23/12/2025
♻️ประชาคมลำพูน จัดการตนเองในวิถีครูบา
บนเส้นทางประชาสังคม (034) โดย หมอพลเดช
“พระธาตุเด่น พระรอดขลัง ลำไยดัง กระเทียมดี ประเพณีงาม จามเทวีศรีหริภุญไชย”
ลำพูน หละปูน หริภุญไชย จังหวัดที่มีประวัติศาสตร์เก่าแก่ตั้งแต่สมัยพระนางจามเทวี เมื่อประมาณ 1,400 ปีมาแล้ว มีผู้ครองนครสืบต่อกันมาจนเปลี่ยนแปลงการปกครอง จึงเปลี่ยนเป็นจังหวัดเช่นปัจจุบัน แม้นเคยถูกควบรวมแว่นแคว้นเข้าเป็นอาณาจักรล้านนาแต่กลับเป็นฝ่ายถ่ายทอดมรดกทางศิลปะและวัฒนธรรมให้แก่ผู้เข้ามาปกครอง ดังหลักฐานทั่วไปในเวียงกุมกาม เชียงใหม่ และเชียงราย ร่วมราชอาณาจักรสยามในสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี
แบ่งการปกครองเป็น 8 อำเภอ 51 ตำบล 574 หมู่บ้าน มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับพื้นฐาน 57 แห่ง องค์กรชุมชน 1,697 องค์กร ชุมชนเข้มแข็ง 45 กรณีศึกษา กลุ่มจิตอาสาประชารัฐ 152 เครือข่าย และพบผู้ยากลำบาก 1,119 ราย
ประชากรรวม 396,753 คน (ปี 2567) ส่วนใหญ่เป็นคนไทยอง ไทยวน(คนเมือง) ไทลื้อ ไทเขิน ไทใหญ่ และมอญ มักพูดสำเนียงเมืองยองเป็นเอกลักษณ์โดดเด่น เพราะส่วนใหญ่สืบเชื้อสายมาจากไทลื้อในรัฐฉานและสิบสองปันนา ส่วนชาวเขาเผ่ากระเหรี่ยงปกาเกอะญอมักอาศัยอยู่ตามป่าตามดอย
ลำพูน เชียงใหม่ เชียงราย และลำปาง เป็นระเบียงเศรษฐกิจภาคเหนือ (NEC – Creative LANNA) มุ่งพัฒนาให้เป็นฐานเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน โดยต่อยอดอุตสาหกรรมและบริการเดิมที่มีศักยภาพ สร้างฐานอุตสาหกรรมและบริการใหม่ รวมถึงการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์
🏠🏠 ยุค 14 ตุลา สู่ป่าคืนเมือง 🏠🏠
จรูญ คำปันนา นายกสมาคมพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นจังหวัดลำพูน ผู้ขับเคลื่อนงานประชาสังคมนับเนื่องมาจากยุค 14 ตุลาคม 2516 ในขณะเขาเป็นนักเรียนมัธยมปลาย เรียนต่อมหาวิทยาลัยรามคำแหง เข้าร่วมโครงการบัณฑิตอาสาร่วมยุคสมัยกับพี่น้องเอ็นจีโอไทยในรุ่นบุกเบิก เข้าทำงานที่มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม ฝังตัวศึกษาที่หนองบัว จ.นครสวรรค์ ในที่สุด ปี 2526 ตัดสินใจกลับมาอยู่ที่บ้าน เป็นเวลาไล่เรี่ยกับพรรคพวกเพื่อนฝูงที่ทะยอยออกจากป่า คืนสู่เมือง
ตั้งแต่วัยเด็ก บ้านอยู่ติดลำน้ำแม่กวง สนใจเรื่องเหมืองฝายและการจัดการน้ำในระบบ “หน้าหมู่” ของคุณตาซึ่งเป็นผู้นำชุมชน เริ่มทำโครงการวิจัยขนาดเล็กร่วมกับสถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา (LDI) เรื่องป่าชุมชน มีอาจารย์เสน่ห์ จามริก มาช่วยสอน และร่วมกับมูลนิธิฟริดิช-เนาส์แมน