มูลนิธิสืบนาคะเสถียร

มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ปกป้องผืนป่า สัตว์ป่า เพื่อความยั่งยืนของทุกชีวิต

ข่าวสารงานผู้พิทักษ์ป่าประจำเดือนพฤษภาคม – สิงหาคม  2569มูลนิธิสืบนาคะเสถียรได้ดำเนินกิจกรรมภายใต้กองทุนเพื่อผู้พิทักษ์ป...
25/08/2026

ข่าวสารงานผู้พิทักษ์ป่า
ประจำเดือนพฤษภาคม – สิงหาคม 2569
มูลนิธิสืบนาคะเสถียรได้ดำเนินกิจกรรมภายใต้กองทุนเพื่อผู้พิทักษ์ป่า ผ่านกิจกรรมต่างๆ ดังนี้

-ให้ความช่วยเหลือครอบครัวเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่ากรณีเสียชีวิต จำนวน 1 ราย

-กิจกรรม Forest Walker 02 - The Wildlife Trail : กิจกรรมที่เปิดโอกาสให้สาธารณชนได้เข้ามาเรียนรู้เรื่องราวคุณค่าของผืนป่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งผืนป่ามรดกโลกทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้ง ไปพร้อมๆกับภารกิจงานลาดตระเวนของเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่าที่ทุ่มเททั้งสรรพกำลังเเละหัวใจให้กับการปกป้องทรัพยากรของชาติ

-ส่งมอบปืนเพื่อภารกิจงานอนุรักษ์ : การมอบครั้งนี้เป็นการให้เปล่า โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการสนับสนุนเจ้าหน้าที่ผู้ปฎิบัติงานในพื้นที่อนุรักษ์ได้มีอาวุธปืนไว้ใช้ในการทำงานป้องกันดูแลรักษาทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า

-ลงพื้นที่จุดสกัดแม่น้ำสุริยะ : ภายหลังจากเสร็จสิ้นโครงการสร้างจุดสกัดเเม่น้ำสุริยะ มูลนิธิฯได้มีการลงพื้นที่เพื่อตรวจรับเเละส่งมอบอาคารจุดสกัดแม่น้ำสุริยะให้กับหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก

-ผนึกกำลังมูลนิธิสุทธิรัตน์ อยู่วิทยา สนับสนุนภารกิจงานผู้พิทักษ์ป่า : ในปี 2569 เราได้อีกหนึ่งภาคีเครือข่ายที่เล็งเห็นความสำคัญของงานผู้พิทักษ์ป่าเเละเข้ามาร่วมสนับสนุนการทำงานตามภารกิจเพื่อผู้พิทักษ์ป่า มูลนิธิสืบนาคะเสถียร

-ร่วมงานวันผู้พิทักษ์ป่าโลก ณ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ : เพื่อร่วมระลึกถึงการทำงานของผู้พิทักษ์ป่า และเป็นกำลังใจให้ผู้พิทักษ์ป่า กลุ่มคนผู้เป็นเเนวหน้าในการปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ ป่าไม้ และสัตว์ป่า ทั้งมูลนิธิฯยังคงเเสดงเจตจำนงว่าจะมุ่งมั่นสนับสนุนการทำงานของผู้พิทักษ์ป่า ในรูปแบบต่างๆ พร้อมผลักดันงานด้านสวัสดิภาพเเละสวัสดิการให้ดียิ่งขึ้นในอนาคต จนเมื่อถึงวันที่หน่วยงานต้นสังกัดจะเข้ามาดูเเลในส่วนนี้ได้อย่างครอบคลุมเเละเหมาะสมกับภารกิจ

-เยี่ยมเยือนเเละให้กำลังใจครอบครัวนายศักดิ์กรินทร์ วิชาจารย์ : อีกหนึ่งกำลังสำคัญที่ร่วมงานกับมูลนิธิสืบนาคะเสถียรมาอย่างยาวนานเพิ่งจากไป ในวาระสุดท้ายจึงได้ร่วมไปส่งเเละช่วยดูเเลคนข้างหลังในส่วนที่พอจะทำได้

-ครูเดินป่าเพื่อการอนุรักษ์ : เสริมศักยภาพเจ้าหน้าที่ฯ เปลี่ยนบทบาทของตนเองมาเป็นผู้นำกระบวนการเรียนรู้ หรือ “ครูเดินป่า” เพื่อส่งต่อวัฒนธรรมการเดินป่าที่ถูกต้องแก่ผู้ที่เข้ามาศึกษาธรรมชาติในพื้นที่

-สนับสนุนอุปกรณ์ทางการแพทย์ : เพื่อใช้ในกิจกรรมฝึกอบรมหลักสูตรเสนารักษ์พนักงานลาดตระเวนป่าอนุรักษ์ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาเเข้ง โดยเป็นการเสริมศักยภาพเจ้าหน้าที่ในการแก้ปัญหาการเจ็บป่วยและบาดเจ็บระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ ตลอดจนการปฐมพยาบาลและการช่วยเหลือเบื้องต้นในพื้นที่อนุรักษ์ การร้องขอและการปฏิบัติการร่วมกับเฮลิคอปเตอร์ในการลำเลียงผู้ป่วยในกรณีฉุกเฉิน

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ : https://shorturl.asia/Dwhxu

#ผู้พิทักษ์ป่า
#มูลนิธิสืบนาคะเสถียร
#กองทุนเพื่อผู้พิทักษ์ป่า

ป่าห้วยขาแข้ง เมื่อ 30 กว่าปีก่อน เป็นป่าที่มีพื้นที่ขนาด 1 ล้าน 6 แสนกว่าไร่เศษ เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าที่อุดมสมบูรณ...
25/08/2026

ป่าห้วยขาแข้ง เมื่อ 30 กว่าปีก่อน เป็นป่าที่มีพื้นที่ขนาด 1 ล้าน 6 แสนกว่าไร่เศษ เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยสัตว์ป่าหายากจำนวนมาก เช่น กระทิง วัวแดง ควายป่า นกยูงไทย สมเสร็จ เสือโคร่ง เสือดาว ช้างป่า ฯลฯ
ความสมบูรณ์อันไพศาลนี้ คือมรดกสำคัญของชาติที่ควรได้รับการปกป้อง ดังที่ สืบ นาคะเสถียร เคยบอกว่า
“ถ้าเรามีพื้นที่ป่าที่ดีที่สุดคือห้วยขาแข้ง แล้วเรายังไม่รักษา ก็อย่าหวังว่าจะรักษาที่อื่นให้รอดได้”
และปลายปี 2532 สืบ นาคะเสถียร จึงตัดสินใจเข้ารับตำแหน่งหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง แทนการเลือกรับทุนไปเรียนต่อที่ต่างประเทศ – เป็นการอยู่ เพื่อรักษาผืนป่าที่ดีที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศเอาไว้
“ตอนนี้ผมสามารถให้ทุกสิ่งกับห้วยขาแข้งได้”
ผืนป่าที่ดีที่สุด ในสายตาของ สืบ นาคะเสถียร เป็นอย่างไร
นี่คือภาพความสมบูรณ์ของผืนป่าห้วยขาแข้งในอดีตจากการบันทึกของ สืบ นาคะเสถียร ในขณะเก็บข้อมูลผืนป่าเพื่อทำรายงานเสนอให้ทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางธรรมชาติของโลก
จนสามารถคงคุณค่าความสำคัญนั้นมาจนถึงวันนี้
ดูเพิ่มเติมที่ https://shorturl.asia/M4j5m
#36ปีสืบนาคะเสถียร
กิจกรรมรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร
ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
31 สิงหาคม - 1 กันยายน 2569
ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่
https://www.seub.or.th/36thseub/

กำหนดการ รำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง วันจันทร์ ที่ 31 สิงหาคม 256908.00 – 16.00 น.  ชม...
25/08/2026

กำหนดการ รำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
วันจันทร์ ที่ 31 สิงหาคม 2569
08.00 – 16.00 น. ชมนิทรรศการด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ จากกลุ่มเครือข่ายการอนุรักษ์ฯ บริเวณ อนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียร
09.00 – 15.30 น. เดินศึกษาธรรมชาติเส้นทางศึกษาธรรมชาติ เส้นทางศึกษาธรรมชาติบ้านของเสือ เส้นทางศึกษาธรรมชาติเขาหินแดง และเส้นทางศึกษาธรรมชาติเขาภักดี (จำกัดจำนวน 20 ท่าน ต่อเส้นทางและต่อรอบ ภาคเช้า 2 รอบ และบ่าย 1 รอบ)
13.00 – 16.30 น. การประชุมเครือข่ายชุมชนรอบผืนป่าห้วยขาแข้ง “การบูรณาการหน่วยงาน ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ต่อการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่กันชนรอบเขตฯ ห้วยขาแข้ง ณ อาคารอนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียร
17.00 – 18.45 น. ดนตรีอะคูสติกจากเครือข่ายอนุรักษ์ และวงคุยเรื่องเล่ามรดกโลก โดยเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า เขตเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก และด้านตะวันออก
18.45 – 19.00 น. กล่าวต้อนรับโดย หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
19.00 – 19.45 น. ทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง มรดกโลกธรรมชาติวันนี้ และในวันข้างหน้า โดย นายสมโภชน์ มณีรัตน์ ข้าราชการบำนาญ อดีตหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
19.45 – 20.15 น. แสง เสียง ชีวิตและผลงานสืบ นาคะเสถียร
20.15 – 21.00 น. ร่วมจุดเทียนรำลึก 36 ปี สืบนาคะเสถียร
21.00 – 22.00 น. ผู้เข้าร่วมกิจกรรมเดินทางกลับที่พักและพักผ่อน
วันอังคาร ที่ 1 กันยายน 2569
07.00 – 08.00 น. พิธีสงฆ์ทำบุญอุทิศส่วนกุศล ณ อนุสรณ์สืบ นาคะเสถียร
08.00 – 08.30 น. มอบทุนการศึกษา “ทุนสืบเจตนารักษ์ป่าห้วยขาแข้ง”
08.30 – 10.00 น. วางหรีดรำลึก 36 ปี สืบนาคะเสถียร
08.30 – 12.00 น. ชมนิทรรศการด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เครือข่ายการอนุรักษ์ฯ (กิจกรรมต่อเนื่อง)
*หมายเหตุ กำหนดการอาจมีการเปลี่ยนแปลงตามความเหมาะสม
#36ปีสืบนาคะเสถียร
กิจกรรมรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร
ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
31 สิงหาคม - 1 กันยายน 2569
ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่
https://www.seub.or.th/36thseub/

𝗦𝗣𝗜𝗥𝗜𝗧𝗦 𝗢𝗙 𝗧𝗛𝗘 𝗪𝗜𝗟𝗗 𝗥𝗔𝗜𝗡 𝗖𝗢𝗩𝗘𝗥Folio x มูลนิธิสืบนาคะเสถียรSPIRITS OF THE WILD “เสียงแห่งป่า” ที่ต้องได้รับการปกป้อง Foli...
24/08/2026

𝗦𝗣𝗜𝗥𝗜𝗧𝗦 𝗢𝗙 𝗧𝗛𝗘 𝗪𝗜𝗟𝗗 𝗥𝗔𝗜𝗡 𝗖𝗢𝗩𝗘𝗥
Folio x มูลนิธิสืบนาคะเสถียร
SPIRITS OF THE WILD “เสียงแห่งป่า” ที่ต้องได้รับการปกป้อง Folio x มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ผ้าคลุมกระเป๋ากันฝน ผลิตจากวัสดุ RPET (Recycled PET) ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม น้ำหนักเบา พกพาสะดวก สามารถพับเก็บได้ พร้อมเชือกรูดเพิ่มความกระชับให้พอดีกับกระเป๋า พิมพ์ลาย พญาแร้ง, กวางผา และควายป่า เพื่อสื่อสารเรื่องการอนุรักษ์สัตว์ป่า
Size S – 20 ลิตร (ราคา 490 บาท/ชิ้น)
• ขนาดสินค้า: 35.5 (ก) x 45 (ส) ซม.
• น้ำหนัก: 110 กรัม
• เหมาะกับกระเป๋าขนาดประมาณ 35 (ก) x 45 (ส) x 15 (ล) ซม.
ค่าจัดส่ง : 40 บาท/ครั้ง
(จัดส่งทุก จันทร์, พุธ, ศุกร์ และหยุดจัดส่งทุกวันหยุดนักขัตฤกษ์/แนบสำเนาการโอนตามช่องทางที่ทำการสั่งซื้อ)
*เงื่อนไขการเปลี่ยนคืน : กรณีขอเปลี่ยน-เคลมของที่ระลึก แจ้งเลขที่คำสั่งซื้อหรือใบเสร็จรับเงิน ภายใน 7 วันเท่านั้น
𝗦𝗻𝗳 𝗦𝗵𝗼𝗽 𝗢𝗻𝗹𝗶𝗻𝗲
Line ID : (มี @ ข้างหน้า seubfd)
Facebook : https://shorturl.asia/IGv6F
Website : https://www.seub.or.th/gift
หน้าสั่งซื้อของที่ระลึก : https://shorturl.asia/Z0iSp
Shopee : https://s.shopee.co.th/5L1fGv9oXt
𝗦𝗻𝗳 𝗦𝗵𝗼𝗽
Map : https://shorturl.asia/xyc3k
เปิดทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 9.00-17.00 น.
หยุดทุกวันเสาร์-อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์
Tel : 061-009-6690

#มูลนิธิสืบนาคะเสถียร

On the Road 16 - 22 สิงหาคม บันทึกสรุปกิจกรรมประจำสัปดาห์ของมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ส่วนงานโครงการในผืนป่าตะวันตก ภายใต้ยุท...
24/08/2026

On the Road 16 - 22 สิงหาคม บันทึกสรุปกิจกรรมประจำสัปดาห์ของมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ส่วนงานโครงการในผืนป่าตะวันตก ภายใต้ยุทธศาสตร์ การบริหารจัดการพื้นที่ห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่ และพื้นที่โดยรอบ เพื่อคงคุณค่ามรดกโลก
ในภารกิจงานสำรวจสัตว์ป่าออกมาใช้ประโยชน์นอกพื้นที่อนุรักษ์ ที่มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ได้สนับสนุนการติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพสัตว์ป่า ในบริเวณพื้นที่กลุ่มป่าเขาอีนวย เขาแหลม และเขากวาง รอบๆ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จำนวนทั้งหมด 23 จุด ซึ่งดำเนินการไปเมื่อกลางเดือนมิถุนายน
เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่มูลนิธิสืบนาคะเสถียร และเจ้าหน้าที่จากหน่วยป้องกันรักษาป่าที่ นว.1 (แม่กะสี) ได้้าเก็บข้อมูลจากกล้องดักถ่ายในรอบที่ 2 ของปี จากข้อมูลเดือน มิ.ย. - ก.ค. 2569 พบสัตว์ 2 กลุ่ม ได้แก่ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม 10 ชนิด และกลุ่มสัตว์ปีก 2 ชนิด โดยพบชนิดสัตว์ป่าเพิ่มจากเดิม 2 ชนิด ได้แก่ ช้างป่า และชะมดแผงหางปล้อง
อ่านเรื่องราวที่เกี่ยวเนื่อง
เมื่อสัตว์ป่าก้าวพ้นแนวเขต ความท้าทายใหม่รอบผืนป่าห้วยขาแข้ง https://www.seub.or.th/bloging/work/2026-128/
มูลนิธิสืบนาคะเสถียร เข้าร่วมรับฟังการประชุมสรุปผลการลาดตระเวนประจำเดือนกรกฎาคม 2569 ณ สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 4 นครสวรรค์ มีหน่วยงานจากพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์และอุทัยธานีเข้าร่วม รวม 7 หน่วยงาน
แต่ละหน่วยงานนำเสนอผลการลาดตระเวน ประเด็นภัยคุกคาม สถานการณ์ด้านนิเวศ การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่าไม้ รวมถึงการประชาสัมพันธ์กฎ ระเบียบ และข้อปฏิบัติแก่ชุมชน เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจและส่งเสริมการปฏิบัติที่ถูกต้อง
ในเรื่องราวที่เกี่ยวเนื่อง มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ได้เสนอให้พัฒนาหลักสูตรการอบรมการเดินลาดตระเวน ให้มีรูปแบบที่เป็นมาตรฐานและเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งความรู้ ทักษะ และขั้นตอนการปฏิบัติงาน เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถนำไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อ่านเรื่องที่เกี่ยวเนื่อง
การลาดตระเวนป่าชุมชน กลไกที่ขาดไม่ได้ของการอนุรักษ์ยุคใหม่
https://www.seub.or.th/bloging/work/2026-80/
ร่วมปกป้องผืนป่า สัตว์ป่า เพื่อความยั่งยืนของทุกชีวิต https://www.seub.or.th/donate/

“วันนี้ผมขอพูดในนามของสัตว์ป่าทุกตัว เพราะพวกเขาพูดเพื่อตัวเองไม่ได้”ในช่วงเวลานั้นเอง ที่จังหวัดกาญจนบุรี ได้มีโครงการก...
24/08/2026

“วันนี้ผมขอพูดในนามของสัตว์ป่าทุกตัว เพราะพวกเขาพูดเพื่อตัวเองไม่ได้”
ในช่วงเวลานั้นเอง ที่จังหวัดกาญจนบุรี ได้มีโครงการก่อสร้างเขื่อนน้ำโจนของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ซึ่งจะทำให้ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรประมาณ 140,000 ไร่ ต้องจมน้ำกลายเป็นพื้นที่อ่างเก็บน้ำและกำลังได้รับการคัดค้านจากนักอนุรักษ์ฯ นักวิชาการ ข้าราชการกรมป่าไม้บางส่วน และชาวเมืองกาญจนบุรี ด้วยเหตุผลว่าจะทำให้สูญเสียพื้นที่ป่าจำนวนมหาศาล และเสี่ยงต่อโอกาสที่จะเกิดแผ่นดินไหวในอนาคต
ในปี 2530 รัฐบาลมีแนวโน้มที่จะอนุมัติโครงการขนาดยักษ์แห่งนี้ ในขณะที่ฝ่ายคัดค้านการสร้างเขื่อนถูกรัฐบาลกล่าวหาว่าเป็นผู้ก่อความวุ่นวายมีเบื้องหน้าเบื้องหลัง และกำลังตกเป็นรองทั้งข้อมูลและการเผยแพร่
สืบ นาคะเสถียร ซึ่งเฝ้าติดตามสถานการณ์มาเป็นเวลานาน จึงได้เข้าร่วมการต่อสู้คัดค้านการสร้างเขื่อนน้ำโจนอย่างแข็งขัน โดยใช้บทเรียนจากการอพยพสัตว์ป่าที่เขื่อนเชี่ยวหลานเป็นกรณีศึกษา
วีรวัธย์ ธีระประสาธน์ เพื่อนสนิทของสืบและหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรในเวลานั้น เป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการชักชวนให้ สืบ นาคะเสถียร ไปช่วยทำงานด้านข้อมูลในการเคลื่อนไหวคัดค้านการสร้างเขื่อนน้ำโจน เขากล่าวว่า
“สืบก็รู้ว่าผมค้านเขื่อน ช่วงนั้นสืบเขาเป็นนักวิจัย ไม่ค่อยมีมิติทางด้านงานเคลื่อนไหว สืบก็เล่าให้ฟังว่างานอพยพสัตว์ป่าไม่ประสบความสำเร็จ สัตว์รอดไม่ถึง 10 เปอร์เซ็นต์ ทีนี้เขื่อนน้ำโจนก็มีโครงการอพยพสัตว์ป่าเหมือนกัน เราจึงคิดว่าน่าจะเอากรณีที่เชี่ยวหลานมาเป็นบทเรียนว่า สัตว์ตายมากเพียงใด สืบก็เห็นด้วย เราจึงจัดนิทรรศการทุ่งใหญ่นเรศวร เพื่อให้คนเมืองกาญจน์ได้รู้จักป่าทุ่งใหญ่ฯ ว่าคืออะไร สืบก็มาเสนอข้อมูลว่า ถ้ามีการสร้างเขื่อนแล้ว การอพยพสัตว์ออกจากพื้นที่จะมีปัญหาอะไรบ้าง จำได้ว่าคนเมืองกาญจน์ประทับใจการพูดของสืบมาก และรู้สึกจะเป็นครั้งแรกที่สืบพูดว่า เขาพูดในนามของสัตว์ป่าที่กำลังจะตาย”
บุญส่ง จันทร์ส่องรัศมี แกนนำของกลุ่มอนุรักษ์เมืองกาญจน์ ยอมรับว่าสืบเป็นแรงบันดาลใจที่ทำให้พ่อค้าอย่างเขากลายมาเป็นนักอนุรักษ์จนถึงทุกวันนี้
“คืนหนึ่งในงานนิทรรศการ คุณสืบ ฉายสไลด์เกี่ยวกับการอพยพสัตว์ป่าที่เขื่อนเชี่ยวหลาน แกเป็นคนบรรยายทำให้เรารู้สึกว่าสัตว์ป่าในภาพมีชีวิต มันร้องขอชีวิต มันครวญคราง เจ็บปวดรวดร้าว มันออกมาพร้อมกับน้ำเสียงของคุณสืบ จากเหตุการณ์นั้น ทำให้มองเห็นวิญญาณการต่อสู้และปกป้องสัตว์ป่าจากคำพูดของคุณสืบที่เราไม่เคยพบจากใครมาก่อน”
สืบเดินป่าเข้าทุ่งใหญ่ฯ เป็นเวลาห้าวันห้าคืนเพื่อเสาะหาข้อมูล และเมื่อได้สำรวจทางอากาศ เขาพบฝูงกระทิงอยู่รวมกันถึง 50 ตัว เป็นกระทิงฝูงใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยพบเห็นในเมืองไทย เป็นหลักฐานแสดงความอุดมสมบูรณ์ของป่าผืนนี้ได้เป็นอย่างดี บางครั้งเขาได้มีโอกาสพานักข่าวลงพื้นที่ที่จะมีการสร้างเขื่อนน้ำโจน เล่าบทเรียนจากเขื่อนเชี่ยวหลานให้นักข่าวฟังว่า ในอนาคตบริเวณนี้จะกลายสภาพเป็นทะเลสาบ เนินสูงตรงนี้จะกลายสภาพเป็นเกาะจากการถูกน้ำท่วม สัตว์จะตายจากการสร้างเขื่อนได้อย่างไร
สืบใช้ความเป็นนักวิชาการของเขาอธิบายต่อสาธารณชนให้เห็นว่า เราจะสูญเสียสัตว์ป่ามหาศาลเพียงใดหากมีการสร้างเขื่อนน้ำโจน สืบยึดถือหลักความจริงในทางวิชาการอย่างเคร่งครัด เขาทนไม่ได้ที่จะมีใครพยายามบิดเบือนข้อเท็จจริงทางวิชาการ แม้กระทั่งผู้บังคับบัญชาของเขาเอง
อธิบดีกรมป่าไม้ในเวลานั้นได้ออกมาพูดสนับสนุนการสร้างเขื่อนในที่ประชุมแห่งหนึ่ง ว่าปัญหาด้านสัตว์ป่าไม่น่าเป็นห่วง สามารถแก้ไขได้ โดยยกตัวอย่างเรื่องนกยูงที่ต้องอาศัยหาดทรายดำรงชีพว่า แม้ว่าน้ำจะท่วมหาดทราย แต่เราสามารถสร้างหาดเทียมขึ้นมาทดแทนได้
สืบ ข้าราชการกรมป่าไม้ชั้นผู้น้อย ซึ่งอยู่ในที่ประชุมเวลานั้น ได้กล่าวแย้งอย่างไม่เกรงใจว่า “ความคิดนี้เป็นความคิดของคนที่ไม่รู้เรื่องการจัดการด้านสัตว์ป่าเลย”
สืบร่วมมือกับนักวิชาการคนอื่นๆ เร่งผลิตข้อมูลไม่ต่ำกว่า 10 ชิ้น ว่าด้วยผลกระทบต่อสัตว์ป่าหากมีการสร้างเขื่อนน้ำโจน รวมถึงปัญหาการทำไม้ภายหลังการสร้างเขื่อนเชี่ยวหลาน ซึ่งจะเป็นบทเรียนสำคัญให้แก่เขื่อนน้ำโจนเช่นกัน
อาทิตย์สุดท้ายก่อนการตัดสินใจของรัฐบาลว่าจะสร้างเขื่อนหรือไม่ สืบทำงานอย่างหนักจนสามารถจัดทำบทรายงานเรื่อง “การประเมินผลงานช่วยเหลือสัตว์ป่าตกค้างในพื้นที่อ่างเก็บน้ำเขื่อนเชี่ยวหลาน” ได้สำเร็จ รายงานชิ้นนี้ส่งผลอย่างมากต่อการพิจารณาเพราะเป็นครั้งแรกที่มีการศึกษาผลกระทบของสัตว์ป่าจากการสร้างเขื่อน
ในวันตัดสิน สืบเข้าชี้แจงต่อกรรมการด้วยตนเอง หลายฝ่ายสิ้นความสงสัยว่า สัตว์จำนวนมากต้องล้มตายลงหากมีการสร้างเขื่อนน้ำโจน
“เราชนะแล้ว” สืบพูดสั้นๆ ภายหลักออกมาจากห้องประชุมด้วยรอยยิ้ม
ภายหลังเมื่อรัฐบาลมีมติระงับการสร้างเขื่อนน้ำโจน กลุ่มนักอนุรักษ์ได้วิเคราะห์ว่า น่าจะมีมาตรการระยะยาวเพื่อป้องกันไม่ให้มีการเสนอโครงการสร้างเขื่อนน้ำโจนในอนาคตอีก และในเวลานั้นประเทศไทยได้เป็นภาคีอนุสัญญามรดกโลก จึงเห็นว่าสืบน่าจะมีส่วนสำคัญในการเขียนรายงานทางวิชาการเพื่อนำเสนอต่อกรรมการให้พิจารณาว่าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรเหมาะสมที่จะเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ
สืบสัมผัสกับป่าทุ่งใหญ่มากขึ้น เขาไม่ได้สนใจข้อมูลทางด้านธรรมชาติด้านเดียว แต่เขายังสนใจความเป็นอยู่ของชาวบ้าน ชาวกะเหรี่ยง ว่ามีวิถีชีวิตอย่างไร รักษาป่ากันอย่างไร ครั้งหนึ่งสืบลงไปเก็บข้อมูลด้านชุมชนที่หมู่บ้านแม่จันทะ เขาได้จดบันทึกเรื่องราวชีวิตของลุงเนียเต๊อะ ผู้เฒ่าที่ชาวกะเหรี่ยงนับถือมาก และล่องแพมาถึงป่าดงวี่ ระหว่างทางที่ค้างคืนในป่า สืบมักจะเปิดเทปฟังเพลงกะเหรี่ยงที่เขาอัดเสียงไว้ตอนที่อยู่ในหมู่บ้าน วีรวัธน์ผู้ร่วมเดินทางไปครั้งนั้นเคยตั้งคำถามกับสืบว่าทำไมชอบฟังเพลงกะเหรี่ยง
“ฟังแล้วรู้สึกสงสารพวกเขา เพลงกะเหรี่ยงเป็นเพลงที่ฟังแล้วเศร้า เหมือนกำลังจะบอกให้พวกเราช่วยเขา…ถ้าไม่ลงมาที่นี่ ไม่ได้ศึกษาดูก็จะไม่รู้ว่าคนกะเหรี่ยงเป็นยังไง เขาอยู่กันอย่างไร”
นับแต่นั้นมา สืบได้พัฒนาความคิดจากการเป็นนักวิชาการแต่เพียงอย่างเดียวมาเป็นนักอนุรักษ์ที่มีพื้นฐานทางวิชาการ สืบไม่เก็บตัวเหมือนสมัยก่อนอีกต่อไป เขาขึ้นไปพูดตามเวทีสาธารณะต่างๆ จนคนทั่วไปรู้จักสืบดี เพราะทุกครั้งสืบจะพูดออกมาจากหัวใจ โดยเฉพาะคำพูดที่ว่า “ผมขอพูดในนามของสัตว์ป่าทุกตัว”
#36ปีสืบนาคะเสถียร
กิจกรรมรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร
ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
31 สิงหาคม - 1 กันยายน 2569
ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่
https://www.seub.or.th/36thseub/

รูปปั้น สืบ นาคะเสถียรหากใครเคยมีโอกาสเดินทางไปยังผืนป่าห้วยขาแข้ง เชื่อเหลือเกินว่าหมุดหมายหนึ่งในทริปนั้นต้องมีการเข้า...
21/08/2026

รูปปั้น สืบ นาคะเสถียร
หากใครเคยมีโอกาสเดินทางไปยังผืนป่าห้วยขาแข้ง เชื่อเหลือเกินว่าหมุดหมายหนึ่งในทริปนั้นต้องมีการเข้าไปเยี่ยมชมรูปปั้นของคุณสืบ นาคะเสถียร รวมไว้ด้วยอย่างแน่นอน
รูปปั้นที่สร้างขึ้นกลางป่าใหญ่ ถือเป็นสัญลักษณ์ทางจิตวิญญาณที่สำคัญของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของประเทศ รวมถึงเป็นอนุสรณ์ไว้รำลึกถึงคุณงามความดีที่คุณสืบเคยเป็นต้นแบบไว้ให้กับผืนป่าแห่งนี้
แต่ทราบหรือไม่ว่า กว่ารูปปั้นจะสำเร็จลุล่วงได้นั้นมีที่มาอย่างไร ?
อาจารย์รตยา จันทรเทียร ผู้รับตำแหน่งประธานมูลนิธิสืบนาคะเสถียรเมื่อครั้งต้องตัดสินใจสร้างรูปปั้น ได้เล่าถึงที่มาให้ฟังว่า กว่าจะเริ่มดำเนินการก่อสร้างได้ต้องผ่านการถกเถียงกันอยู่นาน
เริ่มจากประเด็นที่ว่า ควรตั้งอยู่ที่ใด ?
ระหว่างที่คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เพื่อเป็นพลังใจแก่ชาววนศาสตร์ เป็นสัญลักษณ์ว่ารุ่นพี่ได้เสียสละทุกอย่างเพื่อผืนป่าสัตว์ป่า
หรือตั้งอยู่ริมถนนใหญ่ทางเข้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เพื่อให้ผู้ที่ผ่านไปมาได้มีสิ่งเตือนใจว่าเราต้องช่วยกันรักษาผืนป่า รักษาทั้งกาย วาจา ใจ เช่นเดียวกับคุณสืบ
และอีกความเห็น คือ บริเวณสำนักงานเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ลึกจากถนนใหญ่เข้าไป 15 กิโลเมตร ตั้งอยู่ท่ามกลาง ห้วย ป่าเขา สัตว์ป่า ใกล้กับบ้านที่คุณสืบเสียสละชีวิต
ท้ายที่สุดได้ข้อสรุปกันว่า รูปปั้นจะตั้งอยู่ท่ามกลางห้วย ป่าเขา บ้านของสัตว์ป่า
อีกเรื่องที่ถกเถียงกัน คือ อิริยาบถของรูปปั้นและการแต่งกาย จะเป็นรูปก้าวย่าง เดิน นั่ง ยืน หรือต้องมีสัตว์ป่าประกอบอยู่ด้วยหรือไม่ ?
ถ้ามีจะเป็นสัตว์ป่าตัวไหน ?
ฝ่ายหนึ่งเห็นว่าควรปั้นเป็นรูปคุณสืบนั่งลูบหลังกวาง แต่อีกฝ่ายก็ท้วงว่านั่นคือ ‘สโนว์ไวท์’ ไม่ใช่คุณสืบ
จนท้ายที่สุดการถกเถียงก็มาเห็นพ้องตรงกันว่า รูปปั้นนี้ไม่ใช่รูปนั่งหรือยืนเฉยๆ แต่ควรเป็นอิริยาบถที่มีความหมาย ส่วนเรื่องเครื่องแต่งกายเห็นตรงกันว่าให้แต่งกายตามแบบที่คุณสืบใช้ประจำวันและคุ้นตาของทุกคนจะเหมาะสมที่สุด
ซึ่งข้อสรุปก็เป็นดังที่ทุกท่านได้เห็นว่า…
คุณสืบกำลังก้าวเดิน ใบหน้าและดวงตามองตรงเข้าไปยังผืนป่าตะวันตก ถ้าลากเส้นตรงตามสายตาไปอีก 100 กิโลเมตร จะเป็นป่าและป่าและป่า บ้านหลังใหญ่ที่สุดของสัตว์ป่าในประเทศไทย
คุณสืบแต่งตัว เช่นที่คุ้นตาของลูกน้อง คือ ชุดลุยป่า แบกเป้และเครื่องนอน ในกระเป๋ากางเกงข้างหนึ่งมีซองบุหรี่ มือหนึ่งถือสมุดบันทึก อีกมือหนึ่งถือปากกา (ของฝากจากคนรู้ใจ) มีกล้องดูนกคล้องคอ และสะพายกล้องถ่ายรูปพร้อมบันทึกข้อมูลต่างๆ ตามประสานักวิชาการ
ผู้ออกแบบและปั้น คือ อาจารย์เสวต เทศน์ธรรม อาจารย์คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
มีทีมกรรมการมูลนิธิสืบฯ ช่วยดูแลและให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด คือ คุณนพรัตน์ นาคสถิตย์ คุณวีรวัธน์ ธีระประสาธน์ คุณวันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ และคุณเบลินดา สจ๊วต-ค็อกซ์ ซึ่งทั้งหมดเป็นเพื่อนสนิทของคุณสืบ
รูปปั้นคุณสืบแล้วเสร็จและนำไปติดตั้งที่ห้วยขาแข้งในวันที่ 12 สิงหาคม 2536 มีพิธีบวงสรวงและพิธีทางศาสนา ณ อนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียร เนื่องในโอกาสครบรอบปีที่ 3 ของการจากไปของคุณสืบ นาคะเสถียร
#36ปีสืบนาคะเสถียร

 #ประชาสัมพันธ์  #ร่วมแสดงจุดยืนและยื่นหนังสือ กรณีค้านโครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าขยายโรงกลั่นน้ำมันบางแก้ว-ปากทะเล จังหวัดเ...
21/08/2026

#ประชาสัมพันธ์ #ร่วมแสดงจุดยืนและยื่นหนังสือ กรณีค้านโครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าขยายโรงกลั่นน้ำมันบางแก้ว-ปากทะเล จังหวัดเพชรบุรี
ขอเชิญชวนเพื่อนสมาชิก พี่น้องประชาชนผู้รักความเป็นธรรม สื่อมวลชนทุกแขนง นักอนุรักษ์และเครือข่าย ร่วมเจตจำนงแสดงจุดยืนปกป้องพื้นที่อนุรักษ์บ้านปากทะเล Pak Thale Nature Reserve พื้นที่นาเกลือสมุทร ภาคเกษตรนาข้าว เกษตรกรเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ-สาหร่ายพ่วงองุ่น ประมงพื้นบ้านและชุมชนชายฝั่ง
วันจันทร์ที่ 24 สิงหาคม 2569
เวลา 08.30 น. เป็นต้นไป
จุดนัดพบ: ทางเข้ารัฐสภา (ฝั่งถนนสามเสน)

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1084884340583552&set=a.217393077332687

‘เสื้อรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร — บ้านที่รอเรากลับ’เปิดรับสั่งจอง และสนับสนุนพร้อมกัน วันที่ 26 สิงหาคมนี้𝗦𝗻𝗳 𝗦𝗵𝗼𝗽 𝗢𝗻𝗹𝗶...
21/08/2026

‘เสื้อรำลึก 36 ปี สืบ นาคะเสถียร — บ้านที่รอเรากลับ’
เปิดรับสั่งจอง และสนับสนุนพร้อมกัน วันที่ 26 สิงหาคมนี้
𝗦𝗻𝗳 𝗦𝗵𝗼𝗽 𝗢𝗻𝗹𝗶𝗻𝗲
Line ID : (มี @ ข้างหน้า seubfd)
Facebook : https://shorturl.asia/IGv6F
Website : https://www.seub.or.th/gift
หน้าสั่งซื้อของที่ระลึก : https://shorturl.asia/Z0iSp
Shopee : https://s.shopee.co.th/5L1fGv9oXt
𝗦𝗻𝗳 𝗦𝗵𝗼𝗽
Map : https://shorturl.asia/xyc3k
เปิดทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 9.00-17.00 น.
หยุดทุกวันเสาร์-อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์
Tel : 061-009-6690
#รำลึก36ปีสืบนาคะเสถียร
#มูลนิธิสืบนาคะเสถียร

อาคารอนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียรในห้วงเวลาที่คุณสืบ นาคะเสถียรเสียชีวิต ทุกคนต่างรู้สึกเศร้าโศก ขณะเดียวกันกระแสสังคมก็เรีย...
20/08/2026

อาคารอนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียร
ในห้วงเวลาที่คุณสืบ นาคะเสถียรเสียชีวิต ทุกคนต่างรู้สึกเศร้าโศก ขณะเดียวกันกระแสสังคมก็เรียกร้องให้มีการสร้างอนุสรณ์ไว้รำลึกถึงคุณงามความดีของคุณสืบ ฝ่ายคณะกรรมการมูลนิธิสืบฯ และเพื่อนพ้องน้องพี่หลายคนก็เห็นตรงกัน ดังนั้น จึงเกิดแนวคิดที่จะสร้างอนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียร ขึ้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
อนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียร ประกอบด้วยอาคารเอนกประสงค์ และรูปปั้นคุณสืบ จัดวางลำดับร้อยเรื่องราวต่อเนื่องกับตัวบ้านพักที่คุณสืบสละชีวิต ซึ่งในส่วนนี้จะกล่าวถึงอาคารอนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียร
ผู้ออกแบบอาคารอนุสรณ์สถาน คือ บริษัทแปลน อาร์คิเทค จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทที่เหล่าสถาปนิกร่วมกันก่อตั้ง มีคุณธีรพล นิยม เป็นหัวหน้ากลุ่ม บริษัทนี้เป็นที่รู้จักว่ายินดีรับทำงานให้แก่องค์กรเอกชนที่ทำงานเพื่อเด็ก ชุมชน สิ่งแวดล้อม โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย และมีผลงานที่กลมกลืนกับประโยชน์ใช้สอยโดยไม่รบกวนธรรมชาติด้วย
ผู้ออกแบบอนุสรณ์สถาน คือ คุณครองศักดิ์ จุฬามรกต สถาปนิกหนึ่งในคณะผู้ก่อตั้ง บริษัท แปลน อาร์คิเทค จำกัด แนวคิดของคุณครองศักดิ์ซึ่งถกเถียงกับคณะกรรมการมูลนิธิสืบนาคะเสถียรมีนัยยะสำคัญ คือ อาคารที่สร้างจะต้องใช้ประโยชน์ในการประชุมคนจำนวนมากได้ ทั้งกลางวันและกลางคืน จะต้องสะท้อนแนวนิยมของไทย ที่ประชุมคนจำนวนมากในศาลาโล่งๆ ลมพัดผ่านได้สะดวก ที่สำคัญจะต้องกลมกลืนกับธรรมชาติป่าและเขาหินแดง ไม่ข่มธรรมชาติของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
มีการสเก๊ตซ์แบบขึ้นหลายครั้ง จนท้ายที่สุดอนุสรณ์สถานก็แล้วเสร็จอย่างที่ได้เห็นในทุกวันนี้
อาคารอนุสรณ์สถานจักสร้างขึ้นเพื่อเป็นประโยชน์แก่เจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติงานและจัดอบรมต้อนรับผู้เข้ามาศึกษาธรรมชาติ ซึ่งภายในอาคารมีการจัดให้มีนิทรรศการเกี่ยวกับชีวิตการทำงาน และแนวคิดในการอนุรักษ์ของสืบ นาคะเสถียร อีกทั้งยังมีแบบจำลองผืนป่าห้วยขาแข้งอีกด้วย เพื่อเป็นแหล่งรวมข้อมูล เผยแพร่การอนุรักษ์แก่ผู้สนใจ
หากมองในภาพรวม จะรู้สึกคล้ายกับว่าอาคารเหมือนยังสร้างไม่เสร็จ ซึ่งต้องการให้ผู้มาเนือนได้คิดย้อนกลับว่า การทำงานอนุรักษ์ ดูแล ปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ ป่าไม้ สัตว์ป่า ไม่มีแบบแผนที่สำเร็จรูป ปรับเปลี่ยนไปตามกาลเวลา และเป็นงานที่ไม่มีวันเสร็จ
ในรายละเอียดการใช้งานอาคารอเนกประสงค์นี้ประกอบด้วย ห้องโถงกิจกรรม เป็นสถานที่จัดกิจกรรมต่างๆ ห้องลายสอง (ห้องโสตทัศนศึกษา) เป็นป้องปิดสำหรับฉายวีดิทัศน์ ภาพยนตร์ และลานหินโค้ง สำหรับจัดกิจกรรมแสงสีเสียงกลางแจ้ง มีลักษณะครึ่งวงกลม อัฒจันทร์หันหน้าเข้าอาคารอเนกประสงค์
ทิวทัศน์ของอนุสรณ์สถานสืบนาคะเสถียร เมื่อมองจากระยะไกลจะเห็นเนินดินที่ปกคลุมด้วยหญ้าแฝก มีไม้สูงคือต้นยมหินขึ้นเป็นระยะเห็นแนวหลังคาที่แบนราบขนานกับเนินดิน ไม่บดบังทัศนียภาพเขาหินแดงเบื้องหลัง มองตรงจากทางเข้าจะเห็นรูปปั้นคุณสืบยืนอยู่ไกลๆ ส่วนเนินหญ้าขวามือของทางเข้ามีต้นไทรแผ่กิ่งก้านสาขาดูร่มเย็น เมื่อเดินบนทางเดินกลีบกุหลาบเข้าไปจะพบรูปปั้นคุณสืบที่มีต้นจันผายืนอยู่เป็นเพื่อน และขวามือของรูปปั้นมีบันไดทอดยาวไปยังบ้านที่คุณสืบเสียสละชีวิต บันไดนั้นลดระดับรวมแปดขั้น เท่ากับระยะเวลาแปดเดือนที่คุณสืบมาเป็นหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
ขอบันทึกไว้ว่า การก่อสร้างอนุสรณ์สถานและรูปปั้นคุณสืบจนแล้วเสร็จ การจัดทำภูมิสถาปัตยกรรมของผังบริเวณ และอื่นๆ เป็นงานที่หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งในยุคนั้น คือ คุณชัชวาลย์ พิศดำขำ รวมถึงเจ้าหน้าที่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง โดยเฉพาะผู้ประสานงานก่อสร้าง คุณปรีชา การเกด ช่วยกันทำจนเกิดผลงานอย่างที่ได้เห็นกัน ทั้งนี้ ตลอดระยะเวลาการก่อสร้าง บริษัท แปลน อาร์คิเทค จำกัด ได้ส่งเจ้าหน้าที่มาประสานงานจนสำเร็จลุล่วง
#36ปีสืบนาคะเสถียร

เนื้อหาบางส่วนคัดมาจาก หนังสือบนถนนงานอนุรักษ์ โดย รตยา จันทรเทียร อดีตประธานมูลนิธิสืบนาคะเสถียร https://shorturl.asia/wE5YS

ที่อยู่

140 ถ. ติวานนท์ ต. บางกระสอ อ. เมือง
Nonthaburi
11000

เวลาทำการ

จันทร์ 09:00 - 17:00
อังคาร 09:00 - 17:00
พุธ 09:00 - 17:00
พฤหัสบดี 09:00 - 17:00
ศุกร์ 09:00 - 17:00

เว็บไซต์

แจ้งเตือน

รับทราบข่าวสารและโปรโมชั่นของ มูลนิธิสืบนาคะเสถียรผ่านทางอีเมล์ของคุณ เราจะเก็บข้อมูลของคุณเป็นความลับ คุณสามารถกดยกเลิกการติดตามได้ตลอดเวลา

ทางลัด

แชร์