24/09/2026
#เส้นทางอพยพของเหยี่ยว ในภูมิภาคอุษาคเนย์
#เหยียวดำใหญ่ Black-eared Kite
1 เส้นทางหลัก สายอีสาน เมื่อเหยี่ยวย้ายถิ่นจากไซบีเรียผ่านประเทศจีน จะเข้าอาเซียนที่เวียดนามเหนือ ผ่านลาวเหนือ เข้าประเทศไทย ที่จังหวัดในภาคอีสาน เช่น อุดรธานี หนองคาย สกลนคร มุกดาหาร แสดงว่าเหยี่ยวอพยพ เปนแนวกว้าง (broad-front) จะผ่านจังหวัดไหนในพื้นที่แถบนี้ รวมถึงพื้นที่ล้านนาฝั่งตะวันออก เช่น จ. น่าน (ถ้ายึดตามข้อมูลการพบด้วยสายตา siggt records ไม่ใช่ด้วยข้อมูลติดตามด้วยสัญญาณดาวเทียม) น่าจะจะขึ้นอยู่ทิศทางของลม ว่าเปน headwind หรือ tailwind
ขนิดเหยี่ยวที่ติดตามด้วยสัญญาณดาวเทียม แล้ว โดยนักวิจัยชาวไทยได้แก่
- เหยั่ยวนกเขาพันธุ์จีน
- เหย่ี่ยวนกเขาพันธุ์ญี่ปุ่น
- เหยี่ยวรุ้ง
- เหยี่ยวด่างดำขาว
- เหยี่ยวดำใหญ่
ส่วนชนิดเหยี่ยวอพยพ ที่ศึกษาวิจัยยืนยันเส้นทางอพยพหลักนี้ โดยนักวิจัยชาวญี่ปุ่น ได้แก่
- เหยี่ยวผึ้ง
- เหยี่ยวหน้าเทา
ส่วน เส้นทางรอง (minor route) ขอฃเหยี่ยวอพยพในไทย ได้แก่ สายเหนือ เหยี่ยวบินผ่าน สามเหลี่ยมทองคำ เข้า จ. เชียงราย และเชียงใหม่ เดินทางตามแนวเทืแกเขาถนนธงขัย และตะนาวศรี
ชนิดเหนี่ยวสายเหนือ เท่าที่ทีข้อมูล ได้แก่
- เหยี่ยวผึ้ง
- เหยี่ยวนกกระจอกเล็ก
- เหยี่ยวนกเขาขิครา
- เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ
- เหยี่ยวปีกแหลม อาทิ เหยี่ยวตีนแดง (จัดเปนกลุ่มพลัดหลงในภาคใต้ เพราะประชากรส่วนใหญ่ควรจะอพยพผ่านภาคเหนือ ไปพม่าและอินเดีย เพื่อข้ามมหาสมุทรอินเดีย), เหยี่ยวฮ็อบบี้ยุโรป เหยี่ยวเพเรกริน เหยี่ยวเคสเตรล ทั้งนี้ เหยี่ยวปีกแหลมบางตัว อาจใช้เส้นทางสายอีสานด้วยเช่นกัน
บางชนิด เช่น #เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ จะมารวมฝูงกับสายอีสาน ให้มีขนาดฝูงใหญ่ขึ้น 500+ ตัว/ฝูง-flock ที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และชุมพร
#สีดา
Sita is the continent's wanderer!!!
สีดาเป็นเหยี่ยวดำใหญ่ เพศเมีย ติดอุปกรณ์ดาวเทียม หนัก 14 กรัม เมื่อวันที่ 15 มค. 2564 จากนั้นสัญญาณหายไป
เมื่อวันที่ 1 เมย. พิกัดส่งกลับมาว่าสีดา อยู่ที่เมือง Phu Lam เวียดนามเหนือ แล้วภายใน 2 วันต่อมา สีดาบินเข้ามณฑลยูนนานของประเทศจีน แล้วใช้เส้นทางภาคกลางของจีน ผ่านเมืองใหญ่จีน อาทิ
กุ่ยโจว
ฉงชิ่ง
ซีอาน
ไปถึงเขตอินเนอร์มองโกเลีย
(เดิม คิดว่าสีดา จะยุติการเดินทาง) แล้ววันที่ 28 เมย.
สีดาบินขึ้นเหนือต่อไปถึงตอนกลางของไซบีเรีย ในประเทศรัสเซีย
รวมระยะขจัด การเดินทางของ สีดา จาก ดงเหยี่ยวดำ ทุ่งใหญ่ปากพลี จังหวัดนครนายก
ประเทศไทย ไปรัสเซีย
กว่า 5,800 กม.
เส้นทางการบินจากถิ่นอาศัยในฤดูหนาว ที่ปากพลี ประเทศไทย ซึ่งเปนแหล่งพักนอนจำนวนมากที่สุดในประเทศ ไปถิ่นผสมพันธุ์ในไซบีเรีย ของสีดา ยืนยันเส้นทางบินของเหยี่ยวอพยพบางชนิดของไทยในฤดูใบไม้ผลิ
หรือ Spring migration
ที่ใช้เส้นทางสายอีสาน ข้ามแม่น้ำโขง ผ่านภาคเหนือของประเทศลาว ไปเวียดนามเหนือแล้ว
เข้าภาคใต้ของประเทศจีน แต่เหยี่ยวอพยพบางชนิด เช่น เหยี่ยวผึ้ง จะเบี่ยงไปใช้เส้นทางเลาะชายฝั่งทะเลเหลือง แล้วข้ามทะเลไปญี่ปุ่น จากรายงานการศึกษาด้วยดาวเทียมของทีมนักวิจัยญี่ปุ่น
น่าเสียดายว่า เราไม่วามารถกำหนดวันบินอพยพกลับของสีดาจากปากพลี หรือประเทศไทยได้ เพราะขาดพิกัดดาวเทียม แต่ทราบแน่นอนว่า สีดา เดินทางออกจากประเทศไทย ก่อนวันที่ 1 เมย 2564 แสดงว่าการอพยพของเหยี่ยวดำใหญ่ที่เป็น potential breeder (จะบินกลับเร็ว เพื่อไปจับคู่ผสมพันธุ์ กว่าวัยเด็ก) น่าจะเกิดขึ้นในช่วงกลางถึงปลายมีนาคม
อย่างไรก็ตาม เราน่าจะทราบได้แน่นอนในอนาคตเมื่อทีมวิจัยติดดาวเทียมให้เหยี่ยวดำใหญ่เพิ่มอีกหลายตัว ในฤดูหนาวที่จะถึงนี้
น่าสนใจว่า เหยี่ยวอพยพหลักชนิดอื่นๆ เช่น
#เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ
#เหยี่ยวนกเขาชิครา
จะใช้เส้นทางบินหรือ Flyway
เหมือนเหยี่ยวดำใหญ่ เช่น สีดา หรือไม่
ภายใน 1 ปี นับ จากนี้ คือ ครึ่งปีแรกของ ค.ศ.2022 ก็น่าจะทราบได้
เพราะ หน่วยวิจัยนกนักล่าฯ
คณะสัตวแพทยศาสตร์
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีแผนจะศึกษาติดตามการอพยพของเหยี่ยวชนิดดังกล่าวด้วยดาวเทียมในอนาคตอีกหลายตัว
