15/07/2026
การประชุมเชิงปฏิบัติการ โครงการนำร่อง ใน (ร่าง) แผนที่นำทางเพื่อขับเคลื่อนความเท่าเทียมทางเพศและความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย
จากการสะท้อนความคิดเห็นของตัวแทนชุมชน องค์กรภาคีเครือข่ายและองค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) ในพื้นที่ภาคใต้ (กระบี่ พังงา ตรัง สตูล และระนอง) พบว่าการขับเคลื่อนประเด็นความหลากหลายทางชีวภาพจะประสบความสำเร็จและเกิดความยั่งยืนได้ จำเป็นต้องยึดโยงกับ สิทธิชุมชนและการมีส่วนร่วมที่เท่าเทียม เป็นฐานคิดสำคัญ โดยมีประเด็นหลักได้แก่
สิทธิการถือครองที่ดินทำกินและชายฝั่ง ต้องมุ่งเน้นการคุ้มครองวิถีชีวิตและเขตจัดการทางทะเลโดยชุมชน ผ่านกลไกนโยบายป่าชายเลนสำหรับชุมชน และพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรม โดยขับเคลื่อนภายใต้หลักการ การยอมรับโดยบอกกล่าวล่วงหน้าและเป็นอิสระ และ ความเท่าเทียมทางเพศและการเปิดรับทางสังคม
การปกป้องฐานทรัพยากรจากโครงการพัฒนาขนาดใหญ่: เครือข่ายภาคประชาชนชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการปกป้องระบบนิเวศ เช่น ป่าชายเลน แหล่งหญ้าทะเล และสัตว์ทะเลหายากอย่างพะยูน จากโครงการพัฒนาของรัฐและอุตสาหกรรมที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหารและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนชายฝั่งและกลุ่มชาติพันธุ์
2. มิติความเท่าเทียมทางเพศและการเปิดรับทางสังคม
ผลจากการระดมความคิดเห็นได้ฉายภาพแนวปฏิบัติและข้อเสนอแนะที่เป็นรูปธรรมในการผสานมิติหญิงชายและความหลากหลาย เข้าสู่แผนที่นำทางฯ 3 ด้านหลัก:
2.1 การเสริมพลังผู้หญิงและเยาวชน
การปรับบทบาทสู่การเป็นผู้นำ: ส่งเสริมและสร้างพื้นที่ปลอดภัย เพื่อผลักดันให้ผู้หญิงและเยาวชนก้าวขึ้นมาเป็นแกนนำ เป็นนักวิจัยชุมชน และมีบทบาทสำคัญในการตัดสินใจเชิงนโยบายการจัดการทรัพยากร
การปรับมุมมองเชิงวัฒนธรรม: หนุนเสริมให้เพศชายและชุมชนโดยรวมปรับเปลี่ยนทัศนคติ ยอมรับ เคารพ และรับฟังบทบาทการนำของผู้หญิงในมิติที่หลากหลายมากขึ้น นอกเหนือจากกรอบบทบาทเดิมที่สังคมเคยกำหนด
2.2 แผนปฏิบัติการเพศภาวะ และการวิเคราะห์ความเดือดร้อนที่ทับซ้อน
กลไกเพศภาวะที่ชัดเจน: บูรณาการเครื่องมือ Gender Action Planเข้าไปในทุกเฟสของการทำโครงการอนุรักษ์ทรัพยากร
การวิเคราะห์มิติที่ทับซ้อน แผนที่นำทางฯ ต้องวิเคราะห์ความเดือดร้อนและการเข้าถึงประโยชน์ที่แตกต่างกันโดยจำแนกตาม เพศ, ช่วงวัย, ชาติพันธุ์ เช่น ชาวเล/มอแกน/มอแกลน และกลุ่มผู้พิการ เพื่อให้การจัดสรรประโยชน์จากความหลากหลายทางชีวภาพเป็นไปอย่างเป็นธรรมและทั่วถึง
2.3 การหนุนเสริมเศรษฐกิจฐานรากและกลุ่มความหลากหลายทางเพศ
การพัฒนาศักยภาพชีวิตชุมชนเปราะบาง เสริมสร้างทักษะความรู้ด้านกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิชุมชน และความรู้ทางการเงิน/การบริหารจัดการทุน Financial Literacy ให้แก่กลุ่มสตรีและกลุ่มชาติพันธุ์
เศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่โอบรับทุกคน: ส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนและอาชีพทางเลือกที่สอดคล้องกับระบบนิเวศ เช่น การแปรรูปอาหารทะเล, การท่องเที่ยวชุมชน) โดยออกแบบให้ครอบคลุมและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจแก่กลุ่มผู้สูงอายุ กลุ่มผู้พิการ และ กลุ่มความหลากหลายทางเพศ เพื่อให้เกิดการยอมรับและพึ่งพาตนเองได้อย่างศักดิ์ศรี
3. ข้อเสนอแนะเชิงยุทธศาสตร์ต่อ (ร่าง) แผนที่นำทางฯ
การบูรณาการแบบพหุภาคี ควรเชื่อมโยงกลไกความร่วมมือและแหล่งทุนระหว่างประเทศ ร่วมกับการทำงานของหน่วยงานภาครัฐส่วนท้องถิ่น อบจ., อบต., สถาบันวิชาการ และภาคประชาสังคมในพื้นที่อย่างเป็นระบบ
การแปรเปลี่ยนจากแผนสู่การปฏิบัติในระดับท้องถิ่น แผนที่นำทางระดับชาติจะต้องยืดหยุ่นและสามารถนำไปปรับใช้ให้สอดคล้องกับบริบททางวัฒนธรรมเฉพาะถิ่น เช่น วิถีชีวิตชาวเล กลุ่มประมงพื้นบ้านดั้งเดิม เพื่อไม่ให้แผนปฏิบัติการกลายเป็นอุปสรรคต่อการดำรงชีวิตของกลุ่มเปราะบางในพื้นที่
ข้อค้นพบจาก การประชุมให้ความคิดเห็นต่อ(ร่าง)แผนที่นำทางเพื่อขับเคลื่อนความเท่าเทียมทางเพศและความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย ในวันอังคารที่ 14 กรกฎาคม 2569 ณ โรงแรม The Pineapple อำเภอเมือง จังหวัดกระบี่
