โครงการชุมชนรักษ์สุขภาวะ มัสยิดอัตตักวา

โครงการพัฒนาชุมชนรักษ์สุขภาวะ เพื่อสุขภาวะยั่งยืน
ชุมชนมัสยิดอัตตักวา ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่

กลุ่มกิจกรรม : สร้างเศรษฐกิจเข้มแข็ง

ผู้รับผิดชอบโครงการ : นายสุรินทร์ เหมนุกูล ผู้อำนวยการศูนย์กิจกรรมภาคใต้ตอนกลาง

องค์กรรับทุน : ศูนย์กิจกรรมภาคเหนือ แผนงานสร้างสุขมุสลิมไทย
80 ซอย 1(ถนนหน้าวัดเกต) ตำบลวัดเกต อำเภอเมือง จ

ังหวัดเชียงใหม่
1. หลักการและเหตุผล :
ชุมชนมัสยิดอัตตักวา ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ เป็นชุมชนดั้งเดิม ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม มีความเป็นอยู่ที่เอื้ออาทรกัน มีความสัมพันธ์กันเป็นวงศาคณาญาติ พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน อยู่กันแบบมีคุณธรรม จริยธรรม มีฐานะพอกินพอใช้ มีเหลือก็ทำบุญ จ่ายซะกาต เป็นการช่วยเหลือกัน ทำให้สามารถแก้ปัญหาในชุมชนได้ง่ายและมีความเป็นอยู่อย่างสงบสุข มีสุขภาวะที่ดี
แต่ในสภาวการณ์ ณ ปัจจุบัน ด้วยกระแสการพัฒนาทำให้สภาพแวดล้อมของชุมชนเปลี่ยนแปลงไปมีความเจริญเข้ามาสู่ชุมชนมากขึ้น ทำให้การดำเนินชีวิตดั้งเดิมเปลี่ยนไป ต้องเร่งรีบมากขึ้นพร้อมทั้งปัญหามลพิษต่างๆ เริ่มมีปรากฏในชุมชนทั้งในด้านการบริโภคอาหารในชีวิตประจำวัน สภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยของคนในชุมชน วัฒนธรรม ความเป็นอยู่ในการดำรงชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไป ทำให้ชุมชนเริ่มมีปัญหามากมาย ปัญหาสุขภาพ โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ปัญหาสภาพแวดล้อม การแข่งขัน ชิงดีชิงเด่น
จากเหตุผลดังกล่าว จึงเกิดแนวคิดในการสร้างเสริมเครือข่ายชุมชนรักษ์สุขภาวะ ต้องการที่จะให้ชุมชนตระหนักถึงเรื่องสุขภาวะของชุมชน โดยการนำหลักการศาสนาแก้ปัญหาในชุมชน เอาระบบการดำเนินชีวิต แนวทางการเป็นอยู่อย่างชุมชนดั้งเดิมที่เคยมีสุขภาวะที่ดีกลับมาพัฒนาให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบัน สร้างชุมชนให้เข้มแข็งสร้างความสงบสุขให้เกิดขึ้นในสังคม สนับสนุนให้ชุมชนมีการจัดการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน การบริหารจัดการขยะและน้ำเสีย การดูแลสิ่งแวดล้อมในชุมชน สนับสนุนกองทุนซะกาต กองทุนชุมชน ตามระบบวัฒนธรรมของศาสนาอิสลาม ส่งเสริมสุขภาพร่างกายของครัวเรือน การออกกำลังกายร่วมกัน การบริโภคอาหารที่ปลอดสารพิษ สนับสนุนให้ชุมชนปลูกพืชผัก เพื่อใช้บริโภคในครัวเรือน จัดกิจกรรมทำความสะอาดชุมชนร่วมกันให้มีความสะอาดและเกิดความสวยงาม สร้างคนที่มีคุณค่า มีจิตสำนึกและอุดมการณ์ เกิดเครือข่ายความร่วมมือการสร้างเสริมสุขภาวะขึ้นในชุมชน จึงเป็นความสำคัญของการจัดโครงการเครือข่ายชุมชนรักษ์สุขภาวะ

2. วัตถุประสงค์ :
1. เพื่อสร้างเครือข่ายชุมชนรักษ์สุขภาวะที่มีความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ โดยมีมัสยิดครบวงจรเป็นศูนย์กลางการพัฒนา
2. เพื่อสร้างลานกีฬาให้กับชุมชน ให้ชุมชนเห็นความสำคัญในการออกกำลังกายเพื่อสุขภาวะ
3. เพื่อส่งเสริมให้ครอบครัวในชุมชนมีการจัดการบ้านเรือนให้ถูกสุขลักษณะ ปรับทัศนียภาพบริเวณบ้านให้สะอาด สวยงาม
4. เพื่อส่งเสริมให้ชุมชนร่วมมือกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีการคัดแยก กำจัดขยะ สามารถนำขยะไปใช้ให้เกิดประโยชน์ได้
5. เพื่อให้ชุมชนมีห้องสมุดหรือศูนย์เรียนรู้ ส่งเสริมให้ชาวบ้านมีการศึกษาหาความรู้ในทุกๆด้าน
6. เพื่อให้ชุมชนมีกลุ่มออมทรัพย์ มีเงินทุนหมุนเวียน ปีละอย่างน้อย 100,000 บาท
7. เพื่อให้ชุมชนมีการจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนเกิดขึ้นในชุมชน สามารถสร้างงาน สร้างอาชีพและรายได้ให้กับคนในชน
3. พื้นที่เป้าหมาย :
ชุมชนมัสยิดอัตตักวา ซอย 1(ถนนหน้าวัดเกต) ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
4. วิธีการดำเนินงาน :
ขั้นตอนการดำเนินการ
• ประชุมคณะทำงานเพื่อเขียนโครงการ
• ขออนุมัติโครงการ
• ประชุมชี้แจงโครงการและขอคำแนะนำจากที่ปรึกษา
• วางแผนการดำเนินงาน
• ดำเนินงานตามแผนงาน
• ทำรายงานสรุปโครงการ
• ติดตาม ประเมินผลโครงการ

กิจกรรมที่ 1 - 2 การประสานงาน และประชุมสร้างความเข้าใจร่วมกับผู้นำในชุมชน / เขียนโครงการ
- ประสานงานคนในชุมชน ให้เข้าร่วมประชุมสร้างความเข้าใจร่วมกับผู้นำในชุมชน
- ประชุมสร้างความเข้าใจกับผู้นำศาสนา ผู้นำชุมชน และคนในชุมชม
- คัดเลือกแกนนำในชุมชน วางกรอบการดำเนินงานในแต่ละกิจกรรม
- กำหนด วางแผน ระยะเวลา การดำเนินงานในแต่ละโครงการ โดยมีกรอบของแผนงาน ดังนี้

กิจกรรมที่ 3 สำรวจข้อมูลประชากรและบริบทพื้นที่
- สำรวจกองทุนในชุมชน
- วิเคราะห์ข้อมูลชุมชน / สรุป
กิจกรรมที่ 4 รับรองข้อมูลชุมชน / ทำประชาพิจารณ์ความต้องการของชุมชน
- รับรองข้อมูลเบื้องต้นจากผู้นำชุมชน
- จัดเวทีรับรองข้อมูล / ประชาพิจารณ์ความต้องการของหมู่บ้าน
กิจกรรมที่ 5 การอบรมคุณธรรมจริยธรรม
- ชี้แจงกิจกรรมการอบรมคุณธรรมจริยธรรมตามหลักศาสนาอิสลาม
- จัดกิจกรรมอบรมจริยธรรมและคุณธรรมในชุมชนตามหัวข้อต่างๆ ที่กำหนด อาทิตย์ละ 1 ครั้ง
กิจกรรมที่ 6 ลานกีฬาชุมชนสานสัมพันธ์ ส่งเสริมสุขภาวะ
- พัฒนา/ส่งเสริมลานกีฬาชุมชน
- กำหนดประเภทกีฬาที่จะจัดแข่งขัน
- ดำเนินการแข่งขันกีฬาตามประเภทกีฬาที่กำหนด
กิจกรรมที่ 7 ส่งเสริมกองทุนชุมชน
- ให้ความรู้เรื่องการจัดตั้งกองทุนในชุมชน
- จัดตั้งกองทุนชุมชน
- คัดเลือกคณะกรรมการ/ผู้รับผิดชอบ/ที่ปรึกษา กองทุน
กิจกรรมที่ 8
8.1 การจัดการขยะ
- สร้างความรู้ความเข้าใจในการคัดแยกขยะ เพื่อลดปริมาณขยะในชุมชน
- ประชาสัมพันธ์ให้ชุมชนคัดแยกขยะในครัวเรือน / ชุมชน
- รณรงค์ให้ครัวเรือนในชุมชนนำขยะเปียกทำปุ๋ยเพื่อบำรุงพืชผักที่ปลูก
8.2 ส่งเสริมหน้าบ้านน่ามอง
- จัดกิจกรรม Big Cleaning Day เดือนละ 1 ครั้ง
- จัดประกวดบ้านสะอาดหน้าบ้านน่ามอง
- มอบรางวัลแก่เจ้าของบ้านที่เป็นไปตามเงื่อนไข


8.3 ส่งเสริมอาหารปลอดสารพิษ / ปลูกผักเพื่อบริโภคในครัวเรือน
- สร้างความตระหนักถึงประโยชน์ของการบริโภคพืชผักปลอดสารพิษและลดค่าใช้จ่ายครัวเรือน
- สำรวจจำนวนสมาชิกที่เข้าร่วมโครงการ และสำรวจพันธุ์ผักที่สนใจ
- จัดหาพันธุ์ผักที่สมาชิกต้องการ
- ดำเนินการปลูกผักสวนครัวที่ปลอดสารพิษในพื้นที่ของตนเอง / มัสยิด
กิจกรรมที่ 9 กิจกรรมเชิงอนุรักษ์
9.1 ประวัติศาสตร์ชุมชน
- สำรวจและเก็บข้อมูลประวัติชุมชน
- สืบค้นสิ่งของที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์สำรวจความ เช่น ยุ้งข้าวโบราณ
- ศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวข้อกับเรื่องวิถีชีวิต อาหารการกิน และผลิตภัณฑ์ที่เคยมีในชุมชน
- ส่งเสริมแหล่งเรียนรู้ สร้างพิพิธภัณฑ์ชุมชน
9.2 ถ่ายทอดภูมิปัญญาชุมชน
- นำข้อมูลจากกิจกรรที่ 9.1 รับรองข้อมูลชุมชนก่อนถ่ายทอดให้คนในชุมชนได้รับทราบ
- เตรียมข้อมูลด้านอาหารที่สำคัญ / อุปกรณ์สาธิต
- จัดกิจกรรมถ่ายทอดข้อมูล ส่งเสริมผลิตภัณฑ์และอาหาร
9.3 ห้องสมุดเล่าเรื่องชุมชน
- เชื่องจากกิจกรรมที่ 9.1 และ 9.2
- จัดห้องหรือพื้นที่ส่วนหนึ่งของมัสยิดเพื่อเป็นห้องสมุดและพิพิธภัณฑ์ชุมชน
- รวบรวมรูปภาพเก่าในอดีต ของโบราณที่หายาก
- จัดกิจกรรมเปิดห้องสมุดและพิพิธภัณฑ์ชุมชน
กิจกรรมที่ 10 ผลิตภัณฑ์ชุมชน / ส่งเสริมอาชีพและรายได้ (วิสาหกิจชุมชน)
- ศึกษา วิเคราะห์ข้อมูลชุมชน
- สำรวจแหล่งอาชีพคนในชุมชน
- คัดสรรผลิตภัณฑ์ชุมชนและอาหารที่ผลิตในชุมชนเพื่อต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน
- จัดตั้งกลุ่มอาชีพในชุมชน เพื่อสนับสนุนให้คนในชุมชนมีรายได้เพิ่มขึ้น
- ประชาสัมพันธ์ผ่านมัสยิดในพื้นที่ และผ่านโซเชียลฯ เพื่อให้ผลิตภัณฑ์เป็นที่รู้จัก
- การติดตามและประเมินผลโดยการสำรวจอาชีพและรายได้ของชุมขนโดยใช้ แบบสอบถาม และการสัมภาษณ์คนในชุมชน

5. ระยะเวลาดำเนินการ :
ผู้รับผิดชอบโครงการพัฒนาชุมชนในพื้นที่ร่วมกันพัฒนาชุมชนต้นแบบรักษ์สุขภาวะ เป็นเวลา 1 ปี ตั้งแต่เดือนมกราคม - ธันวาคม 2558 และมีการติดตามความต่อเนื่องของโครงการช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี 2559 และ 2560 โดยเชื่อว่าหลังจากเสร็จสิ้นโครงการแล้วชุมชนสามารถที่จะดำเนินการสร้างเครือข่ายชุมชนรักษ์สุขภาวะได้เพิ่มขึ้น
6. ตัวชี้วัดและการติดตามและประเมินผลโครงการ :
ได้กำหนดประเด็นในการประเมินผลการดำเนินงานของโครงการ รวม 3 ด้าน ได้แก่
1. การประเมินผลตามตัวชี้วัด KPI
1.1 ด้านผลสัมฤทธิ์ตามพันธกิจ ได้แก่ ผลผลิต และผลลัพธ์ด้านต่างๆ เช่น
- มีลานกีฬาชุมชน ให้ชาวบ้านได้ออกกำลังกาย ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์
- การจัดบ้านเรือนให้ถูกสุขลักษณะ มีการประกวดหน้าบ้าน น่ามอง
- มีการจัดการขยะ รักษาสิ่งแวดล้อมในชุมชน
- คนในชุมชนปลูกผักปลอดสารพิษรับประทานในครัวเรือน
- มีห้องสมุดชุมชนให้ชาวบ้านได้ศึกษาหาความรู้ในด้านต่างๆ
- มีกองทุนชุมชน
- มีผลิตภัณฑ์ชุมชน
- มีผู้เข้ามาศึกษาดูงานชุมชน อย่างน้อย 500 คน/ปี
1.2 ด้านประสิทธิภาพ เช่น กระบวนการพัฒนาชุมชนรักษ์สุขภาวะให้ประสบผลสำเร็จตามตัวชี้วัด
1.3 ระดับคุณภาพของการบริหารจัดการโครงการ
1.4 การอนุมัติและการเบิกจ่ายงบประมาณเป็นไปตามแผนที่กำหนด
2. การประเมินผลการดำเนินงาน โดยประเมินจาก
2.1 รายงานความก้าวหน้าการดำเนินงานของทุกกิจกรรม (รายเดือน)
2.2 รายงานสรุปผลการดำเนินงานของทุกกิจกรรม (ทุก 3 เดือน 6 เดือน)
3. การประเมินผลโดยใช้เครื่องมือ ดังนี้
3.1 แบบสอบถามก่อนการปฏิบัติโครงการ และหลังการเสร็จสิ้นโครงการ
3.2 สังเกตการณ์ปฏิบัติงานตามโครงการโดยการลงพื้นที่/ การสัมภาษณ์/จำนวนผู้เข้าร่วมโครงการ
3.3 รายงานผลสรุปบทเรียนการดำเนินโครงการ
7. สิ่งที่คาดว่าจะได้รับ :
แนวคิดหลักของโครงการ คือ การกระตุ้นให้คนในพื้นที่ ตื่นตัวหันมาเอาชนะต่อปัญหาในชุมชนและท้องถิ่นของตนเอง ร่วมมือกันทำกิจกรรมสาธารณะอย่างต่อเนื่อง และสร้างเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาชุมชนรักษ์สุขภาวะที่มีความเข้มแข็งทางด้านเศรษฐกิจในชุมชนเพิ่มขึ้น

1. เกิดเครือข่ายชุมชนรักษ์สุขภาวะที่มีมัสยิดครบวงจนเป็นศูนย์กลางในการพัฒนา
2. เกิดเครือข่ายชุมชนรักษ์สุขภาวะต้นแบบในการใช้หลักการศาสนาเป็นแนวทางในการสร้างเสริมสุขภาวะ การดำเนินชีวิต คุณธรรมและจริยธรรมของชุมชนและไม่ยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด
4. เกิดเครือข่ายชุมชนรักษ์สุขภาวะต้นแบบที่ร่วมมือกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดำเนินชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง
5. ชุมชนมีกลุ่มออมทรัพย์ มีการจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนส่งเสริมให้ชาวบ้านมีอาชีพและรายได้เกิดขึ้นในชุมชน
6. มีผู้เข้ามาศึกษาดูงานชุมชนต้นแบบอย่างน้อย 500 คน/ปี