18/06/2026
◉ SCOOP: เฉือนทับลาน 1.55 แสนไร่เพื่อคนจน แต่ใครกันที่สร้างรีสอร์ทนับร้อยแห่ง เพื่อนายทุนหรือไม่ ? ท้ายที่สุดแล้วใครได้ประโยชน์กันแน่ ?
เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2569 ที่ผ่านมา คณะกรรมการอุทยานแห่งชาติได้มีมติชี้ขาดในคดีที่สังคมถกเถียงมาตลอดกว่าสองปี นับตั้งแต่กระแส ับลาน เขย่าโซเชียลมีเดียไทยในปีก่อน บอร์ดอุทยานฯ มีมติเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลาน 155,865 ไร่ โดยใช้หลักวิทยาศาสตร์และภาพถ่ายดาวเทียม จัดระเบียบที่ดินออกเป็นกลุ่ม พร้อมชะลอเพิกถอนผืนป่าสีชมพู กลุ่มพิพาทที่ดินและคดีรีสอร์ท 109,420 ไร่ เร่งพิสูจน์สิทธิ์ใน 6 เดือน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นายสุชาติ ชมกลิ่น ยืนยันว่าการดำเนินการครั้งนี้ไม่ได้ทำให้พื้นที่อุทยานลดลง และมุ่งแก้ปัญหาสิทธิที่ดินทำกินให้กับประชาชน
แต่คำถามที่สังคมต้องการคำตอบอย่างตรงไปตรงมามีมากกว่านั้น
อุทยานแห่งชาติทับลานกินพื้นที่ 3 จังหวัด ตั้งแต่นครราชสีมา ปราจีนบุรี และสระแก้ว ตามแนวทิวเขาพนมดงรัก ถือเป็นอุทยานแห่งชาติที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในภาคอีสานของไทย ถูกประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2524 ที่สำคัญกว่านั้น ทับลานไม่ได้เป็นเพียงป่าธรรมดา
พื้นที่กลุ่มป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ มีพื้นที่รวม 3,846,875 ไร่ หรือ 6,155 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของจังหวัดสระบุรี นครนายก นครราชสีมา ปราจีนบุรี สระแก้ว และบุรีรัมย์ ประกอบด้วยผืนป่าอนุรักษ์ 5 แห่ง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ อุทยานแห่งชาติทับลาน อุทยานแห่งชาติปางสีดา อุทยานแห่งชาติตาพระยา และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ ผืนป่าแห่งนี้มีบทบาทสำคัญในการเป็นแหล่งกักเก็บน้ำและเป็นต้นน้ำลำธารที่ไหลหล่อเลี้ยงชุมชนต่างๆ ในภูมิภาคโดยรอบ ทั้งแม่น้ำนครนายก แม่น้ำปราจีนบุรี และแม่น้ำลำตะคอง ป่าผืนนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติโดย UNESCO ซึ่งหมายความว่าสถานะของมันไม่ใช่แค่ "ทรัพย์สินของคนไทย" แต่เป็น "มรดกของมนุษยชาติ"
ในเชิงความหลากหลายทางชีวภาพ พื้นที่นี้เป็นบ้านของสิ่งมีชีวิตที่อยู่บนเส้นด้ายของการสูญพันธุ์ พื้นที่แห่งนี้เป็นถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์และมีความสำคัญระดับโลกหลายชนิด เช่น เสือโคร่ง ช้างป่า กระทิง และวัวแดง โดยเฉพาะเสือโคร่งนั้น ผืนป่าทับลานถือเป็นพื้นที่แห่งความหวังในการฟื้นฟูประชากร ซึ่งเป็นรองเพียงผืนป่าตะวันตกเท่านั้น
มีการพบเสือโคร่ง สัตว์สถานะใกล้สูญพันธุ์ ในอุทยานแห่งชาติทับลาน ปางสีดา และตาพระยาอย่างน้อย 20 ตัว ป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่จึงเป็นบ้านความหวังหลังที่สองของเสือโคร่ง รองมาจากห้วยขาแข้ง ตัวเลขนี้ฟังดูน้อย แต่สำหรับสัตว์ที่ประชากรทั่วโลกเหลือไม่ถึง 4,000 ตัว มันมีความหมายมหาศาล
❋ ย้อนปัญหาที่ดินจริงๆ ก่อนที่จะเชื่อรัฐบาล
ปัญหาที่ดินในพื้นที่อุทยานทับลานมีความซับซ้อนและยืดเยื้อมาหลายสิบปี รากเหง้าของปัญหาคือการที่มีประชาชนบางส่วนอาศัยและทำกินในพื้นที่ก่อนที่จะมีการประกาศเป็นอุทยาน ทำให้เกิดการทับซ้อนระหว่างสิทธิชุมชนกับแนวเขตป่าอนุรักษ์ที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบ
พื้นที่ที่เสนอให้เพิกถอนออกจากแนวเขตอุทยานแห่งชาติทับลานประกอบด้วย 5 กลุ่ม โดยกลุ่มที่ 1 คือพื้นที่ทับซ้อนเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) เนื้อที่ประมาณ 53,416 ไร่ เห็นควรเพิกถอนเพื่อส่งมอบให้ ส.ป.ก. ดำเนินการ เนื่องจากประชาชนได้รับสิทธิตามกฎหมายแล้ว
แต่ปัญหาคือ ในผืนป่าผืนเดียวกันนี้ ยังมีกลุ่มคนอีกประเภทที่ปะปนกันอยู่โดยไม่ใช่เกษตรกรยากจน หน่วยงานความมั่นคงอย่าง กอ.รมน. พบว่าอาจมีขบวนการที่คอยวิ่งเต้นช่วยเหลือเพื่อให้คดีสร้างรีสอร์ต บ้านพักหรูรุกเขตอุทยานฯ ไม่ถูกสั่งฟ้อง ทั้งในชั้นพนักงานสอบสวนและชั้นอัยการ เนื่องจากผู้ครอบครองรีสอร์ตและบ้านพักตากอากาศที่บุกรุกป่า ส่วนใหญ่เป็นนายทุน นักการเมือง และข้าราชการ
ภาพที่ชัดเจนที่สุดของการสองมาตรฐานในพื้นที่นี้ปรากฏอยู่ในตัวเลข พื้นที่มากกว่า 150,000 ไร่ เป็นพื้นที่ที่ถูกจับจองโดยกลุ่มรีสอร์ตกว่า 400 คดีที่ยังไม่เป็นที่สิ้นสุด ซึ่งหนึ่งในนั้นคือ "88 การ์มองเต้ รีสอร์ต" ที่เคยเป็นคดีความหลังจัดพื้นที่สัมมนาพรรคพลังประชารัฐเมื่อปี 2562
ข้อมูลจากกรมอุทยานฯ ระบุว่ามีการจับกุมดำเนินคดีกับผู้บุกรุกอุทยานฯ ไปแล้ว 493 ราย ยังไม่นับผู้ประกอบการรายย่อยจำนวนมาก รวมพื้นที่บุกรุกอย่างน้อยประมาณ 11,068 ไร่ ทางเจ้าหน้าที่ป่าไม้สามารถยึดคืนและรื้อถอนอาคารไปได้เพียง 130 ราย ผู้ประกอบการหลายรายใช้วิธีฟ้องศาลปกครองให้คุ้มครองชั่วคราว
กล่าวง่ายๆ ว่า ป่าทับลานถูกบุกรุกโดยทั้งชาวบ้านจริงๆ และนายทุนที่มีอิทธิพล โดยฝ่ายหลังมีทั้งทนาย คอนเนกชัน และเงินเพียงพอที่จะประวิงเวลาให้คดีไม่มีวันสิ้นสุด
❋ เชื่อรัฐบาลได้ไหมว่าไม่ใช่เพื่อนายทุน?
คำถามนี้ต้องดูจากโครงสร้างของมติ ไม่ใช่แค่คำพูด
มีนัยสำคัญในการที่บอร์ดอุทยานฯ ชะลอการพิจารณาพื้นที่สีชมพู 109,420 ไร่ซึ่งเป็นพื้นที่พิพาทที่มีทั้งคดีรีสอร์ทและการอ้างสิทธิของประชาชน โดยให้เวลาพิสูจน์สิทธิ 6 เดือน ฟังดูสมเหตุสมผล แต่ตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา กระบวนการพิสูจน์สิทธิในพื้นที่ทับลานไม่เคยสิ้นสุดอย่างมีประสิทธิภาพ ขณะที่ผู้มีอิทธิพลสามารถยื้อคดีได้นับสิบปี
ยังมีคดีเกี่ยวกับพื้นที่ดังกล่าวที่ยังอยู่ระหว่างการดำเนินการรวม 495 คดี การเพิกถอนพื้นที่จึงอาจกระทบต่อรูปคดีได้ และเป็นการเอื้อให้นายทุนเข้ามาซื้อขายเปลี่ยนมือเพื่อสร้างโรงแรม รีสอร์ท บ้านพักตากอากาศ ซึ่งปัจจุบันก็มีคดีที่มีผู้บุกรุกมาสร้างสิ่งปลูกสร้างเหล่านี้อยู่ด้วย
นี่คือจุดที่น่ากังวลที่สุด เมื่อที่ดินถูกถอนออกจากการเป็นเขตอุทยาน ไม่ว่าจะด้วยเจตนาดีแค่ไหน คดีบุกรุกป่าที่ค้างอยู่กับผู้ที่อ้างสิทธิรายใหม่ก็จะสั่นคลอน เพราะฐานทางกฎหมายของการดำเนินคดีเปลี่ยนไป ผู้ที่ถือเอกสารสิทธิ์ที่บวม หรือมีการจดทะเบียนอย่างเคลือบแคลงจะมีโอกาสฟอกสถานะทางกฎหมายได้ง่ายขึ้น
❋ เดิมพันระบบนิเวศน์ป่ามรดกโลก
หากพื้นขนากว่า 1.55 แสนไร่หลุดจากการเป็นที่อุทยานฯ ผลกระทบเร่งด่วนที่สุดต่อธรรมชาติคือการแตกตัวของผืนป่า (Forest Fragmentation) พื้นที่เพิกถอนบริเวณแนวเชื่อมต่อผืนป่า 304 เป็นแหล่งที่อยู่อาศัย หากิน และเส้นทางอพยพเคลื่อนย้ายของสัตว์ป่า การเพิกถอนพื้นที่จะก่อให้เกิดปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า เมื่อเส้นทางอพยพถูกตัดขาด ช้างป่าจะเข้าไปในพื้นที่เกษตรมากขึ้น เสือโคร่งสูญเสียอาณาเขตหากิน ประชากรสัตว์ที่แยกออกจากกันโดยแนวถนน รีสอร์ท หรือไร่นา จะเกิดภาวะ Inbreeding ในที่สุดทำให้ความหลากหลายทางพันธุกรรมลดลงจนนำไปสู่การสูญพันธุ์เงียบๆ
ด้วยสถานะการเป็นส่วนหนึ่งของแหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติทำให้การเปลี่ยนแปลงใดๆ ในพื้นที่ทับลานต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการมรดกโลก ซึ่งได้แสดงความห่วงกังวลต่อการพิจารณาลดขนาดพื้นที่อุทยานฯ อย่างต่อเนื่อง โดยเตือนว่าการกระทำดังกล่าวอาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อคุณค่าโดดเด่นอันเป็นสากล (Outstanding Universal Value - OUV) ของแหล่งมรดกโลก หากไทยสูญเสียสถานะมรดกโลก ความเสียหายทั้งเชิงการท่องเที่ยว ชื่อเสียง และการอนุรักษ์จะยากที่จะประเมินค่า
ไม่เพียงเท่านั้น ด้วยผืนป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่มีบทบาทสำคัญในการเป็นแหล่งกักเก็บน้ำและเป็นต้นน้ำลำธาร แม่น้ำนครนายก แม่น้ำปราจีนบุรี และแม่น้ำลำตะคอง แม่น้ำมวกเหล็ก และแม่น้ำมูล ต่างมีจุดกำเนิดมาจากพื้นที่กลุ่มป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ทั้งสิ้น การลดพื้นที่ป่า แม้เพียงส่วนหนึ่ง จะส่งผลต่อปริมาณน้ำในลุ่มน้ำเหล่านี้ในระยะยาว
และถ้าหากรัฐบาลเฉือนพื้นที่ของอุทยานฯ ทับลานได้ นี่จะกลายเป็นบรรทัดฐานของพื้นที่อื่นๆ ทันที ขณะนี้ยังมีคดีเกี่ยวกับพื้นที่ดังกล่าวที่ยังอยู่ระหว่างการดำเนินการรวม 495 คดี การเพิกถอนพื้นที่ฯ จึงอาจกระทบต่อรูปคดีได้ และยังเปิดโอกาสให้ใช้ประโยชน์จากที่ดินโดยการขุด ถม อัด ตัดไม้ และลิดรอนพื้นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า
สุดท้ายสิ่งที่ร้ายแรงที่สุดจากคดีทับลานไม่ใช่ตัวเลข 155,865 ไร่ แต่คือสัญญาณที่รัฐบาลส่งต่อนักลงทุนและผู้มีอิทธิพลทั่วประเทศว่า ถ้าบุกรุกป่าและยื้อคดีได้นานพอ วันหนึ่งรัฐบาลจะปรับแนวเขตมาหาคุณ ไม่ใช่คุณที่ต้องออกจากป่า แต่จะมอบป่าให้คุณ ซึ่งจะกลายเป็นช่องว่าให้เกิดการรุกป่ามากขึ้น ยาวนานขึ้น เพื่ออ้างสิทธิ์ในพื้นที่ธรรมชาติที่ควรจะเป็นมรดกของแผ่นดินและบ้านของสัตว์ป่า ให้ตกไปอยู่ในมือของผู้มีอำนาจอันจะกินที่หาผลประโยชน์จากการทำลายป่า
