16/09/2026
สำหรับเด็กบางคน การจบ ม.3 อาจหมายถึงการก้าวไปสู่ห้องเรียนใหม่ โรงเรียนใหม่ และเส้นทางการเรียนรู้ที่กว้างขึ้น แต่สำหรับเด็กอีกจำนวนไม่น้อย นี่กลับเป็นช่วงที่เส้นทางการศึกษาเริ่มขาดหาย
โดยเฉพาะเด็กจากครัวเรือนยากจนและยากจนพิเศษ ช่วงอายุ 15–18 ปี คือรอยต่อสำคัญที่หลายคนต้องตัดสินใจว่าจะเรียนต่อ ทำงาน หรือเลือกเดินไปบนเส้นทางแบบใด ท่ามกลางข้อจำกัดที่ทำให้ “ทางเลือก” ของแต่ละคนมีไม่เท่ากัน
ข้อมูลของ กสศ. พบว่า นักเรียนยากจนและยากจนพิเศษที่จบ ม.3 ในปีการศึกษา 2564 จำนวน 167,989 คน มีถึง 31,028 คน หรือร้อยละ 18 ที่ไม่พบข้อมูลการศึกษาต่อ ขณะที่ในปีการศึกษา 2568 มีเพียงร้อยละ 13 ที่พบข้อมูลการศึกษาต่อระดับอุดมศึกษาผ่านระบบ TCAS
ตัวเลขเหล่านี้ชวนให้กลับมาตั้งคำถามว่า ปัญหาอยู่ที่เด็ก “ไม่อยากเรียน” หรือ “ไม่มีศักยภาพ” จริงหรือ หรือแท้จริงแล้ว ระบบการศึกษายังมีเส้นทางให้เด็กเลือกไม่มากพอที่จะเชื่อมสิ่งที่เรียนเข้ากับความสนใจ ความถนัด ชีวิตจริง และอนาคตที่พวกเขาอยากไปถึง
เพราะการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา อาจไม่ได้หมายถึงเพียงการทำให้เด็กทุกคน “ได้เรียน” แต่รวมถึงการทำให้เด็กแต่ละคนมีโอกาสค้นพบว่า ตัวเองทำอะไรได้ดี สิ่งที่เรียนมีความหมายต่อชีวิตอย่างไร และสามารถพาเขาไปต่อบนเส้นทางใดได้บ้าง
ตลอดปี 2562–2568 โครงการ Equity Partnership’s School Network (EP) หรือ เครือข่ายสถานศึกษาเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้พัฒนาพื้นที่การเรียนรู้เช่นนั้น ผ่านความร่วมมือระหว่างโรงเรียนขยายโอกาสและโรงเรียนนานาชาติ เปิดโอกาสให้นักเรียนสำรวจทุนทางวัฒนธรรมในชุมชน นำสิ่งที่มีอยู่รอบตัวมาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ และเรียนรู้ทักษะความเป็นผู้ประกอบการจากการลงมือทำจริง
สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่เพียง “สินค้า” ที่วางขายบนแพลตฟอร์มออนไลน์ แต่คือกระบวนการที่เด็กได้คิด ได้ลองทำ ได้แก้ปัญหา ได้ทำงานร่วมกับผู้อื่น มองเห็นคุณค่าของสิ่งที่อยู่ในชุมชน และที่สำคัญ คือการได้ค้นพบศักยภาพของตัวเองในมิติที่ห้องเรียนแบบเดิมอาจยังไม่มีพื้นที่ให้แสดงออก
ขณะเดียวกัน ครูและผู้เกี่ยวข้องก็ไม่ได้อยู่ในฐานะผู้สอนเพียงฝ่ายเดียว หากแต่เป็นผู้ร่วมเรียนรู้ ทดลอง และเปลี่ยนแปลงไปพร้อมกับเด็ก
📖 บทความ “ลดความเหลื่อมล้ำด้วยโอกาสทางการเรียนรู้: บทเรียนจาก Equity Partnership’s School Network” โดย กัญณัฐ กองรอด นักวิชาการฝ่ายส่งเสริมนวัตกรรมและพัฒนาภาคีเครือข่าย สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ชวนย้อนมองบทเรียนจากการทำงานตลอดเส้นทางของโครงการ และสำรวจว่า หากเราเปลี่ยนจากการถามว่า “จะทำอย่างไรให้เด็กอยู่ในระบบ” มาเป็น “จะสร้างการเรียนรู้แบบไหนให้เด็กมองเห็นทางไปต่อของตัวเอง” การลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอาจมีความหมายกว้างออกไปเพียงใด
⭐ อ่านบทความฉบับเต็ม: https://research.eef.or.th/lessons-from-the-equity-partnerships-school-network/
#เครือข่ายโรงเรียนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา
#สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา #วสศ
#กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา #กสศ
สำหรับเด็กบางคน การศึกษาจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 อาจหมาย […]
