มูลนิธิเฉลิมพระเกียรติรัชกาลที่ ๓

05/10/2026

ศาลาท่าน้ำวัดบวรนิเวศวิหาร

สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๓ ตามรูปแบบฐานานุศักดิ์สถาปัตยกรรมวังหน้า คือ กรอบหน้าบันแบบรวยระกา สันนิษฐานว่าในระยะแรกมุงด้วยกระเบื้องดินเผาไม่เคลือบ

ศาลาท่าน้ำแห่งนี้ จึงใช้เป็นเส้นทางเสด็จ ทั้งในคราวที่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้แห่เชิญสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎสมมติเทววงศ์จากวัดสมอรายมาครองวัดบวรนิเวศวิหาร การพระราชพิธีถวายผ้าพระกฐินในสมัยรัชกาลที่ ๓ และ ๔ เมื่อครั้งยังเสด็จถวายผ้าพระกฐินทางชลมารค ณ วัดบวรนิเวศวิหาร ก่อนที่จะเปลี่ยนขนบเป็นการเสด็จทางสถลมารคในรัชกาลที่ ๕ เป็นต้นมา

ทั้งยังเป็นเส้นทางเสด็จเมื่อครั้งอัญเชิญสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎสมมติเทววงศ์ ไปครองสิริราชสมบัติ เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๙๔

ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๔๖๖ ได้มีการบูรณะครั้งหนึ่ง และในปี พุทธศักราช ๒๕๓๓ จึงได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์ศาลาท่าน้ำแห่งนี้ครั้งใหญ่ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวรเสด็จเป็นองค์ประธานในพิธียกช่อฟ้าศาลาท่าน้ำ ทั้งยังโปรดให้ถอดชุดหน้าบันเดิมของศาลาท่าน้ำนี้มาเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์ ภปร วัดบวรนิเวศวิหาร

เรื่องและภาพ ศรัณย์ ม.

01/10/2026

***ข่าวประชาสัมพันธ์ ฉบับที่ ๕๑/๒๕๖๙***

เมื่อวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๖๙

พลเอก คงชีพ ตันตระวาณิชย์ ประธานมูลนิธิฯ พร้อมด้วย อ.สายไหม จบกบศึก คุณสุริยะ พดด้วง คุณพงศ์เชษฐ์ รุจิระชุณห์ คุณเฟื่องฟ้า เชื้อสุข คุณวรัญญา ขาวเหลือง และเจ้าหน้าที่มูลนิธิฯ เป็นผู้แทนคณะกรรมการฯ

นำพวงมาลับและกระเช้าผลไม้ ร่วมแสดงมุทิตตาจิต วาระอายุสมมงคล ครบ ๗๗ ปี พระโสภณนนทสาร เจ้าอาวาสวัดบางไผ่พระอารามหลวง เจ้าคณะอำเภอบางบัวทอง จ.นนทบุรี

และร่วมพิธีบำเพ็ญ ณ ศาลาการเปรียญ วัดบางไผ่พระอารามหลวง

24/09/2026

วันที่ 24 กันยายน ของทุกปี

”เป็นวันคล้ายวันสวรรคตของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก"

ด้วยพระราชกรณียกิจที่ได้ทรงวางรากฐานแก่วงการแพทย์ และการสาธารณสุขของไทยให้เจริญก้าวหน้า บุคลากรทางการแพทย์ การสาธารณสุข จึงได้ถือให้วันนี้เป็นวัน “มหิดล”

เพื่อถวายราชสักการะ และน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณแห่งสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พระผู้ได้รับการถวายพระสมัญญาภิไธยเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระองค์ให้เป็น “พระบิดาแห่งการแพทย์แผนปัจจุบันและการสาธารณสุขไทย"

24/09/2026

17/09/2026

11/09/2026

ในสมัยรัชกาลที่ ๓ เมื่อมีพระภิกษุสงฆ์ประพฤติผิดทำให้พระพุทธศาสนามัวหมอง ก็มีการสึกพระที่กระทำผิดกว่า ๕๐๐ รูป

จับพระสึกกว่า 500 รูปดังกล่าว สมัยรัชกาลที่ 3 นอกจากพระสงฆ์ทั่วไป ในจำนวนนั้นส่วนหนึ่งเป็น “พระราชาคณะ”

07/09/2026

น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑
เนื่องในวันคล้ายวันสวรรคต (๗ กันยายน ๒๓๕๒)

07/09/2026

ขอขอบคุณ THE STATES TIMES Story EP.165
เรื่อง รัชกาลที่ ๓ : เจ้าสัวแห่งสยาม ผู้กู้เศรษฐกิจด้วยการค้าเสรี

ในห้วงเวลาที่สยามเพิ่งตั้งตัวได้ไม่เต็มที่...ล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๓...

07/09/2026

***โพส์ตที่ 14***

ผลงานของนักศึกษาฝึกงานจากมหาวิทยาลัยแห่งชาติเจิ้งจื้อ ไต้หวัน

😲 沒有人跟我說，當和尚也會被辭退欸？！

談到拉瑪三世時期的教育，一定會令人好奇，當時沒有學校的話，學生都是在哪裡上課的啊？
在以前沒有現代學校的舊時代裡，寺廟就是學校，和尚就是老師，這深深奠定了泰國的教育基礎。拉瑪三世國王為了普及教育、讓國家更穩定，同時讓窮人也有地方可以讀書，因此在當時建造了非常多的寺廟

經文傳承的隱憂：知識只在和尚腦袋裡？
在那個年代，經文的來源很多，大多都存在和尚的腦袋裡。正因為和尚是傳授知識的人，教出來的東西完全取決於他個人的知識水準：
1. 錯誤觀念的連鎖效應：如果傳承的過程中遇到了錯誤的觀念，就會把錯的事情教給下一代
2. 國王的謹慎態度：因此國王在命人重新抄寫、傳承經文之前，特別謹慎收集並深入研究，就是要徹底確認經文的正確性！
3. 嚴格考核：現場背誦失敗直接脫袈裟！
既然經文的正確性這麼重要，國王自然會極其嚴格地審核和尚：
- 現場口頭考驗：當時的考核非常直接，和尚必須坐在主考官面前進行經典的口頭背誦與翻譯
- 濫竽充數者還俗：很多濫竽充數的和尚在現場直接翻車，當場就被脫下袈裟開除還俗！
- 刻於石頭上的真理：而且國王為了防止壞和尚以後又偷篡改經文，甚至把比對正確的知識通通刻在臥佛寺的石碑上——因為人的記憶會說謊，但石頭不會
⚠️只要被認為能力不合格，和尚就無法繼續教課和保留頭銜

精英和尚：全方位傳授生活的智慧
正因為有這樣嚴格的篩選機制，當時被留下來的精英和尚們，教學的重責大任就顯得無比關鍵。
他們教導的內容極其廣泛：
- 傳授佛法
- 生活技能
- 與人相處的哲學
- 務實地教導子民如何在生活中獲得真正的開心與快樂
這些兼具知識與品德的和尚老師，就這樣成為了當時推動平民教育最核心的靈魂力量

โพสต์ที่ 14 (ไม่มีใครบอกฉันเลยว่า เป็นพระแล้วจะโดนไล่ออกได้ด้วย?)

เมื่อพูดถึงการศึกษาในสมัยรัชกาลที่ 3 จะต้องทำให้อยากรู้แน่นอนว่า ในยุคนั้นที่ยังไม่มีโรงเรียน นักเรียนไปเรียนหนังสือกันที่ไหน? ในยุคเก่าที่ยังไม่มีโรงเรียนสมัยใหม่ วัดก็คือโรงเรียน และพระสงฆ์ก็คือครู สิ่งนี้ได้วางรากฐานการศึกษาของไทยไว้อย่างลึกซึ้ง

รัชกาลที่ 3 เพื่อให้การศึกษากระจายไปทั่วถึง เพื่อให้ประเทศชาติมีความมั่นคงยิ่งขึ้น และในขณะเดียวกันเพื่อให้คนยากจนมีสถานที่เรียนหนังสือ จึงทรงสร้างวัดขึ้นเป็นจำนวนมากในเวลานั้น

ในยุคสมัยนั้น ที่มาของพระไตรปิฎกและคัมภีร์ส่วนใหญ่บรรจุอยู่ในสมองของพระสงฆ์ และเนื่องจากพระสงฆ์คือผู้ถ่ายทอดความรู้ สิ่งที่สั่งสอนออกมาจึงขึ้นอยู่กับระดับความรู้ส่วนบุคคลของพระรูปนั้นๆ หากในกระบวนการสืบทอดเกิดเจอแนวคิดที่ผิดพลาด ก็จะส่งต่อสิ่งที่ผิดๆ ให้กับคนรุ่นหลัง ดังนั้น ก่อนที่พระองค์จะโปรดเกล้าฯ ให้มีการคัดลอกและสืบทอดคัมภีร์ขึ้นใหม่ จึงทรงรวบรวมและศึกษาวิจัยอย่างระมัดระวังเป็นพิเศษ เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของคัมภีร์ให้แน่ชัด!

ในเมื่อความถูกต้องของคัมภีร์มีความสำคัญถึงเพียงนี้ พระองค์จึงทรงคัดกรองและประเมินพระสงฆ์อย่างเข้มงวดที่สุด การสอบประเมินในเวลานั้นตรงไปตรงมามาก พระสงฆ์จะต้องนั่งต่อหน้าพระหัตถ์หรือกรรมการสอบ เพื่อท่องจำและแปลความหมายของพระคัมภีร์ด้วยปากเปล่า พระสงฆ์จำนวนมากที่เข้ามาบวชแบบคว้าโชคหลอกลวง ล้มเหลวกลางสนามสอบทันที และถูกจับสึกถอดจีวรให้ออกจากการเป็นพระตรงนั้นเลย! และเพื่อป้องกันไม่ให้พระไม่ดีแอบไปแก้ไขคัมภีร์ในภายหลัง รัชกาลที่ 3 ถึงกับโปรดเกล้าฯ ให้สลักความรู้ที่ตรวจสอบถูกต้องแล้วทั้งหมดลงบนศิลาจารึกวัดโพธิ์ — เพราะความทรงจำของมนุษย์โกหกได้ แต่ก้อนหินโกหกไม่ได้ ตราบใดที่ถูกมองว่าความสามารถไม่ผ่านเกณฑ์ พระสงฆ์รูปนั้นจะไม่สามารถสอนหนังสือและถูกถอดถอนสมณศักดิ์ได้อีกต่อไป

และด้วยกลไกการคัดกรองอันเข้มงวดเช่นนี้เอง ภารกิจอันยิ่งใหญ่ในการสั่งสอนของพระสงฆ์ที่เหลือรอดอยู่จึงกลายเป็นหัวใจสำคัญอย่างยิ่ง สิ่งที่พวกท่านสั่งสอนนั้นกว้างขวางเป็นอย่างมาก ไม่เพียงสอนธรรมะในพระพุทธศาสนาเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึงทักษะชีวิต ปรัชญาการอยู่ร่วมกับผู้อื่น และแม้กระทั่งสอนวิธีก่อให้เกิดความสุขและความเบิกบานที่แท้จริงในชีวิตอย่างเป็นรูปธรรม พระสงฆ์ผู้เป็นครูซึ่งเปี่ยมด้วยความรู้และจริยธรรมเหล่านี้ จึงได้กลายเป็นดวงวิญญาณหลักที่เป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อนการศึกษาของสามัญชนในยุคนั้น

07/09/2026

***โพส์ตที่ 13***
ผลงานของนักศึกษาฝึกงานจากมหาวิทยาลัยแห่งชาติเจิ้งจื้อ ไต้หวัน

上學不用交學費？！我也可以讀書嗎？

當我們把泰國與周邊國家以前時代的教育放在一起對比，就會發現拉瑪三世國王當時的思維有多麼震撼！在 19 世紀初期，亞洲各國的知識基本上都還被牢牢鎖在特定階級手中

19世紀初期：亞洲各國教育現況對比
🇨🇳 中國（清朝道光年間）：
社會上雖然有私塾、書院和官學，但這些全都是為了應付科舉考試的讀書人而設，一般平民根本摸不到高深的學問。中國也同樣是以需要付費的傳統私塾、書院為主

🇯🇵 日本：
雖然有面向平民的「寺子屋」，但那也是需要付費的私塾，至於真正培養高級人才的「藩校」，則有著嚴格的階級限制，只有武士階級的子弟才能進去就讀

🇲🇲🇱🇦 鄰近的緬甸與寮國：
當時的教育雖然也是依靠寺院學校和地方寺院來維持，但學習的對象幾乎只侷限在出家當小沙彌的男童，且傳授的內容大多只圍繞在宗教佛法上

🇹🇭 泰國：絕無僅有的公共奇蹟！
就在這個思想普遍保守封建的時代，泰國的臥佛寺卻成為同時期周邊國家中，唯一擁有免費開放式大學的國家！

拉瑪三世國王深知「再窮也不能窮教育」的道理，他動用國家資源收集了許多不同領域的珍貴知識，毫無保留地刻在寺廟的石碑與牆壁上，讓不分階級、不分貧富的所有平民百姓，都能隨時走進寺廟免費學習

โพสต์ที่ 13 (เรียนหนังสือโดยไม่ต้องจ่ายค่าเทอม?! ฉันก็สามารถอ่านหนังสือได้ด้วยเหรอ)

เมื่อพวกเรานำการศึกษาของไทยไปเปรียบเทียบกับการศึกษาของประเทศรอบข้างในยุคอดีต พวกเราก็จะพบว่าแนวคิดของรัชกาลที่ 3 ในเวลานั้นชวนให้ตกตะลึงมากเพียงใด!

ในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 ความรู้ของประเทศต่างๆ ในเอเชียโดยพื้นฐานแล้วยังคงถูกล็อกไว้อย่างแน่นหนาในมือของชนชั้นเฉพาะ ในช่วงเวลาเดียวกัน

ประเทศจีนตรงกับรัชศกต้าวเกวงแห่งราชวงศ์ชิง แม้ว่าในสังคมจะมีสำนักเรียนส่วนตัว (ซื่อสู) สถาบันการศึกษา (ซูหยวน) และสถานศึกษาของรัฐ แต่สิ่งเหล่านี้ล้วนสร้างขึ้นเพื่อผู้เล่าเรียนที่จะไปสอบเคอจวี่ (สอบจอหงวน) สามัญชนทั่วไปไม่มีสิทธิ์แตะต้องความรู้สูงส่งเลย

ส่วนญี่ปุ่นในยุคเดียวกัน แม้จะมี "เทราโกยะ" ที่เปิดสำหรับสามัญชน แต่นั่นก็คือสำนักเรียนส่วนตัวที่ต้องจ่ายเงิน ส่วน "ฮันโค" ที่สร้างสำหรับปั้นบุคลากรชั้นสูง ก็มีข้อจำกัดทางชนชั้นอย่างเข้มงวด มีเพียงบุตรหลานของชนชั้นซามูไรเท่านั้นที่จะเข้าไปเรียนได้

ประเทศจีนเองก็เน้นไปที่สำนักเรียนส่วนตัวและสถาบันการศึกษาแบบดั้งเดิมที่ต้องจ่ายเงินเป็นหลักเช่นกัน

หันกลับมามองเมียนมาและลาวที่อยู่ข้างเคียง การศึกษาในเวลานั้นแม้จะอาศัยโรงเรียนวัดและวัดในท้องถิ่นค้ำจุน แต่ผู้เรียนเกือบทั้งหมดจำกัดอยู่เพียงเด็กชายที่บวชเป็นเณรน้อย และเนื้อหาที่สั่งสอนส่วนใหญ่ก็วนเวียนอยู่เพียงเรื่องพระธรรมคำสอนทางศาสนาเท่านั้น

ท่ามกลางยุคสมัยที่ความคิดส่วนใหญ่ยังคงอนุรักษนิยมและศักดินาเช่นนี้ วัดโพธิ์ของไทยกลับกลายเป็นประเทศเดียวในกลุ่มประเทศเพื่อนบ้านในยุคเดียวกัน ที่มีมหาวิทยาลัยเปิดให้เข้าเรียนฟรี!

รัชกาลที่ 3 ทรงทราบดีถึงสัจธรรมที่ว่า "ยากจนอย่างไรก็ต้องไม่ยากจนการศึกษา" พระองค์ทรงใช้ทรัพยากรของแผ่นดินรวบรวมความรู้อันล้ำค่าในสาขาต่างๆ มากมาย นำมาสลักไว้บนศิลาจารึกและกำแพงวัดอย่างไม่หวงแหน เพื่อให้ประชาชนคนธรรมดาทุกคนโดยไม่แบ่งชนชั้น ไม่แบ่งรวยยาก สามารถเดินเข้าวัดมาเรียนรู้ได้ฟรีตลอดเวลา สายตากว้างไกลอันก้าวล้ำที่ทำลายสิทธิพิเศษเช่นนี้ ถือเป็นปาฏิหาริย์สาธารณะที่หาได้ยากยิ่งในเอเชียยุคนั้น!