07/02/2026
👶🏻🦠 Neonatal Sepsis
Sepsis ในผู้ใหญ่ว่ายากแล้ว sepsis ในเด็กจิ๋วยิ่งเป็นเรื่องที่วินิจฉัยยากเข้าไปใหญ่ และหากวินิจฉัยช้าก็ทำให้เกิด mortality เยอะ
วันนี้พวกเรา medvisor จึงจะมารีวิวเรื่องนี้ให้ได้อ่านกัน พร้อมแล้วไปเริ่มกันได้เลย
1️⃣ Definition
Neonatal sepsis = ภาวะติดเชื้อในทารกอายุ ≤ 28 วัน ร่วมกับ systemic inflammatory response
เป็น ภาวะฉุกเฉิน → delay antibiotic = ↑ mortality
แบ่งตามเวลาเกิด
👉🏻 Early-onset sepsis (EOS): เพาะเชื้อขึ้นจาก blood/CSF < 72 ชม. (บาง guideline ใช้ < 7 วัน):
👉🏻 Late-onset sepsis (LOS): เพาะเชื้อขึ้นจาก blood/CSF ≥ 72 ชม.
2️⃣ Epidemiology & Importance
👉🏻 สาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ใน neonatal period 💀
👉🏻 อาการ ไม่จำเพาะ → ต้อง high index of suspicion
👉🏻 อาการที่มักพบ:
- เด็กซึม ดูดนมน้อย
- ไข้ / ตัวเย็น
- หายใจเร็ว / apnea
- refer ช้า → outcome แย่
3️⃣ Pathogenesis: โดยส่วนใหญ่แล้ว เด็กจะไม่ถูก exposed ต่อ pathogen เลยจนกว่าจะเกิด membrane rupture / เด็กผ่านช่องคลอดที่มีเชื้ออยู่ / เป็นการติดเชื้อในน้ำคร่ำ (chorioamniotis หรือ Triple I) เราแบ่งเป็นผ่าน
👉🏻 Vertical transmission (EOS)
- Ascending infection จากช่องคลอด
- ระหว่างคลอด
👉🏻 Horizontal transmission (LOS)
- สิ่งแวดล้อม
- บุคลากร
- invasive device
📌 และด้วยระบบภูมิคุ้มกันทารกยัง immature ทำให้ bacteremia ง่าย
4️⃣ Common Pathogens (ต้องรู้เพื่อเลือก antibiotic)
👉🏻 Early-onset sepsis : เชื้อที่นึกถึง = เชื้อจาก GI/GU ของแม่
- Group B Streptococcus (GBS)
- E. coli
- Listeria monocytogenes
- Klebsiella spp.
👉🏻 Late-onset sepsis : เชื้อที่นึกถึง = เชื้อจากสิ่งแวดล้อม/โรงพยาบาล
- Coagulase-negative Staphylococci
- Staphylococcus aureus
- Gram-negative bacilli (Klebsiella, Pseudomonas)
- Candida (โดยเฉพาะ very low birth weight)
📌 Preterm → gram-negative & fungal infection สูงกว่า
5️⃣ Risk Factors
🤰🏻Maternal risk
- PROM ≥ 18 ชม.
- Maternal fever / chorioamnionitis
- GBS colonization
- UTI ระหว่างตั้งครรภ์
- Preterm labor
⭐ และจะให้ Intrapartum antibiotic prophylaxis (IAP) for GBS prevention ในกรณีต่อไปนี้
- Invasive GBS disease in previous neonate
- GBS bacteriuria during current pregnancy
- Positive GBS culture during current pregnancy
- Unknown GBS status with any of the following risks
- Preterm (GA < 37 wk)
- ROM ≥ 18 h
- Maternal intrapartum fever > 38°C
💊 ให้ยา Ampicillin: 2 g IV , then 1 g every 4 hours
⭐️ อีกคำที่ควรรู้จักคือ Triple I (intrauterine inflammation and/or Infection): เป็น term ที่มาแทน Chorioamnionitis
- Isolated maternal fever
• มีไข้ BT ≥ 39 องศาเซลเซียส
• หรือ BT 38.0 - 38.9 องศาเซลเซียสในการวัด 2 ครั้ง ห่างกัน 30 นาที
- Suspected triple I: มีไข้โดยไม่สามารถระบุสาเหตุอื่นๆได้ + 1 ใน 3 ข้อต่อไปนี้
• Baseline fetal tachycardia (>160 bpm)
• Maternal WBC > 15,000 /mm3 (in absence of corticosteroids)
• Purulent cervical discharge
- Confirm triple I: เพิ่มเติมจากเกณฑ์ข้างต้น โดยการตรวจพบเชื้อแบคทีเรียในน้ำคร่ำไม่ว่าจะจากการตรวจ Gram stain หรือเพาะเชื้อ หรือผล pathology พบการอักเสบติดชื้อที่บริเวณรก ถุงน้ำคร่ำ หรือบริเวณสายสะดือ
👶🏻 Neonatal risk
- Preterm / LBW
- Birth asphyxia
- Invasive procedure
- NICU admission
6️⃣ Clinical Presentation (อาการไม่จำเพาะ!)
👉🏻 General
- Poor feeding
- Lethargy / irritability
- Hypotonia
- Fever หรือ hypothermia
👉🏻 Respiratory
- Tachypnea
- Grunting
- Apnea
- Cyanosis
👉🏻 CVS
- Poor perfusion
- Shock
- Bradycardia / tachycardia
👉🏻 GI / Metabolic
- Vomiting
- Abdominal distension
- Hypoglycemia / hyperglycemia
- Metabolic acidosis
7️⃣ Investigation
👉🏻 Gold standard = Blood culture (อย่างน้อย 1 mL)
🛑 False negative H/C เจอได้บ่อย สาเหตุได้แก่ maternal antibiotics, low-level bacteremia, small blood sample
❗️ ดังนั้นในเด็กที่ critically ill with negative H/C การให้ empirical antibiotic ก็ไม่ผิด
👉🏻 Sepsis screen (ใช้ช่วยตัดสินใจ)
- CBC: ANC ต่ำ, I/T ratio (immature neutrophil / total neutrophil) > 0.2, Platelet ↓
- CRP
• ถูกกระตุ้นได้จากหลายภาวะทั้ง infection, inflammation, asphyxia, pneumothorax ใช้เวลา 6-12 h ในการขึ้นและ peak conc. ที่ 36-72 h
• ถ้า CRP @24-48h < 10 mg/dL = sepsis is unlikely (ควรใช้เป็น serial CRP เผื่อติดตามมากกว่าการดูครั้งเดียว และประเมิน clinical ร่วมด้วยเสมอ
- Procalcitonin (ถ้ามี)
อื่น ๆ ตามข้อบ่งชี้
👉🏻 Lumbar puncture ทำเมื่อ
- Positive H/C
- Clinical/lab strongly suggest bacterial sepsis/meningitis: lethargy, seizures poor perfusion
- Worsen clinical status while on ATB
👉🏻 CXR → respiratory sign
👉🏻 Urine culture (เฉพาะ LOS)
📌 เริ่ม Empirical antibiotic ได้เลย ไม่ต้องรอผล
8️⃣ Diagnosis
วินิจฉัยจาก Clinical suspicion + risk factors ไม่ต้องรอ culture positive
9️⃣ Management (EOS)
วันนี้จะเน้นที่การ management ของ Early onset sepsis เป็นหลัก โดยเราจะเอา clinical ลูกและแม่ร่วมกับความเสี่ยงต่างๆมาประเมินโดยใช้ 2 วิธีหลักๆ คือ
1. Categorical risk assessment ตามภาพ ถ้าลูกมีอาการเข้าได้ หรือแม่ suspected triple I ก็จัดการเจาะ H/C, CBC และให้ Empirical antibiotics ได้เลยถ้าไม่มีก็ประเมินต่อว่าแม่มี indication ในการได้รับ IAP หรือไม่? ถ้ามี แล้ว adequate หรือไม่? โดยที่ Adequate IAP ประกอบด้วยชนิดและระยะเวลาคือ IV penicillin, ampicillin, หรือ cefazolin เป็นเวลา ≥ 4 ชั่วโมง ถ้าประเมินแล้วครบสามารถ routine newborn care เหมือนเด็กทั่วไปได้เลย ****
2. Multivariate risk assessment โดยใช้ sepsis calculator ใส่ข้อมูลลงไปได้แก่ Incidence of EOS (ใช้ 1/1000), GA, Highest maternal Temp, ROM (hr), Maternal GBS status, Type & duration of intrapartum ATB หลังจากนั้นก็มาตรวจร่างกายดู vital signs ประเมินเด็กว่าเข้าเกณฑ์ clinical illness, equivocal หรือ well appearing จะได้ recommendation ออกมาว่าควรทำอะไร
👉🏻 Initial management (ABC)
- Warmth
- Oxygen / CPAP / ventilator ตามอาการ
- IV access
- Correct hypoglycemia, acidosis
👉🏻 Empirical Antibiotics
💊 Early-onset sepsis: Ampi + Genta (dose for GA ≥ 35)
- Ampicillin 50 mk/kg/dose q 8 hr
(100 mg/kg/dose IV q 12 hr for increasing CSF penetratio)
- Gentamicin 4 mk/kg/dose IV q 24 hr
*กรณี preterm จะมี dose และ interval ต่างกันแนะนำให้เปิด neofax*
ครอบคลุม
- GBS
- Listeria
- Gram-negative
💊 Late-onset sepsis
- Cloxacillin + Gentamicin
- หรือปรับตาม local antibiogram
- Suspected MRSA → Vancomycin
👉🏻 Duration of treatment
- Suspected sepsis, H/C negative → 7 วัน
- Proven sepsis (gram (+) bacteremia) → 7-10 วัน
- Proven sepsis (gram (zx-) bacteremia) → 10-14 วัน
- Meningitis
- gram(+) → 14 วัน
- gram(-) → 21 วัน
🔟 Prognosis & Complications
- Mortality สูงใน preterm
- Complications
• Meningitis
• DIC
• NEC
• Neurodevelopmental delay
1️⃣1️⃣ Prevention
- Good ANC (≥ 8 ครั้ง)
- GBS screening & intrapartum antibiotic prophylaxis ช่วยลดได้เยอะสุด ๆ
- Infection control ใน nursery
- Breastfeeding (immune protection)
——————————————————
References
1. WHO. Managing possible serious bacterial infection in young infants
2. AAP Red Book. Neonatal Sepsis
3. NICE Guideline NG195. Neonatal infection
4. UpToDate. Neonatal sepsis: management
