นิติกรท้องถิ่น

27/05/2026

27/05/2026

ประธานศาลฎีกาออกคำแนะนำสกัดกั้นการฟ้องคดีปิดปาก (Anti-SLAPP) ย้ำกระบวนการยุติธรรมต้องไม่ใช่เครื่องมือปิดปากประชาชน

วันนี้ (25 พฤษภาคม 2569) นายอดิศักดิ์ ตันติวงศ์ ประธานศาลฎีกา ได้ลงนามในคำแนะนำของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับการดำเนินคดีโดยไม่สุจริตในคดีอาญา พ.ศ.2569 เพื่อใช้เป็นแนวทางในการตรวจสอบและกลั่นกรองการใช้สิทธิฟ้องคดีอาญาให้เป็นไปโดยสุจริตและป้องกันมิให้กระบวนการทางศาลถูกนำไปบิดเบือน หรือใช้เป็นเครื่องมือในการกลั่นแกล้งหรือจำกัดเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของประชาชน คำแนะนำดังกล่าวมีสาระสำคัญในการวางแนวทางให้ศาลสามารถพิจารณาและตรวจสอบการใช้สิทธิฟ้องคดีอาญาที่อาจมีลักษณะเป็นการกลั่นแกล้ง เอาเปรียบ หรือมุ่งสร้างภาระแก่คู่ความโดยไม่สมควร และยืนยันหลักการสำคัญว่ากระบวนการยุติธรรมจะต้องไม่ถูกนำไปใช้ในลักษณะบิดเบือนจากวัตถุประสงค์ของกฎหมาย หรือใช้เป็นเครื่องมือในการคุกคามสิทธิและเสรีภาพของบุคคล โดยให้แนวทางเกี่ยวกับลักษณะของการฟ้องคดีที่อาจเข้าข่ายเป็นการดำเนินคดีโดยไม่สุจริตไว้ เช่น การฟ้องคดีที่มีลักษณะก่อกวน ข่มขู่ คุกคาม หรือสร้างความเดือดร้อนแก่จำเลยเกินสมควร การใช้การดำเนินคดีเพื่อกดดันให้คู่ความกระทำการหรือละเว้นกระทำการเพื่อผลประโยชน์อันมิชอบ ตลอดจนกรณีที่มีการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงอันเป็นเท็จ บิดเบือนข้อเท็จจริง หรือปกปิดข้อเท็จจริงสำคัญต่อศาล

นอกจากนี้ คำแนะนำยังได้กำหนดพฤติการณ์ที่พึงถือเป็นเหตุอันควรสงสัยว่ามีการฟ้องคดีโดยไม่สุจริต เพื่อให้ศาลสามารถใช้ดุลพินิจในการตรวจสอบได้อย่างรอบคอบ เช่น การยื่นฟ้องคดีในศาลที่อยู่ห่างไกลจากภูมิลำเนาหรือสถานที่ทำงานของจำเลยโดยไม่มีเหตุจำเป็นอันเกี่ยวข้องกับการพิจารณาคดี การฟ้องคดีหลายคดีจากข้อเท็จจริงหรือเหตุการณ์เดียวกันเพื่อสร้างภาระในการต่อสู้คดี รวมถึงการฟ้องบุคคลที่ใช้สิทธิตามกฎหมายหรือแสดงความคิดเห็นโดยสุจริตเพื่อประโยชน์สาธารณะ เช่น การปกป้องสิทธิมนุษยชน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สิทธิผู้บริโภค สิทธิแรงงาน หรือการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการทุจริตและการกระทำที่มิชอบด้วยกฎหมาย

ในการดำเนินการตามคำแนะนำดังกล่าว ศาลสามารถใช้อำนาจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 ในการตรวจสอบข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่เกี่ยวข้อง หากปรากฏข้อเท็จจริงโดยชัดแจ้งว่าการฟ้องคดีเป็นไปโดยไม่สุจริต ศาลมีอำนาจยกฟ้องได้ตั้งแต่ในชั้นตรวจฟ้อง หรือดำเนินการไปพร้อมกับการไต่สวนมูลฟ้องเพื่อให้การพิจารณาเป็นไปอย่างรวดเร็วและเหมาะสม อีกทั้ง ศาลยังอาจมอบหมายให้เจ้าพนักงานคดีหรือเจ้าพนักงานศาลช่วยตรวจสอบและรวบรวมพยานหลักฐานเพื่อประกอบการไต่สวนและวินิจฉัย ซึ่งถือเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการแสวงหาข้อเท็จจริง ทำให้กระบวนการพิจารณามีความครบถ้วน รอบคอบ และสามารถตอบสนองต่อข้อเท็จจริงที่ซับซ้อนได้ดียิ่งขึ้น อันจะช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกระบวนการยุติธรรมโดยรวม และยังคุ้มครองสิทธิของโจทก์ โดยหากศาลเห็นว่าจำเลยยกข้ออ้างดังกล่าวขึ้นโดยมีพฤติการณ์มุ่งถ่วงเวลาหรือก่อความรำคาญแก่กระบวนพิจารณา ศาลสามารถสั่งยุติการดำเนินการในประเด็นดังกล่าวและดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปโดยไม่ชักช้า รวมทั้งอาจออกข้อกำหนดหรือคำสั่งเพื่อป้องกันการใช้กระบวนพิจารณาในทางที่ไม่เหมาะสมได้อีกด้วย

คำแนะนำดังกล่าวสะท้อนถึงการให้ความสำคัญกับการคุ้มครองการมีส่วนร่วมของประชาชนในสังคมประชาธิปไตย โดยเฉพาะในกรณีที่การดำเนินคดีอาจถูกใช้เป็นเครื่องมือในการจำกัดเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นหรือสร้างแรงกดดันแก่ผู้ใช้สิทธิโดยสุจริตของศาลยุติธรรม โดยยังคงยึดหลักความสมดุลระหว่างการคุ้มครองสิทธิของผู้เสียหาย สิทธิของจำเลย และประโยชน์สาธารณะโดยรวม การออกคำแนะนำของประธานศาลฎีกาในครั้งนี้จึงนับเป็นอีกก้าวสำคัญของศาลยุติธรรมในการพัฒนากระบวนพิจารณาคดีอาญาให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และสอดคล้องกับสถานการณ์ของสังคมในปัจจุบัน โดยยืนยันหลักการสำคัญว่าการใช้สิทธิทางศาลจะต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของความสุจริตและไม่ถูกใช้เป็นเครื่องมือกลั่นแกล้งผู้อื่น ทั้งนี้ สำนักงานศาลยุติธรรมจะได้นำคำแนะนำดังกล่าวไปประกาศในราชกิจจานุเบกษาเพื่อให้ประชาชนทราบโดยทั่วกันต่อไป.
#สกัดฟ้องคดีปิดปาก #ศาลยุติธรรม #ประธานศาลฎีกา #การฟ้องคดีโดยไม่สุจริต

22/05/2026

อธิบายแล้วของต้องมี ปรับแก้ตามสุดแต่ใจจะไขว้คว้า

#พูดแล้วของต้องมี #ไม่มีผมตีเก๊หมด

21/05/2026

ส่วนเสริม >>>> วินัยการเงินการคลัง และรัฐธรรมนูญ มาตรา ๖๒ ไม่ได้ขัดกับหลักที่กล่าวมา

มีบางท่านตั้งข้อสังเกตเพิ่มเติมว่า เรื่องนี้ต้องระวังหลักวินัยการเงินการคลังของรัฐ รวมถึงรัฐธรรมนูญ หมวด ๕ มาตรา ๖๒ ซึ่งวางหลักให้รัฐต้องรักษาวินัยการเงินการคลังอย่างเคร่งครัด

ประเด็นนี้เห็นด้วยครับ และควรถือเป็นหลักสำคัญด้วย

เพียงแต่ต้องเข้าใจให้ถูกว่า หลักวินัยการเงินการคลังไม่ได้หมายความแบบตัดตอนว่า “คนมาไม่ครบเมื่อใด ต้องคืนเงินทุกกรณี” แต่หมายความว่า การใช้จ่ายเงินของรัฐต้องจ่ายเท่าที่จำเป็น ถูกต้องตามระเบียบ เกิดค่าใช้จ่ายจริง มีหลักฐานรองรับ และตรวจสอบได้

ดังนั้น หากกรณีใดเป็น “เงินเหลือ” จริง เช่น ยืมเงินหรือกันเงินไว้ตามจำนวน ๕๐ คน แต่มาจริง ๔๕ คน และร้านอาหารคิดเงินหรือออกหลักฐานเพียง ๔๕ ชุด ส่วนต่างย่อมต้องคืนหรือหักคืนตามระเบียบ เพราะค่าใช้จ่ายส่วนนั้นยังไม่ได้เกิดขึ้นจริง

หรือหากหน่วยงานทราบก่อนแล้วว่าผู้เข้าร่วมมาไม่ครบ และร้านอาหารยังสามารถลดจำนวนหรือยกเลิกบางส่วนได้ แต่เจ้าหน้าที่ไม่ดำเนินการลดหรือยกเลิก ทั้งที่สามารถทำได้ กรณีนี้ก็อาจเป็นข้อสังเกตด้านวินัยการเงินการคลังได้เช่นกัน เพราะเป็นการใช้จ่ายเกินกว่าความจำเป็น ทั้งที่ยังสามารถป้องกันได้

แต่กรณีที่บทความนี้กำลังอธิบาย เป็นอีกสถานการณ์หนึ่ง คือ หน่วยงานมีแบบตอบรับหรือหลักฐานยืนยันผู้เข้าร่วมล่วงหน้า ๕๐ คน จึงแจ้งร้านให้จัดเตรียมอาหาร อาหารว่างและเครื่องดื่ม ๕๐ ชุด ต่อมามีผู้ป่วยกะทันหันในวันอบรม หรือในเวลาที่ร้านได้จัดเตรียม/จัดทำ/ส่งมอบแล้ว ไม่สามารถลดจำนวน ยกเลิก หรือขอคืนค่าใช้จ่ายได้

ในกรณีแบบนี้ ประเด็นไม่ใช่การเอาคนที่ไม่ได้มาอบรมไปนับเป็นผู้เข้ารับการฝึกอบรมจริง และไม่ใช่การเบิกสิทธิประโยชน์รายบุคคลให้คนที่ไม่ได้มา แต่เป็นการพิจารณาว่า ค่าอาหาร อาหารว่างและเครื่องดื่มนั้น เป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงจากการจัดเตรียมตามยอดตอบรับที่มีหลักฐานรองรับหรือไม่

เพราะฉะนั้น หลักที่ควรใช้จึงไม่ใช่คำตอบแบบสุดโต่งว่า “ต้องคืนทุกกรณี” หรือ “เบิกได้ทุกกรณี” แต่ต้องแยกให้ชัดว่า

ถ้าเป็นเงินเหลือ ต้องคืน

ถ้าค่าใช้จ่ายยังไม่เกิดจริง ต้องไม่เบิก

ถ้าร้านยังลดจำนวนได้ ต้องลด

ถ้าร้านยังยกเลิกได้ ต้องยกเลิก

แต่ถ้าค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นจริงแล้ว ร้านจัดเตรียมหรือส่งมอบจริง ลดไม่ได้ ยกเลิกไม่ได้ และมีการใช้ประโยชน์ในโครงการจริง ก็ต้องจัดทำเอกสารให้ครบ เพื่อพิสูจน์ว่าเป็นรายจ่ายที่เกิดขึ้นจริง จำเป็น และตรวจสอบได้

จุดนี้เองที่ทำให้หลักวินัยการเงินการคลังและรัฐธรรมนูญ มาตรา ๖๒ ไม่ได้ขัดกับแนวปฏิบัติที่กล่าวมา แต่กลับเป็นเหตุผลที่ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องทำเอกสารให้รอบคอบกว่าเดิม

กล่าวคือ ถ้าเงินยังเหลือ ต้องคืน
ถ้ารายจ่ายยังไม่เกิด ห้ามเบิก
ถ้าลดได้ ต้องลด
แต่ถ้าเกิดค่าใช้จ่ายจริงแล้ว ต้องมีหลักฐานพิสูจน์ให้ครบ

ดังนั้น การทำแบบตอบรับ บัญชีลงชื่อ หลักฐานแจ้งป่วย หลักฐานแจ้งยอดร้าน ใบส่งมอบ ใบตรวจรับ และแบบรายงานข้อเท็จจริง จึงไม่ใช่การทำเอกสารเพื่อหลีกเลี่ยงการคืนเงิน แต่เป็นการทำเอกสารเพื่อแยกให้ชัดว่า ส่วนใดเป็นเงินเหลือที่ต้องคืน และส่วนใดเป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงแล้ว

สรุปส่วนเสริมนี้ให้เข้าใจง่ายที่สุด คือ

วินัยการเงินการคลังไม่ได้ห้ามจ่ายค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริง แต่ห้ามจ่ายในส่วนที่ไม่เกิดจริง ไม่มีหลักฐาน หรือไม่จำเป็น

รัฐธรรมนูญ มาตรา ๖๒ ไม่ได้บอกว่า “มาไม่ครบต้องคืนทุกกรณี” แต่บอกให้รัฐใช้เงินอย่างมีวินัย เคร่งครัด และตรวจสอบได้

เพราะฉะนั้น ในกรณีอบรมที่มีคนป่วยกะทันหัน สิ่งที่เจ้าหน้าที่ต้องทำไม่ใช่รีบควักเงินเอง หรือรีบเบิกเต็มโดยไม่มีหลักฐาน แต่ต้องตรวจให้ชัดว่า ค่าใช้จ่ายส่วนนั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่ ลดได้หรือไม่ คืนได้หรือไม่ และมีเอกสารรองรับเพียงพอหรือไม่

หลักจำง่ายคือ

เงินเหลือ ต้องคืน
ค่าใช้จ่ายยังไม่เกิด ห้ามเบิก
ลดได้ ต้องลด
แต่ถ้าเกิดจริง ส่งมอบจริง ลดไม่ได้ และใช้ในโครงการจริง ต้องพิสูจน์ด้วยเอกสาร

นี่แหละครับ คือจุดสมดุลระหว่าง “รักษาวินัยการเงินการคลัง” กับ “ไม่ผลักภาระให้เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติต้องรับผิดแทนเหตุจำเป็นที่เกิดขึ้นภายหลัง”

ขอบคุณ กฎหมายปกครอง และวิธีพิจารณาคดีปกครอง ที่ให้ข้อสังเกตุในประเด็นนี้ไว้

ประสานอบรมไว้ 50 คน แต่มาจริง 45 คน เพราะป่วย 5 คน
ค่าอาหาร/เบรกที่สั่งไว้แล้ว เบิกได้ไหม ใครต้องรับผิด?

ประเด็นนี้ช่วงนี้เริ่มมีการถกกันเยอะ หลังระเบียบค่าใช้จ่ายฝึกอบรมของท้องถิ่นฉบับใหม่วางหลักเรื่องการเบิกจ่าย “ตามจำนวนผู้เข้ารับการฝึกอบรมจริง” หลายคนจึงเกิดคำถามแบบคนทำงานจริงว่า
ประสานอบรมไว้ 50 คน
วันจริงมาจริง 45 คน
อีก 5 คนป่วยกะทันหัน
แต่หน่วยงานสั่งอาหาร/อาหารว่างไว้แล้ว 50 ชุด
แบบนี้เจ้าหน้าที่ต้องควักกระเป๋าจ่ายแทน 5 ชุดที่เกินหรือไม่?
คำตอบสั้น ๆ คือ
เจ้าหน้าที่ไม่ได้ต้องควักกระเป๋าเองโดยอัตโนมัติ
แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า หน่วยงานจะเบิกเต็ม 50 ชุดได้โดยไม่ต้องมีข้อเท็จจริงและเอกสารรองรับ
เรื่องนี้ต้องแยกให้ชัดเป็น 2 ชั้น คือ ชั้นของจำนวนผู้เข้าอบรมจริง กับ ชั้นของค่าใช้จ่ายที่เกิดจากการเตรียมงานจริง
________________________________________
1. ระเบียบใหม่นี้ใช้กับ อบต./เทศบาลที่จัดอบรมเองด้วยหรือไม่
ใช้ครับ
ระเบียบนี้เป็นระเบียบค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งครอบคลุมกรณีที่ อปท. เป็นผู้จัดโครงการหรือหลักสูตรการฝึกอบรมเอง รวมถึงการจัดร่วมกับหน่วยงานอื่นด้วย และในระเบียบยังนิยาม “ผู้เข้ารับการฝึกอบรม” ให้รวมถึง บุคคลภายนอก ที่เข้าร่วมอบรมตามโครงการที่ อปท. จัดด้วย ไม่ได้จำกัดเฉพาะข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นเท่านั้น
ดังนั้น อบต. หรือเทศบาลจัดอบรมประชาชน เช่น อบรมอาชีพ อบรมกฎหมาย อบรมสุขาภิบาล อบรมสิ่งแวดล้อม อบรมผู้สูงอายุ อบรมกลุ่มอาชีพ หรืออบรมกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ หากอยู่ในอำนาจหน้าที่ มีโครงการชัดเจน และมีลักษณะเป็นการฝึกอบรมจริง ก็อยู่ในกรอบระเบียบนี้ได้
แต่ต้องระวังว่า กิจกรรมนั้นต้องเป็นการฝึกอบรมจริง ไม่ใช่กิจกรรมพบปะ เลี้ยงอาหาร แจกของ หรือประชาสัมพันธ์ทั่วไป แล้วนำคำว่า “อบรม” ไปแปะไว้เฉย ๆ
________________________________________
2. ข้อ 26 พูดถึงอะไร
ข้อ 26 เป็นประเด็นสำคัญ เพราะวางหลักไว้ในกรณีที่ผู้เกี่ยวข้องกับการอบรม เช่น ผู้เข้ารับการฝึกอบรม ผู้สังเกตการณ์ หรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ไม่สามารถเข้าร่วมได้เพราะมีเหตุจำเป็น เช่น เจ็บป่วย หรือติดราชการสำคัญ
แกนของข้อ 26 คือ ให้ผู้บริหารท้องถิ่นผู้จัดการฝึกอบรมพิจารณาอนุมัติเบิกจ่าย ตามจำนวนผู้เข้ารับการฝึกอบรมจริง
แปลเป็นภาษาคนทำงานคือ
ถ้าตอบรับไว้ 50 คน แต่มาอบรมจริง 45 คน
หลักพื้นฐานของการเบิกค่าใช้จ่ายที่คิดตามจำนวนคน
ต้องเริ่มจากฐาน 45 คน ไม่ใช่ 50 คนโดยอัตโนมัติ
นี่คือหลักใหญ่ที่ต้องยอมรับก่อน
________________________________________
3. แล้วถ้าสั่งอาหารไว้ 50 ชุด ร้านทำแล้ว ส่งแล้ว ลดไม่ได้ จะทำอย่างไร
ตรงนี้คือจุดที่คนหน้างานเถียงกันมาก และต้องพูดให้เป็นธรรมกับทุกฝ่าย
กรณี อบต. หรือเทศบาลเล็ก ๆ จัดอบรมเอง ใช้อาคารสถานที่ของหน่วยงานเอง ไม่มีโรงแรม ไม่มีห้องพัก ไม่มีแพ็กเกจสัมมนา มีแค่สั่งข้าวกล่อง อาหารว่าง กาแฟ น้ำดื่ม จากร้านทั่วไป
แบบนี้ต้องไม่เอาไปเทียบตรง ๆ กับกรณีโรงแรมหรือแพ็กเกจสัมมนาขนาดใหญ่ เพราะบริบทคนละเรื่องกัน
หน้างานจริงคือ ร้านอาหารไม่ได้ผิด ถ้าหน่วยงานยืนยันยอด 50 ชุด แล้วร้านจัดเตรียมวัตถุดิบ ทำอาหาร หรือส่งมอบครบ 50 ชุด จะไปบอกว่า “วันนี้คนมา 45 จ่ายแค่ 45 นะ” ร้านคงไม่ยอม และก็ไม่เป็นธรรมกับร้าน
แต่ฝั่งราชการก็ต้องระวัง เพราะจะใช้คำว่า “ร้านไม่ยอมลด” แล้วสรุปว่า “เบิก 50 ได้เสมอ” ก็ไม่ได้เหมือนกัน
จุดที่ถูกต้องคือ ต้องอธิบายว่า
ค่าใช้จ่าย 50 ชุดนั้นเกิดขึ้นจากการสั่งจัดเตรียมตามยอดตอบรับที่มีหลักฐาน
หน่วยงานสั่งก่อนทราบเหตุเจ็บป่วย
ร้านจัดเตรียมหรือส่งมอบจริง
ลดจำนวนหรือยกเลิกไม่ได้
และผู้ที่ไม่มา มีเหตุจำเป็นจริง เช่น เจ็บป่วยกะทันหัน
ถ้าพิสูจน์ได้แบบนี้ ประเด็นจะไม่ใช่ “เบิกแทนคนที่ป่วย” แต่เป็น “ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากการเตรียมงานตามข้อมูลที่หน่วยงานมีอยู่ในขณะนั้น”
________________________________________
4. แบบตอบรับใช้ได้ไหม
ใช้ได้ครับ แต่ต้องใช้ให้ถูกสถานะ
แบบตอบรับ ใช้เป็นหลักฐานว่า ก่อนวันอบรม หน่วยงานมีเหตุผลที่จะประสานหรือสั่งจัดเตรียมอาหารตามจำนวนนั้น เช่น 50 คน เพราะมีผู้ยืนยันเข้าร่วมจริง ไม่ใช่เจ้าหน้าที่ตั้งยอดขึ้นมาลอย ๆ
แต่แบบตอบรับ ไม่ใช่หลักฐานแทนการเข้าอบรมจริง
ต้องแยกหลักฐานเป็น 3 ชุด
ชุดแรก คือ แบบตอบรับ/บัญชีรายชื่อผู้ยืนยันเข้าร่วม
ใช้ยืนยันว่า ก่อนวันอบรมมีฐานข้อมูล 50 คนจริง
ชุดที่สอง คือ บัญชีลงลายมือชื่อวันอบรม
ใช้ยืนยันว่า วันจริงมีผู้เข้าอบรมจริงกี่คน เช่น 45 คน
ชุดที่สาม คือ หลักฐานเหตุจำเป็นของผู้ที่ไม่มา
เช่น ใบรับรองแพทย์ หนังสือลาป่วย ข้อความแจ้งป่วย หนังสือแจ้งเหตุ หรือหลักฐานอื่นที่พอรับฟังได้ว่าไม่ได้ขาดโดยไม่มีเหตุผล
ดังนั้น แบบตอบรับช่วยเซฟเจ้าหน้าที่ได้มาก เพราะพิสูจน์ว่า “ไม่ได้สั่งอาหารเกินเองตามใจ” แต่ยังต้องมีบัญชีลงชื่อจริงและบันทึกข้อเท็จจริงประกอบด้วย
________________________________________
5. เจ้าหน้าที่ต้องควักเงินเองไหม
ไม่ควรสรุปแบบนั้นครับ
ถ้าเจ้าหน้าที่ดำเนินการตามขั้นตอนปกติ มีแบบตอบรับ 50 คน สั่งอาหารตามยอดตอบรับโดยสุจริต ก่อนทราบเหตุป่วย ร้านจัดเตรียมหรือส่งมอบจริง และไม่สามารถลดหรือยกเลิกได้ กรณีนี้ยังไม่ควรถูกตีความว่าเจ้าหน้าที่ต้องรับผิดส่วนตัวโดยอัตโนมัติ
เพราะปัญหาไม่ได้เกิดจากเจ้าหน้าที่สั่งเกินโดยไม่มีเหตุผล แต่เกิดจากเหตุภายหลัง คือ มีผู้ป่วยกะทันหันจนไม่สามารถเข้าร่วมได้
แต่เจ้าหน้าที่จะปลอดภัยได้ ต้องมีเอกสารปิดช่อง ไม่ใช่อธิบายปากเปล่า เพราะคำว่า “เขาป่วยครับ” กับ “มีเอกสารพิสูจน์ว่าป่วย และร้านส่งมอบจริง ลดไม่ได้” น้ำหนักต่างกันมาก
งานราชการไม่แพ้เพราะข้อเท็จจริงอย่างเดียว บางทีแพ้เพราะ ข้อเท็จจริงไม่มีเอกสารรองรับ นี่แหละครับ
________________________________________
6. ต้องขอทำความตกลงกับผู้ว่าราชการจังหวัดทุกกรณีไหม
ไม่ควรตีความว่าต้องขอทุกกรณีครับ
ถ้าเป็น อบต. หรือเทศบาลเล็ก ๆ จัดอบรมเล็ก ๆ ในสถานที่ของตนเอง และเป็นเพียงค่าอาหาร อาหารว่างและเครื่องดื่มตามอัตราที่ระเบียบกำหนด มีแบบตอบรับ มีการสั่งอาหารตามยอดตอบรับ ร้านส่งมอบจริง และมีเหตุเจ็บป่วยกะทันหัน การทำเอกสารรายงานข้อเท็จจริงประกอบชุดเบิกให้ครบ น่าจะเป็นแนวทางที่เหมาะสมกับสภาพการทำงานจริงมากกว่า
ส่วนกรณีที่ควรหารือจังหวัดหรือขอความเห็นผู้กำกับดูแล คือกรณีที่มีข้อขัดข้องชัดเจน เช่น
มีค่าใช้จ่ายนอกประเภทที่ระเบียบกำหนด
เป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่แบบโรงแรมหรือแพ็กเกจสัมมนา
เป็นค่าใช้จ่ายที่เกินอัตรา
เจ้าหน้าที่การเงินหรือพัสดุเห็นว่าเบิกไม่ได้
หรือข้อเท็จจริงไม่ครบจนมีความเสี่ยงสูง
ไม่ใช่ทุกกรณีต้องขอทำความตกลง
แต่ทุกกรณีต้องมีข้อเท็จจริงและเอกสารให้พออธิบายได้
________________________________________
7. ร้านอาหารผิดไหม
ไม่ผิดครับ
ถ้าหน่วยงานยืนยันยอด 50 ชุด แล้วร้านทำหรือส่งมอบครบ 50 ชุด ร้านย่อมมีต้นทุน วัตถุดิบ แรงงาน และเวลา จะไปผลักภาระให้ร้านรับปัญหาคนไม่มาแทนราชการ ย่อมไม่เป็นธรรม
ดังนั้น ประเด็นไม่ใช่การไปต่อรองกดร้านว่า “มาไม่ครบก็จ่ายไม่ครบ” ทุกกรณี แต่ต้องบริหารความเสี่ยงตั้งแต่ต้น เช่น กำหนดเวลายืนยันยอดสุดท้ายกับร้านให้ชัด ระบุยอดประมาณการกับยอดยืนยันให้แยกกัน และเก็บหลักฐานการแจ้งยอดไว้
ถ้าร้านยังไม่ได้ทำ ยังไม่ได้เตรียม และยังลดได้ ก็ต้องลด
แต่ถ้าร้านทำแล้ว ส่งแล้ว ลดไม่ได้ ก็ต้องกลับมาที่เอกสารข้อเท็จจริงของราชการ
________________________________________
8. ทางออกที่ควรใช้ในทางปฏิบัติ
สำหรับ อบต./เทศบาลเล็ก ๆ ที่จัดอบรมเองและสั่งอาหารทั่วไป แนวทางที่สมเหตุสมผลคือ
หนึ่ง ใช้แบบตอบรับเป็นฐานกำหนดจำนวนก่อนจัดงาน
สอง ยืนยันยอดกับร้านให้ชัด และเก็บหลักฐานการยืนยันยอด
สาม วันอบรมให้มีบัญชีลงลายมือชื่อผู้เข้าอบรมจริง
สี่ หากมีผู้ป่วยกะทันหัน ให้รวบรวมหลักฐานการเจ็บป่วยหรือการแจ้งเหตุ
ห้า ให้ร้านมีหลักฐานส่งมอบ หรือให้คณะกรรมการ/ผู้ตรวจรับรับรองว่าส่งมอบจริง
หก ทำแบบรายงานเหตุจำเป็นตามข้อ 26 แนบชุดเบิก
เจ็ด ให้ผู้รับผิดชอบโครงการ พัสดุ การเงิน หัวหน้าส่วน และผู้บริหารพิจารณาตามลำดับ
เอกสารที่ควรมี ได้แก่
โครงการที่ได้รับอนุมัติ
หนังสือเชิญหรือหนังสือประสาน
แบบตอบรับหรือบัญชีรายชื่อผู้ยืนยันเข้าร่วม
หลักฐานแจ้งยอดอาหาร/เบรกแก่ร้าน
บัญชีลงลายมือชื่อผู้เข้าอบรมจริง
หลักฐานผู้ป่วยหรือเหตุจำเป็น
ใบส่งมอบหรือหลักฐานการตรวจรับ
ใบแจ้งหนี้/ใบเสร็จ/หลักฐานการรับเงิน
และแบบรายงานเหตุจำเป็นประกอบการพิจารณา
________________________________________
9. ประโยคสำคัญที่ควรเขียนในเอกสาร
ถ้าจะให้เอกสารปลอดภัย ควรมีประโยคนี้
กรณีนี้มิใช่การเบิกจ่ายค่าใช้จ่ายให้แก่ผู้ที่มิได้เข้าร่วมโครงการเป็นรายบุคคล แต่เป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากการจัดเตรียมอาหาร อาหารว่างและเครื่องดื่มตามจำนวนผู้ตอบรับเข้าร่วมโครงการที่มีหลักฐานรองรับ ซึ่งหน่วยงานได้แจ้งยืนยันแก่ผู้รับจ้างก่อนทราบเหตุเจ็บป่วย และผู้รับจ้างได้จัดเตรียม/ส่งมอบตามจำนวนดังกล่าวแล้ว โดยไม่สามารถลดจำนวนหรือยกเลิกได้
ประโยคนี้เป็นหัวใจ เพราะกันความเข้าใจผิดว่า “เอาคนป่วยมาเบิกอาหาร” แต่ชี้ว่าเป็นค่าใช้จ่ายจากการเตรียมงานที่เกิดขึ้นจริงตามข้อมูลที่มีอยู่ก่อนเกิดเหตุ
________________________________________
10. ข้อสังเกตสุดท้าย
ข้อ 26 ไม่ใช่ช่องให้เบิกแบบหลวม ๆ
แต่ก็ไม่ใช่บทบัญญัติที่ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องควักกระเป๋าทุกครั้งเมื่อมีคนป่วยไม่มา
หลักที่ถูกต้องคือ
คนมาอบรมจริงกี่คน ต้องมีหลักฐาน
คนไม่มาเพราะอะไร ต้องมีหลักฐาน
สั่งอาหารตามยอดใด ต้องมีหลักฐาน
ร้านส่งมอบจริงหรือไม่ ต้องมีหลักฐาน
ลดหรือยกเลิกไม่ได้จริงหรือไม่ ต้องมีหลักฐาน
ผู้บริหารอนุมัติบนข้อเท็จจริง ไม่ใช่อนุมัติบนความรู้สึก
สำหรับงานอบรมระดับ อบต. หรือเทศบาลเล็ก ๆ ที่ใช้สถานที่ของตนเองและสั่งอาหารทั่วไป ไม่ควรทำให้เรื่องข้าวกล่องกลายเป็นมหากาพย์ระดับโรงแรมห้าดาว แต่ก็ไม่ควรทำเอกสารแบบเบาหวิวจนตอบใครไม่ได้
สรุปแบบจำง่ายที่สุดคือ
แบบตอบรับ ใช้ยืนยันยอดก่อนจัดงาน
บัญชีลงชื่อ ใช้ยืนยันคนมาจริง
หลักฐานป่วย ใช้ยืนยันเหตุจำเป็น
ใบส่งมอบ/ตรวจรับ ใช้ยืนยันว่าค่าใช้จ่ายเกิดจริง
แบบรายงานข้อเท็จจริง ใช้ปิดช่องไม่ให้เจ้าหน้าที่ต้องแบกความเสี่ยงคนเดียว
ราชการต้องไม่โยนปัญหาให้ร้าน
ร้านก็ไม่ควรต้องรับภาระแทนราชการ
และเจ้าหน้าที่ก็ไม่ควรถูกทิ้งให้ควักกระเป๋าเอง ทั้งที่ทำงานตามยอดตอบรับและมีเหตุจำเป็นเกิดขึ้นภายหลัง
ทางออกคือ เอกสารต้องครบ ข้อเท็จจริงต้องชัด และการอนุมัติต้องยืนอยู่บนเหตุผล
ไม่ใช่ยืนอยู่บนคำว่า “ก็น่าจะได้” หรือ “เขาทำกันมาแบบนี้” ครับ.

21/05/2026

#ระเบียบฯฝึกอบรมท้องถิ่นข้อ26ผู้เข้ารับการฝึกอบรมเจ็บป่วยเบิกค่าใช้จ่ายฝึกอบรมได้หรือไม่

**อาจารย์ข้อ 26 หลักการเหมือนระเบียบฯ ฝึกอบรมของกระทรวงการคลังไหม กรณีผู้เข้ารับฝึกอบรมไม่สามารถเข้ารับฝึกอบรมได้เนื่องจากเหตุเกิดจากตัวผู้ฝึกอบรมเอง จะต้องทำความตกลงกับกระทรวงการคลังก่อน ดังนั้น กรณีของท้องถิ่นถ้าเกิดเหตุตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยฯ ฝึกอบรม ข้อ 26 หน่วยงานก็ขอทำความตกลงกับผู้ว่าราชการจังหวัดใช่ไหม เหมือนในวิชาฝึกอบรมค่าวิชาชีพพัสดุ FC ีที่อาจารย์สอน...ผู้อำนวยการกองคลังท่านหนึ่งสอบะถามมา

คำตอบ ใช่ครับ หลักการข้อ 26 อำนาจของนายกฯ นั้นมีแค่พิจารณาเบิกจ่ายตามจำนวนผู้เข้าฝึกอบรมจริง เพราะหากกฎหมายจะเปิดช่องให้ นายกฯ สามารถใช้ดุลพินิจเบิกจ่ายในกรณีได้เอง โดยปกตินักกฎหมายทั่วไปเค้าจะวางประโยคข้อความว่า ให้ผู้บริหารท้องถิ่นผู้จัดการฝึกอบรมใข้ดุลพินิจพิจารณาอนุมัติเบิกจ่ายได้ตามความจำเป็น ดังนั้น การวางประโยคของกฎหมายดังกล่าว คือ การจำกัดอำนาจของนายกฯ ไว้แค่นี้ และใช้หลักการเดียวกับกระทรวงการคลังคือ อำนาจในส่วนนี้ต้องเสนอให้ผู้ที่รักษาการตามระเบียบเป็นคนพิจารณาตรวจสอบก่อน ซึ่งในอำนาจนี้เป็นของปลัดกระทรวงมหาดไทยและน่าจะมอบอำนาจให้ผู้ว่าราชการจังหวัด แต่ทั้งนี้ ก็พูดยากนะครับเพราะนักกฎหมายของกรมส่งเสริมฯ ไม่ใช่นักกฎหมายปกติทั่วไปซะด้วยสิ อาจจะวางประโยคกฎหมายและตีความแตกต่างจากนักกฎหมายปกติก็ได้ แต่ถ้าให้พิจารณาตามหลักการของกฎหมายกระทรวงการคลังมันเบิกได้แต่ต้องขอทำความตกลงกับผู้ว่าราชการจังหวัดเพราะเป็นเคสพิเศษ ข้อนี้มีข้อสอบในค่าวิชาชีพพัสดุหลักสูตร FC ปี 69 ด้วย

หมายเหตุ เดาว่าจะมีหนีงสือซักซ้อมแนวทางและจะเน้นการจัดฝึกอบรม ณ สถานที่เอกชน เช่น ค่าเช่าห้องพัก และค่าอาหารที่โรงแรม เพราะยอดเงินสูง ก็เอาเงินไปทิ้งโดยไม่มีคนไปอบรมและไม่ยอมปรับลดค่าใช้จ่ายลดลงมามันเสียงบประมาณไปฟรี แต่ถ้าจำเป็นต้องจ่ายยกเลิกไม่ไดัต้องขอทำความตกลง

**สุดท้าย ฟันธงว่าเบิกจ่ายได้แต่ไม่ใช้อำนาจของนายกฯ ต้องขอทำความตกลงกับผู้ว่าราชการจังหวัดก่อนเบิกหลังกลับมา เนื่องจากเหตุของการไม่ได้เข้ารับการฝึกอบรมเกิดจากตัวผู้เข้ารับฝึกอบรมเอง ดังนั้น ถ้ายกเลิกค่าใช้จ่ายไม่ได้ก็จะวุ่นวายสักหน่อย แนะนำให้วางแผนกับทางโรงแรมให้ดี แต่เดี๋ยวนี้โรงแรมก็ยกเลิกห้องพักได้นะ อาหารก็แจ้งจำนวนให้น้อยกว่าปกติสัก 2-3 ท่านหรือน้อยลงสัก 10 ท่าน แล้วค่อยขอเพิ่มจำนวนภายหลังง่ายกว่า การทำงานต้องมีเทคนิควิธีคิดอย่าไปติดปัญหาเพียงเพราะระเบียบฯ การแก้ไขปัญหาในการทำงานใช้วิะีคิดแก้ปัญหา คนเก่งคือคนหาทางออกจากปัญหา**

21/05/2026

ประสานอบรมไว้ 50 คน แต่มาจริง 45 คน เพราะป่วย 5 คน
ค่าอาหาร/เบรกที่สั่งไว้แล้ว เบิกได้ไหม ใครต้องรับผิด?

ประเด็นนี้ช่วงนี้เริ่มมีการถกกันเยอะ หลังระเบียบค่าใช้จ่ายฝึกอบรมของท้องถิ่นฉบับใหม่วางหลักเรื่องการเบิกจ่าย “ตามจำนวนผู้เข้ารับการฝึกอบรมจริง” หลายคนจึงเกิดคำถามแบบคนทำงานจริงว่า
ประสานอบรมไว้ 50 คน
วันจริงมาจริง 45 คน
อีก 5 คนป่วยกะทันหัน
แต่หน่วยงานสั่งอาหาร/อาหารว่างไว้แล้ว 50 ชุด
แบบนี้เจ้าหน้าที่ต้องควักกระเป๋าจ่ายแทน 5 ชุดที่เกินหรือไม่?
คำตอบสั้น ๆ คือ
เจ้าหน้าที่ไม่ได้ต้องควักกระเป๋าเองโดยอัตโนมัติ
แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า หน่วยงานจะเบิกเต็ม 50 ชุดได้โดยไม่ต้องมีข้อเท็จจริงและเอกสารรองรับ
เรื่องนี้ต้องแยกให้ชัดเป็น 2 ชั้น คือ ชั้นของจำนวนผู้เข้าอบรมจริง กับ ชั้นของค่าใช้จ่ายที่เกิดจากการเตรียมงานจริง
________________________________________
1. ระเบียบใหม่นี้ใช้กับ อบต./เทศบาลที่จัดอบรมเองด้วยหรือไม่
ใช้ครับ
ระเบียบนี้เป็นระเบียบค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งครอบคลุมกรณีที่ อปท. เป็นผู้จัดโครงการหรือหลักสูตรการฝึกอบรมเอง รวมถึงการจัดร่วมกับหน่วยงานอื่นด้วย และในระเบียบยังนิยาม “ผู้เข้ารับการฝึกอบรม” ให้รวมถึง บุคคลภายนอก ที่เข้าร่วมอบรมตามโครงการที่ อปท. จัดด้วย ไม่ได้จำกัดเฉพาะข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นเท่านั้น
ดังนั้น อบต. หรือเทศบาลจัดอบรมประชาชน เช่น อบรมอาชีพ อบรมกฎหมาย อบรมสุขาภิบาล อบรมสิ่งแวดล้อม อบรมผู้สูงอายุ อบรมกลุ่มอาชีพ หรืออบรมกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ หากอยู่ในอำนาจหน้าที่ มีโครงการชัดเจน และมีลักษณะเป็นการฝึกอบรมจริง ก็อยู่ในกรอบระเบียบนี้ได้
แต่ต้องระวังว่า กิจกรรมนั้นต้องเป็นการฝึกอบรมจริง ไม่ใช่กิจกรรมพบปะ เลี้ยงอาหาร แจกของ หรือประชาสัมพันธ์ทั่วไป แล้วนำคำว่า “อบรม” ไปแปะไว้เฉย ๆ
________________________________________
2. ข้อ 26 พูดถึงอะไร
ข้อ 26 เป็นประเด็นสำคัญ เพราะวางหลักไว้ในกรณีที่ผู้เกี่ยวข้องกับการอบรม เช่น ผู้เข้ารับการฝึกอบรม ผู้สังเกตการณ์ หรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ไม่สามารถเข้าร่วมได้เพราะมีเหตุจำเป็น เช่น เจ็บป่วย หรือติดราชการสำคัญ
แกนของข้อ 26 คือ ให้ผู้บริหารท้องถิ่นผู้จัดการฝึกอบรมพิจารณาอนุมัติเบิกจ่าย ตามจำนวนผู้เข้ารับการฝึกอบรมจริง
แปลเป็นภาษาคนทำงานคือ
ถ้าตอบรับไว้ 50 คน แต่มาอบรมจริง 45 คน
หลักพื้นฐานของการเบิกค่าใช้จ่ายที่คิดตามจำนวนคน
ต้องเริ่มจากฐาน 45 คน ไม่ใช่ 50 คนโดยอัตโนมัติ
นี่คือหลักใหญ่ที่ต้องยอมรับก่อน
________________________________________
3. แล้วถ้าสั่งอาหารไว้ 50 ชุด ร้านทำแล้ว ส่งแล้ว ลดไม่ได้ จะทำอย่างไร
ตรงนี้คือจุดที่คนหน้างานเถียงกันมาก และต้องพูดให้เป็นธรรมกับทุกฝ่าย
กรณี อบต. หรือเทศบาลเล็ก ๆ จัดอบรมเอง ใช้อาคารสถานที่ของหน่วยงานเอง ไม่มีโรงแรม ไม่มีห้องพัก ไม่มีแพ็กเกจสัมมนา มีแค่สั่งข้าวกล่อง อาหารว่าง กาแฟ น้ำดื่ม จากร้านทั่วไป
แบบนี้ต้องไม่เอาไปเทียบตรง ๆ กับกรณีโรงแรมหรือแพ็กเกจสัมมนาขนาดใหญ่ เพราะบริบทคนละเรื่องกัน
หน้างานจริงคือ ร้านอาหารไม่ได้ผิด ถ้าหน่วยงานยืนยันยอด 50 ชุด แล้วร้านจัดเตรียมวัตถุดิบ ทำอาหาร หรือส่งมอบครบ 50 ชุด จะไปบอกว่า “วันนี้คนมา 45 จ่ายแค่ 45 นะ” ร้านคงไม่ยอม และก็ไม่เป็นธรรมกับร้าน
แต่ฝั่งราชการก็ต้องระวัง เพราะจะใช้คำว่า “ร้านไม่ยอมลด” แล้วสรุปว่า “เบิก 50 ได้เสมอ” ก็ไม่ได้เหมือนกัน
จุดที่ถูกต้องคือ ต้องอธิบายว่า
ค่าใช้จ่าย 50 ชุดนั้นเกิดขึ้นจากการสั่งจัดเตรียมตามยอดตอบรับที่มีหลักฐาน
หน่วยงานสั่งก่อนทราบเหตุเจ็บป่วย
ร้านจัดเตรียมหรือส่งมอบจริง
ลดจำนวนหรือยกเลิกไม่ได้
และผู้ที่ไม่มา มีเหตุจำเป็นจริง เช่น เจ็บป่วยกะทันหัน
ถ้าพิสูจน์ได้แบบนี้ ประเด็นจะไม่ใช่ “เบิกแทนคนที่ป่วย” แต่เป็น “ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากการเตรียมงานตามข้อมูลที่หน่วยงานมีอยู่ในขณะนั้น”
________________________________________
4. แบบตอบรับใช้ได้ไหม
ใช้ได้ครับ แต่ต้องใช้ให้ถูกสถานะ
แบบตอบรับ ใช้เป็นหลักฐานว่า ก่อนวันอบรม หน่วยงานมีเหตุผลที่จะประสานหรือสั่งจัดเตรียมอาหารตามจำนวนนั้น เช่น 50 คน เพราะมีผู้ยืนยันเข้าร่วมจริง ไม่ใช่เจ้าหน้าที่ตั้งยอดขึ้นมาลอย ๆ
แต่แบบตอบรับ ไม่ใช่หลักฐานแทนการเข้าอบรมจริง
ต้องแยกหลักฐานเป็น 3 ชุด
ชุดแรก คือ แบบตอบรับ/บัญชีรายชื่อผู้ยืนยันเข้าร่วม
ใช้ยืนยันว่า ก่อนวันอบรมมีฐานข้อมูล 50 คนจริง
ชุดที่สอง คือ บัญชีลงลายมือชื่อวันอบรม
ใช้ยืนยันว่า วันจริงมีผู้เข้าอบรมจริงกี่คน เช่น 45 คน
ชุดที่สาม คือ หลักฐานเหตุจำเป็นของผู้ที่ไม่มา
เช่น ใบรับรองแพทย์ หนังสือลาป่วย ข้อความแจ้งป่วย หนังสือแจ้งเหตุ หรือหลักฐานอื่นที่พอรับฟังได้ว่าไม่ได้ขาดโดยไม่มีเหตุผล
ดังนั้น แบบตอบรับช่วยเซฟเจ้าหน้าที่ได้มาก เพราะพิสูจน์ว่า “ไม่ได้สั่งอาหารเกินเองตามใจ” แต่ยังต้องมีบัญชีลงชื่อจริงและบันทึกข้อเท็จจริงประกอบด้วย
________________________________________
5. เจ้าหน้าที่ต้องควักเงินเองไหม
ไม่ควรสรุปแบบนั้นครับ
ถ้าเจ้าหน้าที่ดำเนินการตามขั้นตอนปกติ มีแบบตอบรับ 50 คน สั่งอาหารตามยอดตอบรับโดยสุจริต ก่อนทราบเหตุป่วย ร้านจัดเตรียมหรือส่งมอบจริง และไม่สามารถลดหรือยกเลิกได้ กรณีนี้ยังไม่ควรถูกตีความว่าเจ้าหน้าที่ต้องรับผิดส่วนตัวโดยอัตโนมัติ
เพราะปัญหาไม่ได้เกิดจากเจ้าหน้าที่สั่งเกินโดยไม่มีเหตุผล แต่เกิดจากเหตุภายหลัง คือ มีผู้ป่วยกะทันหันจนไม่สามารถเข้าร่วมได้
แต่เจ้าหน้าที่จะปลอดภัยได้ ต้องมีเอกสารปิดช่อง ไม่ใช่อธิบายปากเปล่า เพราะคำว่า “เขาป่วยครับ” กับ “มีเอกสารพิสูจน์ว่าป่วย และร้านส่งมอบจริง ลดไม่ได้” น้ำหนักต่างกันมาก
งานราชการไม่แพ้เพราะข้อเท็จจริงอย่างเดียว บางทีแพ้เพราะ ข้อเท็จจริงไม่มีเอกสารรองรับ นี่แหละครับ
________________________________________
6. ต้องขอทำความตกลงกับผู้ว่าราชการจังหวัดทุกกรณีไหม
ไม่ควรตีความว่าต้องขอทุกกรณีครับ
ถ้าเป็น อบต. หรือเทศบาลเล็ก ๆ จัดอบรมเล็ก ๆ ในสถานที่ของตนเอง และเป็นเพียงค่าอาหาร อาหารว่างและเครื่องดื่มตามอัตราที่ระเบียบกำหนด มีแบบตอบรับ มีการสั่งอาหารตามยอดตอบรับ ร้านส่งมอบจริง และมีเหตุเจ็บป่วยกะทันหัน การทำเอกสารรายงานข้อเท็จจริงประกอบชุดเบิกให้ครบ น่าจะเป็นแนวทางที่เหมาะสมกับสภาพการทำงานจริงมากกว่า
ส่วนกรณีที่ควรหารือจังหวัดหรือขอความเห็นผู้กำกับดูแล คือกรณีที่มีข้อขัดข้องชัดเจน เช่น
มีค่าใช้จ่ายนอกประเภทที่ระเบียบกำหนด
เป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่แบบโรงแรมหรือแพ็กเกจสัมมนา
เป็นค่าใช้จ่ายที่เกินอัตรา
เจ้าหน้าที่การเงินหรือพัสดุเห็นว่าเบิกไม่ได้
หรือข้อเท็จจริงไม่ครบจนมีความเสี่ยงสูง
ไม่ใช่ทุกกรณีต้องขอทำความตกลง
แต่ทุกกรณีต้องมีข้อเท็จจริงและเอกสารให้พออธิบายได้
________________________________________
7. ร้านอาหารผิดไหม
ไม่ผิดครับ
ถ้าหน่วยงานยืนยันยอด 50 ชุด แล้วร้านทำหรือส่งมอบครบ 50 ชุด ร้านย่อมมีต้นทุน วัตถุดิบ แรงงาน และเวลา จะไปผลักภาระให้ร้านรับปัญหาคนไม่มาแทนราชการ ย่อมไม่เป็นธรรม
ดังนั้น ประเด็นไม่ใช่การไปต่อรองกดร้านว่า “มาไม่ครบก็จ่ายไม่ครบ” ทุกกรณี แต่ต้องบริหารความเสี่ยงตั้งแต่ต้น เช่น กำหนดเวลายืนยันยอดสุดท้ายกับร้านให้ชัด ระบุยอดประมาณการกับยอดยืนยันให้แยกกัน และเก็บหลักฐานการแจ้งยอดไว้
ถ้าร้านยังไม่ได้ทำ ยังไม่ได้เตรียม และยังลดได้ ก็ต้องลด
แต่ถ้าร้านทำแล้ว ส่งแล้ว ลดไม่ได้ ก็ต้องกลับมาที่เอกสารข้อเท็จจริงของราชการ
________________________________________
8. ทางออกที่ควรใช้ในทางปฏิบัติ
สำหรับ อบต./เทศบาลเล็ก ๆ ที่จัดอบรมเองและสั่งอาหารทั่วไป แนวทางที่สมเหตุสมผลคือ
หนึ่ง ใช้แบบตอบรับเป็นฐานกำหนดจำนวนก่อนจัดงาน
สอง ยืนยันยอดกับร้านให้ชัด และเก็บหลักฐานการยืนยันยอด
สาม วันอบรมให้มีบัญชีลงลายมือชื่อผู้เข้าอบรมจริง
สี่ หากมีผู้ป่วยกะทันหัน ให้รวบรวมหลักฐานการเจ็บป่วยหรือการแจ้งเหตุ
ห้า ให้ร้านมีหลักฐานส่งมอบ หรือให้คณะกรรมการ/ผู้ตรวจรับรับรองว่าส่งมอบจริง
หก ทำแบบรายงานเหตุจำเป็นตามข้อ 26 แนบชุดเบิก
เจ็ด ให้ผู้รับผิดชอบโครงการ พัสดุ การเงิน หัวหน้าส่วน และผู้บริหารพิจารณาตามลำดับ
เอกสารที่ควรมี ได้แก่
โครงการที่ได้รับอนุมัติ
หนังสือเชิญหรือหนังสือประสาน
แบบตอบรับหรือบัญชีรายชื่อผู้ยืนยันเข้าร่วม
หลักฐานแจ้งยอดอาหาร/เบรกแก่ร้าน
บัญชีลงลายมือชื่อผู้เข้าอบรมจริง
หลักฐานผู้ป่วยหรือเหตุจำเป็น
ใบส่งมอบหรือหลักฐานการตรวจรับ
ใบแจ้งหนี้/ใบเสร็จ/หลักฐานการรับเงิน
และแบบรายงานเหตุจำเป็นประกอบการพิจารณา
________________________________________
9. ประโยคสำคัญที่ควรเขียนในเอกสาร
ถ้าจะให้เอกสารปลอดภัย ควรมีประโยคนี้
กรณีนี้มิใช่การเบิกจ่ายค่าใช้จ่ายให้แก่ผู้ที่มิได้เข้าร่วมโครงการเป็นรายบุคคล แต่เป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากการจัดเตรียมอาหาร อาหารว่างและเครื่องดื่มตามจำนวนผู้ตอบรับเข้าร่วมโครงการที่มีหลักฐานรองรับ ซึ่งหน่วยงานได้แจ้งยืนยันแก่ผู้รับจ้างก่อนทราบเหตุเจ็บป่วย และผู้รับจ้างได้จัดเตรียม/ส่งมอบตามจำนวนดังกล่าวแล้ว โดยไม่สามารถลดจำนวนหรือยกเลิกได้
ประโยคนี้เป็นหัวใจ เพราะกันความเข้าใจผิดว่า “เอาคนป่วยมาเบิกอาหาร” แต่ชี้ว่าเป็นค่าใช้จ่ายจากการเตรียมงานที่เกิดขึ้นจริงตามข้อมูลที่มีอยู่ก่อนเกิดเหตุ
________________________________________
10. ข้อสังเกตสุดท้าย
ข้อ 26 ไม่ใช่ช่องให้เบิกแบบหลวม ๆ
แต่ก็ไม่ใช่บทบัญญัติที่ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องควักกระเป๋าทุกครั้งเมื่อมีคนป่วยไม่มา
หลักที่ถูกต้องคือ
คนมาอบรมจริงกี่คน ต้องมีหลักฐาน
คนไม่มาเพราะอะไร ต้องมีหลักฐาน
สั่งอาหารตามยอดใด ต้องมีหลักฐาน
ร้านส่งมอบจริงหรือไม่ ต้องมีหลักฐาน
ลดหรือยกเลิกไม่ได้จริงหรือไม่ ต้องมีหลักฐาน
ผู้บริหารอนุมัติบนข้อเท็จจริง ไม่ใช่อนุมัติบนความรู้สึก
สำหรับงานอบรมระดับ อบต. หรือเทศบาลเล็ก ๆ ที่ใช้สถานที่ของตนเองและสั่งอาหารทั่วไป ไม่ควรทำให้เรื่องข้าวกล่องกลายเป็นมหากาพย์ระดับโรงแรมห้าดาว แต่ก็ไม่ควรทำเอกสารแบบเบาหวิวจนตอบใครไม่ได้
สรุปแบบจำง่ายที่สุดคือ
แบบตอบรับ ใช้ยืนยันยอดก่อนจัดงาน
บัญชีลงชื่อ ใช้ยืนยันคนมาจริง
หลักฐานป่วย ใช้ยืนยันเหตุจำเป็น
ใบส่งมอบ/ตรวจรับ ใช้ยืนยันว่าค่าใช้จ่ายเกิดจริง
แบบรายงานข้อเท็จจริง ใช้ปิดช่องไม่ให้เจ้าหน้าที่ต้องแบกความเสี่ยงคนเดียว
ราชการต้องไม่โยนปัญหาให้ร้าน
ร้านก็ไม่ควรต้องรับภาระแทนราชการ
และเจ้าหน้าที่ก็ไม่ควรถูกทิ้งให้ควักกระเป๋าเอง ทั้งที่ทำงานตามยอดตอบรับและมีเหตุจำเป็นเกิดขึ้นภายหลัง
ทางออกคือ เอกสารต้องครบ ข้อเท็จจริงต้องชัด และการอนุมัติต้องยืนอยู่บนเหตุผล
ไม่ใช่ยืนอยู่บนคำว่า “ก็น่าจะได้” หรือ “เขาทำกันมาแบบนี้” ครับ.