18/05/2026
ผู้ใช้ชีวิตในโลกยุคใหม่ย่อมมีปัญญาตีความการฝึกจิต (mind training; lojong) เป็นแผนที่ภายในเพื่อการพัฒนาตนเองในระดับการดำรงอยู่ในโลกนี้
จิตที่ฟุ้งซ่าน กระโดดไปมา ติดสิ่งเร้า ไม่อยู่กับปัจจุบัน ปรากฎโลดแล่นอยู่ในชีวิตของเราในยุคใหม่นี้ เราตื่นเต้นและไวกับโซเชียลมีเดีย ข้อความเตือน การสนใจในสังคม-วัฒนธรรมที่แตกต่างหลากหลายและความวิตกกังวลต่ออนาคตของตน ลิงสีเทา คือ จิตเราที่ไม่ขาว “อย่าเกลียดจิตฟุ้งซ่าน แต่ค่อย ๆ ฝึกให้มันกลับมา”
เมื่อจะใช้มือถือ หรือคอมพิวเตอร์ ให้หายใจเข้าลึก ๆ หายใจออกยาว ๆ เพื่อ
รู้ตัวก่อนเปิดมือถือ-เปิดโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เตรียมตัวโดยการรู้ตัวว่ากำลังจะเสพหรือใช้ ก่อนตอบข้อความสำคัญใด ๆ ให้ พัก 3 ลมหายใจสั้น ๆ เพื่อการดึงจิตกลับมาอย่างอ่อนโยน
สมาธิไม่ใช่การหนีโลก แต่คือการทำให้จิตอยู่กับสิ่งที่เป็น คือช้างสีเทา เราที่ไม่อยู่กับสมาธิ หลงใหลไปกับสิ่งรอบตัว วิ่งตามไป ไม่รู้ตัว ไม่อยู่กับตัวเอง เมื่อระลึกตัวได้ ให้ทำทีละอย่าง กิน คุย เล่น ทำงาน ไม่สับสนปนกันไปจนทำให้เราไม่อาจเสพอารมณ์สุขที่เกิดจากการทำสิ่งเหล่านั้น เมื่อเรามีสมาธิมากขึ้น ช้างก็จะเป็นช้างขาว
กิเลสมีอยู่เสมอในใจ แต่เราสุขเศร้าเหงาโกรธอยู่โดยไม่เข้าใจ พลังดิบเหล่านี้ก็จะพอกพูนเสริมไว้ในใจ รอวันระเบิด จงรู้จักระบายออก ไม่กดทับ ค่อย ๆ ผ่อน ค่อย ๆ ปรน ดูว่า ความรู้สึกของเราเป็นอะไรกันแน่ จากนั้น ใช้สติดั่งเชือก ดึงจิตให้อยู่ในเส้นทาง ใช้ปัญญากำลังนำทิศทางที่จะพาพลังเหล่านั้นไปเป็นสิ่งที่ดีหรือใช้อย่างเหมาะสมได้
บางวัน บางเวลา เราอาจสงบ ฟุ้ง นิ่ง ลุกลี้ลุกลน รู้สึกมีความหมาย รู้สึกต่ำต้อยไร้ค่า จงตั้งสติ รับรู้ว่าทั้งหมดคือ เส้นทาง เป็นประสบการณ์ และเป็นบททดสอบของเรา เพื่อที่เราจะดูว่า ใจเรานิ่ง เบา สว่าง และเราสามารถพามันไปสู่ความเบิกบาน ยิ้มได้โดยความเป็นของเรา
ค่อย ๆ ศึกษาธรรม เพื่อให้ชีวิตเป็นธรรมดาของธรรมชาติ ไม่นำข้อธรรมมาเป็นอัตตา ไม่ยกตน ไม่ก้าวล่วง และไม่ละล้าละลังต่อวิถีทางของตน จงมองเห็นความเป็นอนิจจังของเส้นทางชีวิต และอนัตตาที่ไม่มีอะไรให้ยึด และเป็นเราผู้ไม่ยึดในที่สุด
เราไม่ได้ต้องรอชีวิตสมบูรณ์ก่อนจึงเริ่มปฏิบัติภาวนา แต่ใช้ชีวิตที่เป็นอยู่นี้ภาวนาให้ก้าวหน้าไปเรื่อย ๆ