хирад, садоқат ва меҳри беандоза ба Ватан ба дили миллат умед бахшида, онро сӯи истиқлолу пешрафт раҳнамоӣ менамояд. Сиёсати хирадмандона ва дурбинонаи Роҳбари давлат асоси таҳкими пояҳои давлатдорӣ, рушди соҳаҳои муҳими иҷтимоию иқтисодӣ ва боло рафтани мавқеи Тоҷикистон дар арсаи ҷаҳонӣ гардидааст. Маҳз ҳамин сиёсати воқеъбинона буд, ки дар шароити печидаи ҷаҳони муосир кишвари мо тавонист суботро ҳифз намуда, ба сӯи истиқлоли комил ва худшиносии миллӣ бо қадамҳои устувор пеш равад. Пешвои миллат ҳамчун поягузори ваҳдати миллӣ ва эҳёгари асолати давлатдории тоҷикон, дар дилу дидаи наслҳо ҷой гирифта, ба рамзи ифтихору сарфарозии миллии мо табдил ёфтаанд.
Агар ба саҳифаҳои пурифтихори фаъолияти Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон назар афканем, ҳамоно дар оғоз, танҳо 23 рӯз пас аз интихоб шуданашон ба маснади олии роҳбарии давлат як нуктаи хеле муҳиму пандомӯз ошкор мегардад: “Бародарон ва хоҳарони азиз! Ҳамватанони муҳтарам! Ман ба ҳар яки шумо дар давраи барои Ватан хеле душвор муроҷиат карда, ба ақлу заковати шумо, ки ворисону фарзандони барӯманди халқи тоҷик ҳастед, бовар мекунам. Ман қасам ёд мекунам, ки тамоми донишу таҷрибаамро барои дар ҳар хона ва ҳар оила барқарор шудани сулҳ равона карда, барои гулгулшукуфии Ватани азизам садоқатмандона меҳнат мекунам. Барои ноил шудан ба ин нияти муқаддас агар лозим шавад, ҷон нисор мекунам, чунки ман ба ояндаи неки Ватанам ва ҳаёти хушбахтонаи халқи меҳнаткашидаам бовар дорам”. *** [Э. Раҳмон. Истиқлолияти Тоҷикистон ва эҳёи миллат. Ҷилди аввал. - Душанбе: “Ирфон”, 2002. саҳ.7]
Зулмат шикасту дасти мурувват дароз кард,
Шукри Худо кунем, ки рањнамои миллат аст
Пешвои миллат бо дарки масъулияти бузурги таърихӣ ва эҳсоси гарми ватанпарастӣ бо як хитоби саршор аз умеду боварӣ ба мардуми Тоҷикистон муроҷиат карданд. Ин муроҷиат на танҳо як суханронӣ, балки савганди ахлоқӣ ва сиёсӣ ба миллат буд, изҳори садоқат ба ормонҳои мардум, даъват ба ваҳдату ҳамдигарфаҳмӣ ва оғози роҳи нав барои наҷоти Тоҷикистон аз буҳрони шадиди даврони ҷанг ва парешонӣ. Маҳз ҳамин оғози қавӣ ва мардонавор, ки бо эҳсоси баланди ватандорӣ ва иродаи матини давлатсозӣ ҳамроҳ буд, нахустин пояи роҳе шуд, ки имрӯз онро бо ифтихор “Роҳи Пешвои миллат” меномем, роҳе ба сӯи сулҳ, ваҳдат, озодӣ, ва давлати воқеан миллӣ, ҳамон роҳе, ки поёнаш намебинем.
То расидан ба рӯзи сарнавиштсози 27 июни соли 1997 яъне санаи таърихии имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун Роҳбари давлат беш аз 80 маротиба тавассути муроҷиатномаҳо, суханрониҳои расмӣ, хитобаҳо, мусоҳибаҳо ва паёмҳои табрикотӣ бо мардум дар тамос будаанд. *** [Э. Раҳмон. Истиқлолияти Тоҷикистон ва эҳёи миллат. Ҷилди аввал. - Душанбе: “Ирфон”, 2002. саҳ.80-95]
Ин ҳама на танҳо суханҳо, балки садоҳои умед, даъватҳои ватандӯстона ва фурӯзонгари роҳи наҷоти миллат буданд. Дар ҳар як паём ва ҳар як суханронӣ Пешвои миллат бо далерӣ ва садоқат аз ваҳдат, дӯстӣ, ҳамдигарбахшӣ ва ризоияти миллӣ ёдовар мешуданд, ҷангу хунрезӣ ва парокандагиро шадидан маҳкум мекарданд ва муттаҳид сохтани мардуми парешони кишварро ҳамчун вазифаи муқаддас пайгирӣ менамуданд. Ин суханҳо таърихи зиндаи раҳбарии ватандӯстонаанд, гувоҳи иродаи қавии Сарваре, ки барои наҷоти миллат аз гирдоби нобудӣ ва барои ташаккули давлати воҳид, сулҳҷӯ ва ҳуқуқбунёд талоши шабонарӯзӣ доштанд. Ҳамин талошҳои пайгир ва суханҳои бедордилона буд, ки роҳи ваҳдати миллӣ ва суботи пойдори Тоҷикистонро ҳамвор сохтанд. Чунончӣ: Агар шуҷоату мардонагӣ ва ҷуръати сиёсии Эмомалӣ Раҳмон намебуд, аз даст додани истиқлолияти давлатӣ як амри воқеӣ буд. *** [Саидзода З.Ш. Тоҷикистони муосир: масъалаҳои мубрами истиқлоли миллӣ.-Душанбе, 2016. саҳ.14]
Имсол аз рӯзи ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, он саҳифаи заррин ва сарнавиштсози таърихи муосири мо - 29 сол сипарӣ мегардад. Анқариб се даҳсола аст, ки сокинони кишвар дар фазои сулҳу оромӣ, ваҳдату якпорчагӣ, таҳти сарварии одилонаву хирадмандонаи фарзанди фарзонаи миллат, Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, бо шукргузорӣ аз истиқлол, аз давлату давлатдории миллӣ, кору пайкор ва зиндагии шоистаро идома медиҳанд. Дар ин 28 сол, фазои кишвари азизи мо бо насими форам ва рӯҳафзои ваҳдати миллӣ мунаввар гардида, суботу оромии ҷомеа ба чашмҳо нур ва ба дилҳо суруру умед бахшидааст. Парчами парафшони давлат ҳамчун рамзи истиқлол ва якпорчагии миллӣ болои сари мардум бо ифтихор парафшон аст ва Конститутсияи кишвар, санади олии сиёсию ҳуқуқӣ, кафили зиндагии осоиштаи ҳар як шаҳрванди мамлакат маҳсуб меёбад. Дар партави ин дастоварди бузург, Ваҳдати миллӣ имрӯз ба рамзи ҳувият, пойдории давлатдорӣ ва ба нерӯи муттаҳидсози тамоми табақаҳои ҷомеа табдил ёфтааст, неъмати гаронбаҳое, ки ҳар як тоҷику тоҷикистонӣ бояд онро пос дораду гиромӣ шуморад.
Чашми фиреби кас нарасад то ба иттињод,
Аз чашми каљнигоњ нигањбони миллат аст
Имрӯз миллати сарбаланди тоҷик бо ифтихор ва боварии комил шоҳиди он аст, ки пешбинии дурандешона ва воқеъбинонаи Қаҳрамони миллии Афғонистон, шодравон Аҳмадшоҳи Масъуд дар бораи шахсият ва корнамоиҳои Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пурра амалӣ гардид: “Роҳбари Тоҷикистонро ман ҳамчун шахсияте дарёфтам, ки халқи кишвараш, миллати тоҷик, ватанаш–Тоҷикистонро хеле амиқ ва самимона дӯст медорад. Барои беҳбудии халқ ва марзу бумаш омода аст ҷонбозиҳо кунад. Бо чунин Раис тоҷикон ҳатман ба сулҳу оштӣ даст хоҳанд ёфт”. *** [Холиқназаров Х. Тоҷикистон ва ҷаҳони имрӯз.-2012.-№2 (31)- саҳ.37]
Хушбахтона, бо талошу фидокориҳои пайваста ва заҳмати шабонарӯзии Сарвари хирадманду фарзонаи миллат, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, рисолати бузурги таърихӣ наҷоти давлатдории миллии тоҷикон аз вартаи нобудӣ бо сарбаландӣ анҷом ёфт. Ин на танҳо як дастоварди сиёсӣ, балки гардиши сарнавиштсоз дар таърихи миллати тоҷик маҳсуб меёбад. Яке аз муҳимтарин омилҳое, ки ҷойгоҳи Пешвои миллатро ҳамчун чеҳраи мондагор ва абадии таърихӣ дар ҳофизаи халқи тоҷик собит месозад, маҳз ҳамин рисолати наҷотбахшу давлатсоз аст. Аз ҳамин ҷост, ки имрӯз ҳар гоҳ сухан аз сулҳу суботи сартосарӣ, ваҳдати миллӣ, амнияту оромии ҷомеа ва тартиботи устувори иҷтимоӣ меравад, дар зеҳни ҳар як тоҷику тоҷикистонӣ нахуст симои нуронии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон падид меояд, шахсияте, ки бо ҷасорату хиради сиёсӣ миллатро аз парокандагӣ ба якпорчагӣ овард ва асосҳои давлати соҳибихтиёр, демократӣ ва ҳуқуқбунёдро дар замини муқаддаси тоҷикон гузошт.
Таҷрибаи сулҳофаринӣ ва роҳбарии хирадмандонаи Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун намунаи олии давлатдории муосир ва сарчашмаи илҳом пазируфта шудааст. Ба ибораи дигар, кишварҳо дар саросари чор қитъаи олам аз хиради сиёсӣ, матонат ва ҷоннисории фарзонафарзанди миллат Эмомалӣ Раҳмон дарсҳои ибратомӯз мегиранд. Шахсиятҳои шинохтаи арсаи сиёсии ҷаҳон ва роҳбарони давлатҳо фаъолияти муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро бо эҳтиром ва эътироф баён медоранд. Чунончи Раиси Парламенти Давлати Кувайт, Марзуқ Алӣ ал-Ғоним, таъкид намудааст: “Давлати Кувайт Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонро ҳамчун сиёсатмадори сатҳи ҷаҳонӣ, ки дар Ховари Миёна хеле машҳур аст, мешиносад, ҳамчунин на ба ҳама президентон муяссар мегардад, ки чунин неъмат-умед ба зиндагии осоиштаро дар дили мардумаш ҳифз карда, халқро аз парокандашавӣ, миллатро аз нестшавӣ ва давлатро аз завол наҷот диҳад.” *** [Холиқзода А.Ғ., Шарифзода М.М., Шосаидзода Ш.Ш. Пешво ва мактаби давлатдорӣ (Пешвои миллат – поягузори давлати миллӣ) – Хуҷанд: Ношир, 2022. – саҳ. 10]
Бо сипарӣ шудани 29 соли пурифтихор аз рӯзи ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ, ҷомеаи тоҷик ба шукӯҳу азамати ин воқеаи тақдирсоз бо ифтихор менигарад. Дар паси ин воқеа шахсияти Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун наҷотбахши давлатдории миллӣ, меъмори сулҳу ваҳдат ва раҳнамои роҳи рушди устувор бо тамомӣ таҷассум ёфтааст. Дар давраи ҳассосу сарнавиштсози кишвар, маҳз ин шахсияти таърихӣ тавонист миллатро муттаҳид созад, қудрати сиёсию фарҳангии онро аз нав эҳё намояд ва давлати миллиро аз вартаи нобудӣ ба масири суботи сиёсӣ, пешрафти иқтисодӣ ва рушду худшиносии миллӣ равона созад.
Хислати фитрии ваҳдатсароӣ, дӯстиву рафоқат, ҳамдигарфаҳмӣ ва дурандешии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ҳамеша ҷузъи ҷудонопазири роҳу равиши сиёсии ӯ буда, дар тӯли раҳбарии беш аз се даҳсола ба таври пайваста дар сиёсату амалиёти дохилӣ ва хориҷии давлат таҷассум ёфтааст. Ин хислатҳои вежа, ки дар заминаи хирад, ҷасорат, сабр ва садоқати давлатдорӣ парвариш ёфтаанд, имкон доданд, ки Пешвои миллат ҳамчун Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ роҳеро интихоб намоянд, ки манфиатҳои миллӣ, ормонҳои мардум ва ояндаи наслҳоро дар меҳвар қарор диҳад.
Ў ифтихору нусрату армони миллат аст,
Фархундабахту њамду санохони миллат аст.
Сафари давлатии Пешвои миллат рӯзҳои 12-13 марти соли 2025 ба Ҷумҳурии Қирғизистон боз як намунаи равшани сиёсати сулҳгароёна, ҳамсоядӯстона ва дурбинонаи Тоҷикистон мебошад. Дар замони мураккаб ва пуртазоди равандҳои ҷаҳонӣ, бастани аҳдномаи сулҳ ва дӯстӣ бо кишвари ҳамҷавор на танҳо як иқдоми дипломатӣ, балки изҳори иродаи устувори сиёсати хориҷии Тоҷикистон ба хотири таҳкими суботи минтақа ва кафолати ҳаёти орому осудаи наслҳои имрӯзаву фардо аст. Ин амал на танҳо дар таърихи муосири муносибатҳои Тоҷикистону Қирғизистон саҳифаи наве кушод, балки мавқеи Пешвои миллатро ҳамчун шахсияти сатҳи байналмилалӣ ва ҷонибдори сулҳу амният боз ҳам мустаҳкамтар сохт. Ӯ бо дарки масъулияти бузург нисбат ба таъриху тақдири мардум, дар амал исбот кард, ки сиёсати сулҳ танҳо шиор нест, балки омили асосии рушди устувори миллӣ ва суботи минтақавист.” ***[Мубирхони М. Глобальная поддержка: соглашение между Таджикистаном и Кыргызстаном приветствуется в мире.-Душанбе.-2025. Fb. ДДОТ.аз 15.03.2025]
Хизматҳои Пешвои миллат дар роҳи пойдории сулҳу оромӣ, таҳкими ваҳдати миллӣ, эҳёи арзишҳои фарҳангию маънавӣ ва рушди зербиноҳои давлатдорӣ на танҳо дар таърихи навини Тоҷикистон, балки дар шинохти ҷаҳонии миллати тоҷик ҳамчун миллати фарҳангофару сулҳпарвар нақши сарнавиштсоз доранд. Имрӯз, ҳар корномаи Пешвои миллат, сабақи ватандорӣ, ҳар сухани ӯ рисолати миллӣ ва ҳар иқдомаш пояи устувори фардои дурахшон аст. Аз ин рӯ, симои Пешвои миллат ҳамчун рамзи ваҳдати миллӣ, кафили давлатдории устувор ва шиносномаи истиқлолу сарбаландии тоҷикон дар таърих бо ҳарфҳои заррин сабт гардидааст ва дар тафаккури ҳар шаҳрванди худшиносу ватандӯст ҷойгоҳи ҷовидона дорад.
Ҳамчунин дар заминаи ҳамаи нуқтаҳои боло, метавон хулоса кард, ки Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, на танҳо роҳбари давлати муосири тоҷикон, балки поягузори ваҳдати миллӣ, рамзи сулҳ, ва сиёсатмадоре мебошанд, ки дар симои ӯ ҷаҳон чеҳраи марди тадбир ва меъмори ояндаи пурнури миллатро мебинад. Имрӯз миллат бо сарбаландӣ таърихеро варақгардон мекунад, ки дар он корномаи Пешво бо ҳарфҳои заррин сабт гардидааст: аз наҷоти давлату миллат то таҳкими сулҳи дохилӣ, ва аз пойдории давлатдорӣ то эъмори муносибатҳои дӯстонаи байналмилалӣ.
Асоси сулҳу истиқлолу ваҳдат ин мароми туст,
Зи нав эҳёи халқи бас куҳанпайдо мақоми туст.
Мубирхони Мӯминпур – сардори шуъбаи робитаҳои байналмилалии ДДОТ ба номи С. Айнӣ
