07/02/2025
"การชื่นชมตัวเอง"
วันนี้เด็กๆ ต้องทำงานเป็นกลุ่ม
พวกเขาต้องโยนรับส่งบอลเป็นทีม
บางคนโยนแม่น แต่วิ่งช้า
บางคนโยนพลาด แต่วิ่งเร็ว
บางคนทำทุกอย่างได้ดี แต่ก็ลืมว่าต้องทำอะไรต่อ
แต่เพราะทุกคนช่วยกันงานจึงสำเร็จ
หลังจบกิจกรรมคุณครูจึงชวนเด็กๆ
มาสรุปและแสดงความคิดเห็น (Feedback)
ผ่านคำถามเหล่านี้...
(1) "สิ่งที่ทำได้ดีวันนี้คืออะไร"
(2) "สิ่งที่ทำได้ไม่ค่อยดีและต้องพัฒนาต่อ"
(3) "อยากขอบคุณหรือชื่นชมอะไรเพื่อนที่ทำงานด้วย"
(4) "อยากขอบคุณหรือชื่นชมอะไรตัวเอง"
ซึ่งในแต่ละข้อเด็กๆ แย่งกันยกมือเพื่อตอบ
แต่เมื่อมาถึงข้อสุดท้ายเด็กๆ
กลับใช้เวลาคิดนานกว่าปกติ
จนคุณครูต้องบอกว่า "ไม่ต้องกังวล ไม่ต้องเขิน
ขอแค่เรารู้สึกดีกับตัวเองแล้วลองพูดชมเหมือนชมเพื่อนๆ ดู"
เด็กจึงค่อยๆ พูดชื่นชมและขอบคุณตัวเอง
"อยากชมตัวเองที่วิ่งเร็ว"
"ขอบคุณตัวเองที่ไม่ทำผิดกติกา"
"อยากชมตัวเองที่โยนบอลแม่น"
"ขอบคุณตัวเองที่อดทน"
คุณครูขอบคุณเด็กๆ ที่ชื่นชมตัวเองได้
และย้ำเตือนพวกเขาว่า
"การชมตัวเองนั้นแสนจะจำเป็น"
แม้ว่าวันนั้นจะไม่มีใครชื่นชมเรา
หรือผลลัพธ์ไม่ได้ออกมาดังหวัง
"ขอให้เราชื่นชมตัวเองให้เป็น"
เพราะการมองเห็นสิ่งที่เราทำได้วันนี้นั้นสำคัญเพื่อว่าเราจะได้เดินต่อไปได้
ที่สำคัญพลังใจดีๆ จากตัวเองทำให้เรามีแรงสู้ต่อ
หลังจากวันนั้นเด็กๆ ได้ฝึกฝนการชื่นชมตัวเองเรื่อยๆ
พวกเขาค่อยๆ ทำได้ดีขึ้น และชมตัวเองได้ลึกซึ้งขึ้น
จากที่ชมเพียงการกระทำที่แสดงออก
ก็เริ่มชื่นชมในสิ่งที่อยู่ภายใน
เช่น
"ขอบคุณตัวเองที่พยายามและไม่ยอมแพ้"
"อยากชมตัวเองที่ไม่ว่าเพื่อนเวลาทำพลาด"
"อยากชมตัวเองที่ทำต่อจนเสร็จ"
"ขอบคุณที่ตัวเองกล้าทำสิ่งที่ไม่เก่ง"
**********
"การชื่นชม"
เป็นสิ่งที่ควรสอนเด็กๆ ตั้งแต่วัยเยาว์
ทั้งการชื่นชม "ตัวเอง" และ "ผู้อื่น"
เพราะการจะชมใครสักคนได้
นอกจากสายตาที่มองไปเห็น
ใจของเราต้องมองเห็นสิ่งนั้นด้วย
เด็กๆ ที่ชื่นชมตัวเองและผู้อื่นเป็น
จึงมองเห็นคุณค่าในตัวเองและโลกใบนี้
การชื่นชมไม่มีแบบแผนในการสอนที่ตายตัว
แต่วิธีที่ง่ายที่สุดคือ
(1) "ผู้ใหญ่เป็นแบบอย่างที่ดี"
ผู้ใหญ่ที่ชื่นชมเด็กๆ อย่างจริงใจ
และชมสิ่งดีๆ ที่มองเห็นในตัวเขา
ทำให้เด็กๆ เรียนรู้ และซึมซับสิ่งเหล่านั้นมา
ดังนั้นการที่สายตาของเราจะจับจ้องไปเห็นสิ่งที่น่าชื่นชมได้
เราต้องมีเวลาอยู่กับเด็กๆ เพื่อจะได้มองเห็นพวกเขาอย่างชัดเจน
ที่สำคัญการชื่นชมอย่างจริงใจนั้นไม่ได้ยาก เมื่อเรารักใครสักคนมากพอ
(2) "การชื่นชมผ่านคำขอบคุณจากใจ"
การชื่นชมแทรกอยู่ในคำขอบคุณ
เมื่อเราได้รับสิ่งดีๆ จากใคร
และเราขอบคุณเขาจากใจ
คำขอบคุณนั้นคือ "การชื่นชมที่ดีที่สุด"
เด็กๆ ที่ทำอะไรให้ผู้ใหญ่
และได้รับขอบคุณกลับมา
คำขอบคุณนั้นทำให้เขารู้ว่า
"สิ่งที่เขาทำนั้นมีค่าเพียงใด"
(3) "มองเห็นสิ่งที่ทำได้ แล้วชมสิ่งนั้นตอนนี้ เดี๋ยวนี้"
ถ้าเรามัวแต่รอชมผลลัพธ์ที่สำเร็จ
เด็กๆ คงต้องรอการชื่นชมนั้นที่ปลายทาง
ระหว่างทางที่เขาต้องอดทน ล้มลุกคลุกคลาน
เราเลือกที่จะมองข้าม หรือ มองไม่เห็นมัน
ดังนั้นถ้าเราชมในสิ่งที่เด็กทำได้ตอนนี้
แล้วชมให้เขารู้ตัวว่าเขาทำได้ถึงตรงนี้แล้วนะ
เด็กๆ จะรู้ว่าสิ่งที่เขาทำอยู่ไม่ได้ไร้ความหมาย
แม้จะยังไม่ถึงปลายทาง
คำชมและการได้รับการมองเห็นทำให้เด็กๆ สู้ต่อ
ผู้ใหญ่เองก็ต้องการการมองเห็นเช่นนี้เหมือนกัน
(4) "ถึงแม้ปลายทางจะไม่สำเร็จและไม่เป็นดังหวัง
แต่ทุกความพยายามและความตั้งใจควรได้รับการชื่นชม"
บางคนอาจจะมองว่าถ้าทำไม่สำเร็จ
ความพยายามที่ผ่านมาก็สูญเปล่า
ที่เป็นเช่นนั้นเพราะเราให้ความสำคัญกับผลลัพธ์
มากกว่าระหว่างทางที่เราได้เรียนรู้อะไร
แม้จะไม่สำเร็จ
เราก็ชื่นชมตัวเองได้
- ชื่นชมในความพยายาม
- ชื่นชมในความอดทน
- ชื่นชมในความกล้า
เพราะทุกครั้งที่ลงมือทำ
คุณค่าในตัวเองนั้นย่อมบังเกิดแล้ว
แต่จะงอกงามไปในทิศทางใด
ก็คงแล้วแต่เจ้าตัวจะกำหนดทิศทางนั้น
แม้จะไม่สำเร็จและไม่ใช่ทางที่ใช่
ก็ไม่ได้แปลว่าล้มเหลวและสิ่งที่ทำไม่มีคุณค่า
เพราะทุกประสบการณ์สามารถนำไปต่อยอดกับสิ่งใหม่เสมอ
"ชื่นชมเด็กๆ ในวันนี้ที่เขาได้ลงมือ และทำอย่างตั้งใจ
ไม่ใช่ชมเพราะเขาทำมันได้สำเร็จเพียงอย่างเดียว"
(5) "ชมเพื่อเป็นกำลังใจในการพัฒนาต่อ"
ทุกคนมีด้านที่ไม่เก่ง ด้านที่ไม่ดี
หรือ ด้านที่จำเป็นพัฒนาต่อ
บางคนอาจจะมองว่าเราจำเป็นต้องตำหนิตัวเอง
เพื่อจะได้แก้ไขและพัฒนาต่อ
จริงๆ แล้วเราชมเพื่อพัฒนาต่อก็ทำได้เช่นกัน
การชมในที่นี้คือ "การให้กำลังใจตัวเอง"
มากกว่าจะบั่นทอนซ้ำเติมตัวเอง
การชมอย่างตรงไปตรงมา มองตามความจริง
และความเป็นไปได้จากผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น
เช่น
- "อย่างน้อยวันนี้เราทำถูกตั้งหลายข้อ
เราไปฝึกมาอีก ครั้งหน้าต้องทำได้มากกว่านี้แน่"
- "วันนี้ที่แพ้ เพราะ 1 ลูก คราวก่อนเราแพ้ต้อง 7 ลูก"
- "เราพลาดไป เพราะเราไม่ได้ฝึกทักษะนี้มา
ทักษะอื่นเราไม่แย่ไปหมด แต่ต้องไปฝึกทักษะนี้เพิ่ม"
- "เราไม่ได้แย่ขนาดนั้น เพราะอย่างน้อยวันนี้เราทำได้เกินครึ่งเลยนะ"
**********
"การชมตัวเอง"
แม้จะดูตลกและน่าอาย
รู้สึกเป็นเรื่องยากที่จะทำ
นั่นเป็นเพราะว่าเรายังไม่ชินและคุ้นเคย
หากทำทุกวันเราจะพบว่าเป็นเรื่องที่ทำได้ง่ายขึ้น
และเราจะทำอย่างเป็นธรรมชาติ
ผู้ใหญ่อย่างเราควรเรียนรู้
และทำสิ่งนี้ไปกับเด็กๆ เช่นกัน
เด็กๆ ที่ชื่นชมตัวเองเป็น
เขาจะเรียนรู้ที่มองตัวเองในด้านดี
ส่วนในด้านที่ไม่ดีไม่ใช่เขามองไม่เห็นมัน
แต่เขาเลือกที่จะพัฒนาและไม่มองเป็นปมด้อยในตัว
เพราะคุณค่าในตัวเขามีมากกว่านั้น
ในวันที่เด็กๆ ยังชื่นชมตัวเองไม่เป็น
ขอให้ผู้ใหญ่มองเห็นและชื่นชมในสิ่งที่เขาทำได้
วันนี้ตัวเราเองก็อย่าลืมชื่นชมตัวเอง
"อย่างน้อยๆ เราผ่านวันนี้มาได้ก็เก่งมากแล้วนะ"
ด้วยรักจากใจ
เม
เพจตามใจนักจิตวิทยา
