24/03/2026
พรรณไม้ในนิทานพื้นบ้าน “ท้าวปาจิตและนางอรพิม”
“ตำนานท้าวปาจิตและนางอรพิม” ในฉบับที่ปรากฎในฐานข้อมูลของห้องสมุดดิจิทัลวัชรญาณ มีชื่อพรรณไม้ปรากฎให้เห็นถึง 170 ชื่อ เดิมนิทานพื้นบ้านเรื่องนี้ใช้ระบบการถ่ายทอดแบบมุขปาฐะ (ปากต่อปาก) ต่อมาบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรครั้งแรกในสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี พ.ศ. 2316 เนื้อเรื่องที่น่าสนใจส่วนหนึ่งกล่าวถึงพรรณไม้ที่ปรากฎในนิทานพื้นบ้านเรื่องนี้
ในฉบับลายมือของพระอริยานุวัตร เขมจารี วัดมหาชัย จังหวัดมหาสารคาม สันนิษฐานว่าท่านได้ทำการจดบันทึกจากเรื่องเล่าแบบปากต่อปาก จะยกมาเฉพาะตอนที่นางอรพิมขอบวชล้างปาบและอุทิศบุญกุศลให้กับท้าวปาจิต จึงอธิษฐานขอให้มีร่างกายเป็นชาย ความว่า “เอาผมนางไปไว้อุทถังไว้สระใหญ่ เกิดเป็นเทาอยู่น้ำปางนั้นสืบมา………จิงเอานมสองเต้าอรพิมไปฝาก ไว้กับต้นหมากงิ้วปางนั้นสืบมา นมตุ่มตั้งงิ้วง่าในดง จึงเกิดนมเป็นหนามสืบมาเดี๋ยวนี้ แล้วเอาจิตนางแก้วอรพิมไปฝาก ไว้กับต้นตะไค้ริมน้ำอยู่เย็น ใจจึงใสปานแก้วแยงเงาในแว่น ใจจิงเย็นดังน้ำในส้างอ่างหิน นั้นแล้ว จิงเอาโยนีน้องอรพิมไปฝากกับหมากส้มโฮงแต่พุ้นปางนั้นสืบมา ส่วนว่าในน้อยน้อยอันอยู่ทางใน เป็นของธรรมดาเพศหญิงมีไว้ เอาไปฝากกับต้นหมากแต้ในป่าดงดอน มันจึงเกิดมีในสืบมาเดียวนี้”
ในนิทานพื้นบ้านนี้พว่ามีต้นไม้สมุนไพรถูกกล่าวถีง 4 ชนิดด้วยกัน ได้แก่
(1)ต้นงิ้ว (2)ต้นตะไค้ (3)หมากส้มโมง (4)ต้นหมากแต้ จืงอยากชวนทุกวัยกลับมาอ่านวรรณกรรมพื้นบ้าน เรียนรู้เนื้อเรื่องชวนคิด และมาช่วยกันส่งเสริมการปลูกพรรณไม้ที่ปรากฎในวรรณกรรมต่าง ๆ ช่วยส่งต่อวรรณกรรมและอาหารสมุนไพรพื้นบ้านต่อไป.
อ่านเพิ่มเติมได้ ที่นี่ https://www.thaihof.org/%e0%b8%9e%e0%b8%a3%e0%b8%a3%e0%b8%93%e0%b9%84%e0%b8%a1%e0%b9%89%e0%b9%83%e0%b8%99%e0%b8%99%e0%b8%b4%e0%b8%97%e0%b8%b2%e0%b8%99%e0%b8%9e%e0%b8%b7%e0%b9%89%e0%b8%99%e0%b8%9a%e0%b9%89%e0%b8%b2%e0%b8%99/
