ฝายดอยน้อยและระบบส่งน้ำ

ฝายดอยน้อยและระบบส่งน้ำฝายดอยน้อยเดิมเป็นระบบเหมืองฝาย โดยอาศัยภูมิปัญญาท้องถิ่นของราษฎรที่อาศัยอยู่ริมฝั่งขวาลำน้ำแม่ปิงได้แก่ บ้านห้วยโจ้ บ้านดอยน้อย บ้านดอยหล่อ บ้านวังขามป้อม บ้านปากทางสามัคคี บ้านดงป่าหวาย บ้านท่าล้อ และบ้านท่าโชค เข้ามาจัดการทำเหมืองฝาย โดยแยกออกเป็น ๒ ส่วนคือ ลำเหมืองส่งน้ำที่ราษฎรในพื้นที่ได้ร่วมกันสร้าง ด้วยการขุดดินเพื่อเป็นคลองส่งน้ำไปตามหมู่บ้าน ส่วนที่เป็นตัวฝายดอยน้อ

ย เป็นฝายไม้ โดยใช้เสาไม้เนื้อแข็งตอกลงไปจนถึงก้นน้ำ เรียงเป็นแนวขวางกั้นตามความกว้างของลำน้ำ แล้วเสริมให้หนาแน่นโดยใช้ไม้ต่างๆ มาตีประกบ ยึดให้แน่น ใช้ก้อนหินหรือกรวดที่มีน้ำหนักมาถมเพื่อให้ฝายแข็งแรงทานกระแสน้ำได้ ในช่วงฤดูฝน ฝายที่สร้างเอาไว้ก็จะช่วยชะลอกระแสน้ำไม่ให้ไหลแรงและเร็วเกินไปจนท่วมไร่นาชาวบ้าน เมื่อถึงฤดูแล้งก็จะช่วยกักเก็บน้ำ ส่งน้ำเข้าสู่ลำเหมืองเพื่อส่งน้ำเข้าสู่ไร่นา ทำให้ชาวบ้านมีน้ำใช้ทำนา ปลูกพืชไร่ได้ตลอดทั้งปี ตั้งแต่เมื่อประมาณ 70 – 80 ปีที่แล้ว แต่เนื่องจากลำน้ำปิง มีปริมาณน้ำมากทำให้ฝายไม้ถูกน้ำกัดเซาะพังทลายทุกๆปี ราษฎรจึงได้ร้องขอให้มีการสร้างฝายคอนกรีตทดแทน กรมชลประทานจึงดำเนินการโดยโครงการชลประทานขนาดเล็กเร่งด่วน สร้างฝายดอยน้อย ลักษณะเป็นฝาย คสล. สร้างขึ้นปิดกั้นลำน้ำแม่ปิง ขนาดความยาวสันฝาย 125. 00 เมตร สูง 2.55 เมตร ส่งน้ำเข้าระบบส่งน้ำฝั่งขวา เพื่อช่วยเหลือพื้นที่การเกษตรในเขตอำเภอดอยหล่อ และอำเภอจอมทอง พื้นที่รับประโยชน์ประมาณ 3,200 ไร่ ฤดูฝน ในปี พ.ศ. 2530 และดำเนินการส่งมอบการบำรุงรักษาและการดำเนินกิจกรรมต่อเนื่องของโครงการชลประทานขนาดเล็กโครงการฝายดอยน้อยให้จังหวัดเชียงใหม่เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2533
ต่อมาเมื่อปี 2554 ในช่วงวันที่ 20-30 กันยายน 2554 เกิดพายุฝนตกในเขตจังหวัดเชียงใหม่ และลำพูน ทำให้น้ำหลากในแม่น้ำปิง เกิดการกัดเซาะ ทรุดตัว และพังทลายของอาคารในลำน้ำและตลิ่ง เป็นผลให้ฝายดอยน้อยได้รับความเสียหาย ทำให้ราษฎรที่ใช้น้ำจากระบบส่งน้ำของฝายดอยน้อยได้รับความเดือดร้อน ทางองค์การบริหารส่วนตำบลได้ร้องขอการช่วยเหลือยังสำนักชลประทานที่ 1 ดำเนินการช่วยเหลือโดยสร้างฝายชั่วคราว และกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น สนับสนุนการติดตั้งเครื่องสูบน้ำขนาด สูบน้ำช่วยเหลือ แต่เนื่องจากเหมืองส่งน้ำเป็นคลองดินขุดจึงมีอัตราการรั่วซึมสูง การสูบน้ำช่วยเหลือจึงไม่ประสบผลสำเร็จเท่าที่ควร กลุ่มผู้ใช้น้ำเหมืองฝายดอยน้อยจึงได้รับบริการไม่ทั่วถึงเพียงพอ จึงได้มีการนำเข้าที่ประชุมสภาองค์การบริหารส่วนตำบลขอมติที่ประชุม ขอให้มีการก่อสร้างระบบส่งน้ำฝายดอยน้อยลักษณะเป็นรางคสล.รูปตัวยู
สำนักงานก่อสร้าง 1 สำนักพัฒนาแหล่งน้ำขนาดกลาง ได้เสนอโครงการแก้ไขปัญหาดังกล่าวเข้าแผนงานก่อสร้างปีงบประมาณ พ.ศ.2557 ถึงปีงบประมาณ พ.ศ.2560 เพื่อก่อสร้างฝายดอยน้อยทดแทนฝายเดิมที่ได้รับความเสียหาย ซึ่งกรมชลประทานได้บรรจุโครงการดังกล่าวในพระราชบัญญัติงบประมาณประจำปี ๒๕๕๗ เป็นที่เรียบร้อยในชื่อโครงการฝายดอยน้อย จังหวัดเชียงใหม่ มีระยะเวลาดำเนินงาน ๖ ปี ราคาก่อสร้างโครงการ ๕๑๐,๐๐๐,๐๐๐ บาท ลักษณะการดำเนินงานโดยจ้างเหมาทั้งโครงการ และได้มีประกาศประกวดราคาเลขที่ประกวดราคา Eกจ. ๑๒/๕๖ เมื่อวันที่ ๒๘ ตุลาคม ๒๕๕๖ ราคากลางโครงการ ๓๓๔,๒๙๔,๘๒๙.๑๒ ผลการประกวดราคาบริษัท สยามพันธุ์วัฒนา จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ยื่นเสนอราคาต่ำสุดอยู่ที่ ๓๐๘,๐๐๐,๐๐๐ บาท