17/05/2026
เราหมดกิเลสที่เป็นเหตุให้เห็นแก่ตัวมากขึ้นเท่าไร
เราก็จะรักเพื่อนบ้านมากขึ้นเท่านั้น 🫂
∙
สิ่งที่เรียกว่า "ความรักเพื่อนมนุษย์" นี้ เป็นคำสำคัญคำหนึ่งในศาสนาทุกศาสนา, เพราะว่าปัญหาพื้นฐานของมนุษย์ก็คือความที่ไม่รักเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน. ดังนั้น ทางศาสนาจึงได้หยิบเอาปัญหานี้ขึ้นมาพูดถึงก่อนปัญหาอื่น; ขอให้สังเกตดูว่าไม่ว่าในศาสนาไหน จะเน้นหนักอยู่ในคำว่าความรักเพื่อน บ้านอยู่ด้วยกันทั้งนั้น. ความรักเพื่อนบ้านก็คือความรักเพื่อนมนุษย์ให้มันกว้างออกไป อย่าเพียงแต่รักเพื่อนบ้านใกล้เคียงหรือข้างเคียง; ขอให้ขยายความออกไปแม้กระทั่งว่า ความรักเพื่อนมนุษย์ต่างประเทศ คือรักเพื่อนต่างประเทศ.
∙
ฟังดูอย่างผิวเผินก็ทำให้เข้าใจว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย: โดยที่แท้ก็คือกิเลสพื้นฐานที่เป็นความเห็นแก่ตัวชั้นเลวที่สุดที่ทำให้ไม่รักผู้อื่น. ถ้าจะขจัดความไม่รักเพื่อนมนุษย์ให้หมดไปนั้น ก็ต้องขจัดกิเลส คือความเห็นแก่ตัว หรือความมีตัวนั่นเองให้หมดสิ้นไป. ขอให้สังเกตดูให้ดี ๆ ว่าเราหมดกิเลสที่เป็นเหตุให้เห็นแก่ตัวมากขึ้นเท่าไร เราก็จะรักเพื่อนบ้านมากขึ้นเท่านั้น;เมื่อยังเห็นแก่ตัวเต็มที่ ก็จะไม่มีความรักเพื่อนบ้านเลย.
∙
รักเพื่อนบ้านในที่นี้ ก็หมายถึงรักอย่างแท้จริง. ที่รัก กันอยู่บ้างนั้นก็เพราะความจำเป็นมันบังคับ ความเห็นแก่ตัว มันทำให้เอาอกเอาใจผู้อื่นบ้าง; อย่างนี้ไม่ใช่เรียกว่าความรักเพื่อนบ้าน หรือความรักเพื่อนมนุษย์ โดยทั่ว ๆ ไป คนก็จะรักเพื่อนบ้านกันแต่ในเพียงระดับนี้เท่านั้น ไม่ได้รักด้วยความบริสุทธิ์ใจ; หรืออย่างดีกว่านั้นไปอีกหน่อย ก็คือว่ามันเป็นขนบธรรมเนียมประเพณีที่สอนกันมาแต่บรรพบุรุษ ให้รู้จักรักเพื่อนบ้าน ให้อารีอารอบ, นั่นก็ยังมุ่งหวังความปลอดภัยของ บุคคลนั้น ๆ มากกว่าที่จะรักด้วยจิตใจอันประกอบไปด้วยธรรมะ. ดังนั้น เรื่องนี้จึงเป็นเรื่องที่เราจะต้องพิจารณากันให้ละเอียด เพื่อจะให้มีความรักเพื่อนบ้านที่แท้จริง ที่บริสุทธิ์ และ ยิ่ง ๆ ขึ้นไปนั่นเอง
∙
∙
∙
อ้างอิง:
ความรักเพื่อนมนุษย์ (นน. 1-2)
| พุทธทาสภิกขุ
https://lin.ee/aacelLD
∙
🍀illustration: ธัณณปร