24/07/2026
ACT TALK 2026 Series 02: SHAPING THE FUTURE OF ARCHITECTURE [ACT IN THE AI ERA] ออกแบบอนาคตวิชาชีพ: สภาสถาปนิกในยุค AI
ACT TALK ครั้งนี้ได้ชวนทุกคนมาตั้งคำถามเกี่ยวกับวิชาชีพว่า ‘วิชาชีพสถาปนิกจะอยู่ร่วมกับ AI อย่างไร’ ภายใต้กรอบจริยธรรม กฎหมาย และความรับผิดชอบต่อสังคม ซึ่งเป็นบทบาทสำคัญของสภาสถาปนิกในยุคปัจจุบัน
ACT TALK 2026 Series 02: SHAPING THE FUTURE OF ARCHITECTURE [ACT IN THE AI ERA] จึงชวนคุณพัฒนา รัตนนาวาทอง กรรมการผู้จัดการ Makers of Architecture Innovations, คุณณรงค์วิทย์ อารีมิตร รองกรรมการผู้จัดการ บริษัท สถาปนิก 49 จำกัด และคุณณรัณ โพธิ์พัฒนชัย ผู้อำนวยการฝ่ายวิเคราะห์ผลกระทบของกฎหมายและประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา มาร่วมพูดคุยและตอบคำถามจากผู้ฟังทุกคน
คุณพัฒนา เปิดวงสนทนาด้วยการทำความเข้าใจว่าเครื่องมือของสถาปนิกยังเป็น algorithm สำหรับคำนวณ มาถึงยุคที่เราสามารถใช้ซอฟต์แวร์เป็นตัวช่วยในการออกแบบทั้งโครงสร้างและเปลือกของอาคาร จนเข้าสู่ยุคปัจจุบันที่ AI และฐานข้อมูลกว้างขวางมากพอที่จะเป็นส่วนหนึ่งในแทบทุกขั้นตอนของกระบวนการออกแบบ พร้อมอธิบายหลักการทำงานของ AI ร่วมกับตรรกะเบื้องหลังของเครื่องมือชิ้นนี้ที่กำลังเข้ามาเปลี่ยนวิธีทำงานของคนทุกวิชาชีพ แม้ว่า AI จะมีศักยภาพในการรวบรวม วิเคราะห์ และเชื่อมโยงข้อมูลได้รวดเร็วกว่าที่เคย แต่คุณค่าของงานออกแบบนั้นเกิดจากการตั้งคำถาม การคัดเลือกข้อมูล การตีความ รวมถึงการตัดสินใจ ไม่ใช่เพียงแค่ผลลัพธ์อันสวยงามพร้อมใช้ หน้าที่และความรับผิดชอบต่อผลงานจึงยังคงเป็นหน้าที่ของสถาปนิกเสมอ
ประเด็นนี้ถูกต่อยอดโดย คุณณรงค์วิทย์ ผ่านตัวอย่างการประยุกต์ใช้ AI ในการทำงานโครงการจริง ตั้งแต่การรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ความต้องการของลูกค้า สรุปโจทย์โครงการ การศึกษา ประเมินพื้นที่ก่อสร้าง และข้อมูลอ้างอิง การสร้างทางเลือกในการออกแบบ ไปจนถึงการเปรียบเทียบข้อดีข้อเสียของแต่ละแนวทาง รวมถึงการสนับสนุนงานก่อสร้าง AI จึงไม่ได้มาแทนความคิดสร้างสรรค์ แต่ช่วยลดเวลางานที่ซ้ำซ้อน ทำให้สถาปนิกมีเวลามากขึ้นกับการคิด วิเคราะห์ และพัฒนาคุณภาพของงานออกแบบ
คุณณรัณ ปิดท้ายด้วยประเด็นด้านกฎหมายและธรรมาภิบาลของ AI ซึ่งเป็นเรื่องที่วิชาชีพต้องเตรียมพร้อม ไม่ว่าจะเป็นลิขสิทธิ์และความเป็นเจ้าของผลงาน การคุ้มครองข้อมูล การป้องกันข้อมูลรั่วไหล ความรับผิดเมื่อเกิดความเสียหาย รวมถึงแนวทางการกำกับดูแลการใช้ AI ให้สอดคล้องกับกฎหมายและจรรยาบรรณวิชาชีพ พร้อมแลกเปลี่ยนถึงทิศทางการพัฒนากฎหมายและแนวปฏิบัติที่จะช่วยให้สถาปนิกสามารถใช้ AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย
ช่วงพูดคุยตอบคำถาม ได้ตั้งประเด็นว่าเมื่อ AI กลายเป็นหนึ่งในเครื่องมือของกระบวนการออกแบบ บทบาทของสภาสถาปนิกจึงมีความสำคัญมากกว่าการกำกับการประกอบวิชาชีพเพียงอย่างเดียว แต่ต้องร่วมกำหนดการใช้ AI ในทิศทางที่ถูกต้องของวิชาชีพไทย ทั้งการสร้างองค์ความรู้ พัฒนาแนวปฏิบัติ วางมาตรฐานด้านจริยธรรมและกฎหมาย รวมถึงเตรียมความพร้อมให้สถาปนิกสามารถใช้เทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปลอดภัย ตั้งแต่ระดับบุคคล องค์กรเอกชน หรือองค์กรรัฐ
AI อาจไม่ใช่สิ่งที่เปลี่ยนวิชาชีพสถาปัตยกรรม แต่สิ่งที่จะกำหนดอนาคตของวิชาชีพคือวิธีที่สถาปนิกเลือกใช้ AI และวิธีที่องค์กรวิชาชีพร่วมกันวางมาตรฐานเพื่อให้เทคโนโลยีก้าวไปพร้อมกับความรับผิดชอบ เกิดประโยชน์สูงสุด ยกระดับคุณภาพการประกอบวิชาชีพในอนาคตต่อไป
_
Photo courtesy of art4d
#สภาสถาปนิก