บทความนี้ คือความเป็นมาของการแห่เจ้าพ่อเจ้าแม่เมืองปากน้ำโพ เมื่อก่อนยังไม่มีสมาคมส่งเสริมดนตรีจีนนั้น เท่าที่ผู้เขียนได้รับรู้มา เมืองปากน้ำโพเริ่มมีการแห่เจ้าพ่อเจ้าแม่เป็นการริเริ่ม ของชาวจีนกลุ่มหนึ่งมี นายโลยงั๊ก แซ่ตั้ง นายปอฮึ้ง แซ่เตีย นายหยงฮ้อ แซ่ลิ้ม นายหยี่ช้ง แซ่ตั้ง รวมถึงนายเตี่ยเช็ง ท่านเหล่านี้ต่างล่วงลับไปแล้วได้สละกำลังกายกำลังทรัพย์
ดำเนินการแห่เจ้าพ่อเจ้าแม่ขึ้นและปฎิบัติติดต่อกันมาร่วม 10 ปีหลังจาก 10 ปี การรวบรวมนักดนตรีและผู้รักดนตรีจีนทั้งหลายโดยการนำของนายกิมเอี๋ยว แซ่ตั้ง พอใกล้ตรุษจีนคณะกรรมการต่าง กูลีกูจอเตรียมจัดงานแห่เจ้าพ่อเจ้าแม่ ซึ่งเดิมยังไม่มีสถานที่สำหรับฝึกซ้อมดนตรีและล่อโก้วที่แน่นอน สถานที่จะเก็บเครื่องใช้ไม้สอย เครื่องดนตรีหลังแห่เจ้าแล้วก็ยังไม่มี ต้องอาศัยไปฝากบ้านโน้นอย่างหนึ่ง บ้านนี้อย่างหนึ่ง ทำให้เครื่องใช้และเครื่องดนตรีที่ใช้แห่เจ้าเกิดการเสียหาย
ปากน้ำโพเราที่มีความสามารถในดนตรีจีนนั้นมีน้อยคน จึงจำเป็นต้องไปเชิญจากต่างจังหวัดหรือต่างอำเภอ เฟ้นหานัดดนตรีมือดีเพื่อมาสอนเด็กของเรา ทำให้การรับส่งอาจารย์ดนตรีทำได้ไม่ง่ายนัก บรรดาสาวๆ ที่คณะกรรมการต้องไปเชิญมาร่วมเขี่ยเปียแบกธงแห่ ต้องใช้ส้ม(ไต่กิก) 4 ผลไปเชิญและบรรดานักดนตรีที่เป่าปี่ตีล่อโก้วก็ต้องเชิญเช่นกัน ดังนั้นด้วยความยุ่งยากและภาระอันหนักเช่นนี้ คณะกรรมการจัดงานแต่ละปีจึงได้พยายามใช้จ่ายอย่างจำกัดเพื่อให้เหลือเงิน จึงได้จัดตั้งสมาคมส่งเสริมดนตรีจีนขึ้นเพื่อเป็นสถานที่ฝึกสอนดนตรี และเป็นสถานที่เก็บเครื่องมือเครื่องใช้เครื่องดนตรี เป็นการยิงนัดเดียวได้นกสองตัว
ตอนเริ่มตั้งสมาคมส่งเสริมดนตรีจีนนั้นได้รับการสนับสนุนจากบรรดาพ่อค้าแม่ค้า คฤหบดีและผู้สนใจในดนตรีจีนร่วมกันช่วยเหลือจัดตั้งขึ้นโดยได้จารึกชื่อท่านเหล่านั้นบนผนังของสมาคมฯ หลังสร้างสมาคมฯ แล้วยังพอมีเงินเหลืออยู่บ้าง จึงได้ไปเชิญ(จ้าง) อาจารย์สอนดนตรี อันมีอาจารย์ช้ง แซ่ตั้งที่คุ้งสำเภา(มโนรมย์) อาจารย์ชุ่งค้วง แซ่ค้วง แซ่ตั้งที่ตาคลีด้วยการฝึกสอนของอาจารย์ทั้งสองท่าน ดนตรีและล่อโก้วของพวกเด็กๆ จึงได้เจริญรุดหน้าอย่างรวดเร็ว
ปี 2513 การแห่เจ้าจึงมีล่อโก้วและเสียงดนตรีที่พร้อมเพรียงอย่างน่าฟัง การเริงระบำของเด็กๆ ก็สวยงามน่าดู ได้รับการชมเชยของคนทั่วไป ซึ่งนับได้ว่าดังเหมือนจุดพลุ
ปี 2509 บุญบารมีของเจ้าพ่อเจ้าแม่แผ่ไพศาลทำให้คณะกรรมการมีพลัง และความสามารถที่จะรับใช้สังคมได้ต่อไป
สมาคมส่งเสริมดนตรีจีนก่อตั้งมา 50 กว่าปี ได้ให้ความสะดวกสบายแก่คณะกรรมการจัดงานแต่ละปีทุกอย่าง ถึงแม้ว่าล่อโก้วจะดึงดูดผู้ชมได้น้อยกว่าคณะมังกรทอง และสิงโตก็ตาม แต่คณะล่อโก้วแต้จิ๋วถือว่าเป็นคณะหลักของการแห่เจ้าพ่อเจ้าแม่ที่ขาดไม่ได้เลย เนื่องจากอัญเชิญเจ้าออกจากศาลมาแห่ ต้องใช้ล่อโก้วบรรเลงตั่วเซียงเป็นหลัก หลังจากแห่เจ้าแล้ว การเชิญเจ้าทั้งหลายกลับสู่ศาลก็ต้องอาศัยคณะล่อโก้วบรรงเลงตั่วเซียงนำเชิญเจ้ากลับสู่ศาลเช่นกันซึ่งจะขาดเสียมิได้เลย
เมื่อปี 2515 คณะกรรมการปีนั้นซึ่งนำโดยนายเซ็กเม้ง แซ่โง้ว ได้เงินมาสร้างตึก 3 คูหา และได้จารึกชื่อคณะกรรมการทุกท่านไว้ที่ศาลเจ้าหน้าผา เพื่อเป็นตัวอย่างของชนรุ่นหลังต่อไป
