22/09/2026
ก่อนรุ่งสางวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 นายทหารม้าสี่นายไปถึงบ้านพระยาทรงสุรเดชก่อนเวลานัดเกือบหนึ่งชั่วโมง เพื่อรับคำสั่งให้นำรถยนต์เกราะและรถรบออกจากโรงจนหมด แล้วควบคุมกำลังไปจนถึงหน้าพระลาน ในบรรดานายทหารฝ่ายบก 34 นายของคณะผู้ก่อการ มีทหารม้าเพียงสี่คนนี้ ประยูร ภมรมนตรี เรียกพวกเขาว่า "สี่อัศวิน"
ในวาระ 126 ปีชาตกาลของ หลวงทัศไนยนิยมศึก (ทัศนัย มิตรภักดี) นายทหารม้าผู้ใช้ทุนทรัพย์ของตนเองเดินทางไปศึกษาวิชาทหารม้าที่โรงเรียนโซมูร์ ประเทศฝรั่งเศส และเป็นหนึ่งใน 7 ผู้ริเริ่มก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ณ กรุงปารีส
บทความครั้งนี้จะชวนทุกท่านมองการอภิวัฒน์สยามจากด้านของผู้ลงมือ ขยายภาพจากชีวิตของนายทหารม้าคนหนึ่ง ไปสู่ "4 ทหารม้าคณะราษฎร" อันประกอบด้วยหลวงทัศไนยฯ น้อม เกตุนุติ ทวน วิชัยขัทคะ และไชย ประทีปะเสน ผ่านบันทึกของพระยาทรงสุรเดช คำไว้อาลัยของประยูร ภมรมนตรี และหนังสืออนุสรณ์งานศพของทั้งสี่นาย เพื่อให้เห็นว่าแผนการทางทหารถูกแปรเป็นการปฏิบัติได้อย่างไร และเหตุใดความคล่องตัวของเหล่าทหารม้าจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของความสำเร็จในเช้ามืดวันนั้น
หลังการอภิวัฒน์ผ่านไปไม่ถึงหนึ่งปี หลวงทัศไนยฯ ก็ถึงแก่กรรมด้วยวัยเพียง 32 ปีเศษ ภายหลังเดินทางไปส่ง ปรีดี พนมยงค์ ถึงสิงคโปร์ในกรณีปิดสภา ท่ามกลางคำเล่าลือทางการเมืองซึ่งยังต้องวางไว้ในฐานะข้อสันนิษฐาน ส่วนอีกสามคนที่เหลือมีเวลาอีกหลายทศวรรษให้เผชิญสงครามและความผันผวนของรัฐไทย จนวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 สหายซึ่งเคยรับคำสั่งชุดเดียวกันเมื่อสิบห้าปีก่อน กลับยืนอยู่คนละฟากของการรัฐประหาร
เมื่อเส้นทางของผู้ร่วมอุดมการณ์แยกจากกันในเวลาต่อมา สิ่งที่พวกเขาเคยกระทำร่วมกันยังมีความหมายอยู่หรือไม่? ติดตามได้ผ่านบทความฉบับเต็ม "รำลึก หลวงทัศไนยนิยมศึก ผ่าน '4 ทหารม้า' คณะราษฎร"https://pridi.or.th/th/content/2026/09/2973
