24/04/2026
🌏 เราไม่อาจทำให้โลก เป็นไปตามความต้องการของเราได้
แต่เราสามารถทำจิตของเรา ให้เป็นไปตามที่เราต้องการได้
∙
ทีนี้ก็ดูต่อไปอีก ต่อไปอีกถึงลักษณะปฏิจจสมุปบาทหรืออาการแห่งปฏิจจสมุปบาทของสันติภาพ, สิ่งที่เรียกว่าสันติภาพก็มีปฏิจจสมุปบาท. อาการเป็นสายเหมือนกัน คือถามว่ามันมาจากอะไร, มาจากอะไร, เป็นชั้น ๆ มาตามลำดับ. สันติภาพของโลก มันก็มาจากสันติภาพของสังคม, สันติภาพของสังคม มันก็มาจากสันติภาพของบุคคล, สันติภาพของบุคคล มันก็มาจากความถูกต้องทางกาย ทางวัตถุ ทางจิต ทางวิญญาณ, แล้วยังมีส่วนประกอบแวดล้อมภายนอกอะไรต่าง ๆ ที่มันมีอยู่ในโลก, ที่มันทำให้เกิดความถูกต้องทางกาย ทางวัตถุ ทางจิต ทางวิญญาณ. แล้วรากฐาน ทั้งหมดมันอยู่ที่จิตของมนุษย์, มันสร้างที่ข้างนอกไม่ได้มัน ต้องสร้างข้างใน เพราะว่าเราไม่อาจจะทำโลกให้เป็นไปตามความต้องการของเราได้. แต่เราสามารถทำจิตของเราให้เป็นไปตามที่เราต้องการได้, แล้วทำให้โลกนั้นมันหมดปัญหา, แปลว่าเราจัดโลกโดยทางจิตของเรา.
มนุษย์จัดโลกโดยทางการจัดจิตของมนุษย์นั้นเอง การ จัดจิตของมนุษย์นั้นเองเป็นการจัดโลก, มันเป็นจุดสุดท้าย สูงสุด อาการสุดท้ายสูงสุดของสิ่งที่เรียกว่าปฏิจจสมุปบาทของ สันติภาพ. ดูให้ดีจะเห็นว่า มันเป็นเนื่องกัน, เนื่องกันมาตามลำดับเป็นชั้น ๆ อย่างนี้, นี่เราจะขอเรียกว่า ปฏิจจสมุบบาทของสันติภาพ ไปรวมอยู่ที่ความมีศีลธรรมของคนในโลก, อาการเหล่านั้นไปรวมอยู่ที่ความมีศีลธรรมของคนทุกคนในโลก. ขอให้สนใจว่า มันมีอิทัปปัจจยตาของสันติภาพของโลก, มันไม่มีอะไรที่ไม่มีอิทัปปัจจยตา เพราะว่าทุกอย่างมันเป็นกระแสแห่งอิทัปปัจจยตา. ความทุกข์ก็ดีความดับทุกข์ก็ดี คือมันมีกระแสแห่งอิทัปปัจจยตา, คือการปรุงแต่งกันมาเป็น ชั้นเป็นชั้น; ถ้ามนุษย์มีความรู้ความเข้าใจแตกฉานในเรื่องอิทับปัจจยตานี้ ก็จะสามารถจัดให้โลกมีสันติภาพได้ตามที่ต้องการ.∙
∙
∙
สิ่งที่เรียกว่าสันติภาพ (น. 52-54)
| พุทธทาสภิกขุ
https://lin.ee/aacelLD
∙
🍀illustration: ธัณณปร