เฟมินิสต์โขงชีมูน-เฟมปลาแดก

17/05/2026

"พี่ไม่รับเลือดกะเทย เพราะว่าน้องคือกลุ่มเสี่ยง"
คำปฏิเสธของเจ้าหน้าที่หลังแคนดี้ ประธานชมรมความหลากหลายทางเพศขอนแก่น ไปบริจาคเลือด นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่เธอโดนปฏิเสธ แต่นี่คือครั้งแรกที่บัตรบริจากเลือดมีข้อความว่า "ALL PERMANET" ซึ่งแปลว่า "ห้ามรับบริจาคเลือดตลอดชีวิต"
เธอกล่าวกับผู้สัมภาษณ์ว่า สิ่งนี้ไม่ถูกต้องเพราะเราก็เป็นคนๆ นึงที่ดูแลสุขภาพร่างกายอย่างดี และที่สำคัญเราไม่ได้มีพฤติกรรมเสี่ยง ทำไมเราจึงไม่สามารถบริจาคเลือดหรือเอาเลือดของเราส่งต่อให้กับคนอื่นได้

เนื่องในวัน IDAHOT ซึ่งเป็นวันยุติการเกลียดกลัวความหลากหลายทางเพศ และยุติการเลือกปฏิบัติ เราชวนฟังเรื่องราวของแคนดี้ ผู้ถูกปฏิเสธห้ามรับเลือดของเธอตลอดชีวิต อะไรคือสิ่งต้องห้าม ทำไมถึงต้องห้ามบริจาค แล้วเรื่องนี้ถือว่าเป็นการเลือกปฏิบัติหรือไม่ ชวนทุกคนมาฟังและถกเถียงไปด้วยกันค่ะ

#ยุติการเลือกปฏิบัติ + #บริจาคเลือด

10/05/2026

“แรงงานทุกคนต้องได้รับการคุ้มครอง”
_______________________________

หนึ่งในข้อความที่สกรีนบนเสื้อของสมาชิกเครือข่ายแรงงานผู้หญิงใน จ.ขอนแก่นใส่ในวันเดินขบวนรณรงค์วันแรงงานสากล (May day) เมื่อวันที่ 1 พ.ค.ที่ผ่านมา
เราอยากชวนทุกคนมาดู มาฟังเสียงของผู้ใช้แรงงาน ผู้ใช้ร่างกายของตนเองทำมาหากินจากหลากหลายอาชีพกับปัญหาที่พวกเขากำลังเผชิญอยู่ ด้วยสภาวะเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ การเมืองที่ไม่มีความมั่นคงจึงส่งผลต่อสถานการณ์สิทธิมนุษยชนที่ถดถอย ส่งผลต่อกฎหมายแรงงานที่ถูกแช่แข็งไม่สอดคล้องกับสภาพงานในปัจจุบันที่ ไม่ว่าจะเป็นค่าจ้างขั้นต่ำที่ไม่สอดคล้องกับค่าครองชีพที่พุ่งขึ้นรายวัน กฎหมายยังไม่ครอบคลุมถึงกลุ่มคนที่ทำงานอิสระ (Freelance) หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าแรงงานนอกระบบ อาทิ Rider คนทำงานแพตฟอร์​มต่าง ๆ อาชีพฟรีแลนซ์ออนไลน์​ อาชีพนักดนตรีอิสระ กราฟฟิก แม่บ้าน คนรับจ้างเย็บผ้า คนขนผัก ขนของในตลาด นักเขียน นักข่าว รวมไปถึงอาชีพบริการ (S*x workers) และอาชีพอื่น ๆ ที่ไม่ได้มีลักษณะจ้างประจำ
ปัญหาคือ หากพวกเขาไม่ได้ถูกคุ้มครองตามกฎหมายในฐานลูกจ้างพวกเขาจะไม่มีสวัสดิการอะไรเลย ไม่ว่าจะเป็นประกันสังคม ค่าชดเชยเยียวยาเมื่อถูกเลิกจ้าง เงินชดเชยหรือค่ารักษาเมื่อเกิดอุบัติเหตุจากการทำงาน และไม่มีความมั่นคงใดๆ ในชีวิต สิ่งเหล่านี้ยังส่งผลต่อสุขภาพจิตในระยะยาวของคนทำงานอิสระเหล่านี้อีกด้วย
นี่จึงเป็นเสียงสะท้อนที่สำคัญของคนทำงานที่รัฐควรได้ยิน และเป็นคำถามสำคัญอีกประการที่ว่า แล้วเมื่อไหร่กฎหมายแรงงานถึงจะถูกแก้ไขเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์โลกในปัจจุบัน ถึงเวลาแล้วหรือไม่ที่ต้องเขียนรัฐธรรมนูญใหม่ที่มาจากประชาชนมีส่วนร่วม เพื่อให้รัฐธรรมนูญนั้นได้ดูแล คุ้มครองและปกป้องสิทธิทั้งชีวิตและสวัสดิภาพของประชาชนอย่างแท้จริง

#วันแรงงานสากล #1พฤษภา #กฎหมายแรงงาน #รัฐธรรมนูญใหม่

26/04/2026

ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ที่ผ่านมาหลายคนมีความสุข หลายคนสนุกสนาน และเราเชื่อว่าหลายคนอาจจะถูกทักทายแบบ "ถามทำไมวะ" ในช่วงกลับบ้านแน่นอน เราอยากชวนมาดูกันว่ามีใครโดนคำถามแบบเราบ้าง แล้วถ้าคุณถูกทักแบบนั้นคุณจะจัดอันดับแบบไหน......ไปกันเล๊ยยยย!!

14/04/2026

————————————
Consent ในช่วงสงกรานต์
————————————
ในช่วงสงกรานต์ที่เป็นวันปีใหม่ไทย และคนส่วนใหญ่มักเดินทางกลับบ้าน เพื่อกลับไปหาครอบครัวและเล่นน้ำ ขณะเดียวกันงานสนุกสนานนี้มักมีคนถูกคุกคามเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะการคุกคามทางเพศที่ใช้จังหวะช่วงชุลมุนเพื่อหาผลประโยชน์
ไม่ว่าจะเป็นการทาแป้ง การลูบ จับ หรือแม้แต่ใช้จังหวะเมาล่วงละเมิดทางเพศ นอกจากนี้สิ่งที่ต้องระวังคือการแซวเชิงคุกคาม แทะโลมร่างกายผู้อื่น เราจึงอยากชวนคุณมาทำความเข้าใจข้อควรระวังในช่วงสงกรานต์กันจ้าา

18/03/2026

พรุ่งนี้ชวนดูหนัง “เพราะน้ำคือชีวิต” นะคะ งานเริ่ม 13.00-16.00 น.

“เพราะ น้ำคือชีวิต: ปฏิบัติการเฟมินิสต์จากลุ่มน้ำสาละวินและโขง–ชี–มูล”

มูลนิธิสร้างสรรค์อนาคตเยาวชน / Sangsan Anakot Yawachon ร่วมกับ เฟมินิสต์โขงชีมูน-เฟมปลาแดก บ้านโฮมแสนสุข และสภาริมรางขอนแก่น สนับสนุนโดย Foundation for a Just Society

จัด ณ ณ บ้านโอมแสนสุข จังหวัดขอนแก่น
วันที่ 19 มีนาคม 2569

13:00 - 14:00 น. ชมสารคดี “วิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดย ใช้แนวคิดเฟมินิสต์ เพื่อพัฒนาความเป็นธรรมทางสิ่งแวดล้อมด้านน้ำ โดยและเพื่อผู้หญิงชนเผ่าพื้นเมืองและผู้หญิงชนเผ่าพื้นเมืองที่มีความหลากหลายทางเพศ (LBTQ)”

14:00 - 16:00 น. เสวนา “เพราะน้ำคือชีวิต: การใช้แนวคิดและปฏิบัติการแบบเฟมินิสต์ในการสร้างความเป็นธรรมทางสิ่งแวดล้อมด้านน้ำ”
วีดีโอเสวนา: https://youtu.be/MPSmuw30NhY?si=-2PIUEIQ35RvzywH

ผู้ดำเนินรายการ:
มัจฉา พรอินทร์
ลาวเลสเบี้ยน เฟมิสนิสต์ นักปกป้องสิทธิมนุษยชนและนักวิ่งเทรล
ผู้ก่อตั้งและผู้อำนวยการมูลนิธิสร้างสรรค์อนาคตเยาวชน

ผู้ร่วมเสวนา:
มะเมียะเส่ง สิริวลัย
เฟมินิสต์นักปกป้องสิทธิมนุษยชน แกนนำเยาวชนชนเผ่าพื้นเมือง และนักวิจัย FPAR
ผู้ประสานงานประจำโปรแกรมการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมโดยใช้แนวคิดเฟมินิสต์
มูลนิธิสร้างสรรค์อนาคตเยาวชน

ดวงทิพย์ ฆารฤทธิ์
เฟมินิสต์ที่ขับเคลื่อนประเด็นประชาธิปไตย และความเป็นธรรมทางเพศ
เฟมินิสต์ปลาแดก

ณัฐวุฒิ กรมภักดี
นักพัฒนา/นักเคลื่อนไหวทางสังคม ทำงานร่วมกับกลุ่มผู้หญิง-คนชายขอบ ชุมชนคนจนคนไร้บ้าน เพื่อต่อสู้รับมือกับปัญหาสิ่งเเวดล้อมทรัพยากรที่เปลี่ยนเเปลง ความไม่เป็นธรรม
บ้านโฮมแสนสุข และสภาริมรางเมืองขอนแก่น

Water is Life: Feminist Struggles from the Salween and Kong–Chi–Mun River Basins

The Sangsan Anakot Yawachon Foundation, in collaboration with Kong Chi Mun Feminists – Fem Pla Daek, Ban Hom Saen Suk, and the Khon Kaen City Railway Community Council, with support from the Foundation for a Just Society, warmly invites you to join this event.

📍 Venue: Ban Hom Saen Suk, Khon Kaen Province
📅 Date: 19 March 2026

🕐 13:00 – 14:00

Documentary Screening
“Feminist Participatory Action Research (FPAR) on Advancing Environmental and Water Justice by and for Indigenous Women and Indigenous Women of Diverse SOGIESC (LBTQ).”

🕑 14:00 – 16:00

Panel Discussion
“Because Water is Life: From Feminist Theory to Practice in the Struggle for Environmental - Water Justice”

🎤 Speakers

Matcha Phornin
Lao le***an feminist, women human rights defender, and trail runner
Founder and Executive Director, Sangsan Anakot Yawachon Foundation

Mameaseng Siriwalai
Indigenous Feminist women human rights defender and collective indigenous youth leader, and FPAR researcher
Program Coordinator, Feminist Participatory Action Research Program
Sangsan Anakot Yawachon Foundation

Duangthip Khararit
Feminist activist working on democracy and gender justice
Kong Chi Mun Feminists – Fem Pla Daek

Nattawut Kromphakdee
Social activist and community organizer working with women, marginalized communities, the urban poor, and people experiencing homelessness to address environmental and resource injustices
Ban Hom Saen Suk and Khon Kaen City Railway Community Council

17/03/2026

ep.3 เสียงของชาวค่าย ถึง Feminist camp 2026
พวกเขาได้อะไรจากการไปค่ายบ้างมาฟังกันนน
☘️🌿🌼🌸🌿🏳️‍🌈
________________
#เฟมินิสต์ปลาแดก

15/03/2026

____________________________________________
จากด้ายฝ้ายแห่งความหวัง สู่การทอผ้าที่เยียวยาบาดแผลของผู้คนและผืนดิน
____________________________________________
บรรยากาศ Feminist camp 2026 / ep.2☘️🌿🌼🌸🌿🏳️‍🌈

แม้เสียงระเบิดหินจะหยุดลงแต่ดูเหมือนปัญหากองใหญ่กำลังชัดเจนขึ้น การเผชิญปัญหาโดยลำพังของชาวบ้านยังคงอยู่แบบคงเส้นคงว่ากว่ายี่สิบปี ไม่ว่าจะเป็นปัญหาในแหล่งน้ำ ดิน ภูเขาที่มีสาพิษตกค้างจากการทำเหมือง หรือแม้แต่ปัญหาด้านสุขภาพและความเจ็บปวดของผู้คนจากการลุกขึ้นมาคัดค้านเหมืองเพื่อปกป้องบ้านเกิดของตนเอง จึงเป็นคำถามสำคัญที่ว่า เมื่อเหมืองจากไป แล้วใครจะฟื้นฟูและเยียวยาชาวบ้านกับสิ่งที่เกิดขึ้นในชุมชน
ครั้งหนึ่งภูเขา ป่าไม้ และลำห้วยเคยเป็นแหล่งอาหาร เป็นที่พึ่งพิง การลุกขึ้นมาผลักดันเรื่องฟื้นฟูหลังการปิดเหมือนของกลุ่มฅนรักษ์บ้านเกิด จ.เลย กลุ่มตำหูกบ้านนาหนองบง - สู้เหมือง ที่ขับเคลื่อนการฟื้นฟูภายใต้ Radical Grandma Collective ซึ่งแกนนำส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง โดยใช้วิธีการฟื้นฟูพื้นที่ผ่านการกลับมาปลูกดอกฝ้าย เพื่อทอผ้าจากธรรมชาติ โดยใช้กระบวนการของสีจากเปลือกไม้ต่าง ๆ ที่มีในชุมชน
การทำโรงเรียนทอผ้าเพื่อเล่าเรื่องราวประวัติศาสตร์การต่อสู้ของชาวบ้านผ่านลายผ้าแต่ละผืน การฟื้นฟูจึงไม่ใช่แค่กระบวนการทางสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่คือกระบวนการคืนความยุติธรรม คืนศักดิ์ศรี คืนความเชื่อมั่นว่าประชาชนต้องมีสิทธิกำหนดอนาคตของตนเอง คืนวิถีชีวิต คืนวัฒนธรรมดั้งเดิม เพื่อคืนรากฐานชีวิตให้ชุมชนและเพื่อป้องป้องอนาคตลูกหลาน
การลุกขึ้นมาปลูกฝ้ายและทอผ้าด้วยสีที่มาจากธรรมชาติจึงสื่อถึงการดึงจิตวิญญาณผู้คนในชุมชนที่เติบโตมากับธรรมชาติ ทุกกระบวนการพึ่งพาอาศัยกันอย่างเป็นระบบโดยไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ที่สำคัญยังช่วยให้คนรุ่นใหม่และผุเฒ่ากับกลับมาเชื่อมโยงและพูดคุยกันอีกครั้งผ่านกระบวนการเหล่านี้ สิ่งเหล่านี้มีผลต่อจิตวิญญาชั้นลึกส่งผลให้สภาพจิตใจค่อยๆ ถูกฟื้นฟู
ดังนั้น ชาวบ้านที่นี่จึงต้องการมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางเพื่อให้กระบวนการเยียวยานั้นตอบโจทย์ชีวิตของผู้คนในชุมชนจริง ๆ
และด้วยเหตุผลทั้งหมดเหล่านี้ เราจึงเล็งเห็นถึงความสำคัญของกระบวนการต่อสู้ที่ลึกซึ้งของชุมชน จึงเป็นเหตุผลที่เฟมฯ เลือกจัดค่ายเฟมินิสต์แคมป์ที่บ้านนาหนองบง อ.วังสะพุง จ.เลย เพื่อชวนชาวค่ายมาเรียนรู้การต่อสู้ของชาวบ้าน ผ่านมุมมองของเฟมินิสต์เพื่อเชื่อโยงประเด็นมิติทางเพศและสังคมเข้าด้วยกัน เพื่อเชื่อมร้อยผู้คนเข้าด้วยกัน เพื่อให้กำลังใจกัน เพราะทุกเส้นด้ายที่ถูกปั่นและทุกผืนผ้าที่ถูกทอ คือเรื่องเล่าของการรักษาผืนดินและศักดิ์ศรีของชุมชนไปพร้อมกัน
เราจึงเก็บภาพบรรยากาศในชุมชนมาฝากเพื่อน ๆ ตั้งแต่กระบวนการเรียนรู้ประวัติสาสตร์การต่อสู้เพื่อคัดค้านเหมืองไปจนถึงกระบวนการฟื้นฟูหลังปิดเหมืองของแม่ๆ สุดท้ายนี้ขอขอบคุณ กลุ่มฅนรักษ์บ้านเกิด จ.เลย และกลุ่ม
Radical Grandma Collective ที่เปิดโอกาสให้พวกเราเข้าไปเรียนรู้ในพื้นที่ค่ะ ขอบคุณบรรยากาศที่อบอุ่นในครั้งนี้ค่ะ
🌿🌼☘️🏳️‍🌈
________________
#เฟมินิสต์ปลาแดก

08/03/2026

——————————————————————————
บรรยากาศค่าย Feminist camp 2026 ซึ่งถูกจัดขึ้นเมื่อวันที่ 20-24 ก.พ. ที่ผ่านมา ณ อ.วังสะพุง จงเลย ep.1 🏳️‍🌈
___________________________________________

ก่อนจะเริ่มกิจกรรมเราได้ชี้แจงกำหนดการคร่าวๆ ถึงการ Workshop ในครั้งนี้โดยสามวันแรกเราจะมุ่งเน้นไปที่การทำความเข้าใจในเชิงทฤษฎี และอีกสองวันหลังเราจะชวนเข้าไปเรียนรู้ในพื้นที่จริง กับการต่อสู้ของกลุ่มฅนรักษ์บ้านเกิด จ.เลย ที่ลุกขึ้นมาคัดค้านการทำเหมืองแร่ทองทำในป่าขอนชุมชน เพื่อปกป้องบ้านเกิดของตนเอง และชวนทุกคนกลับมาวิเคราะห์สังคมผ่านมุมมองของเฟมินิส์ไปด้วยกัน

เราเริ่มกิจกรรมด้วยการพาชาวค่ายกลับมารู้จักตัวเอง รู้จักเพื่อนผ่านภาพวาดของตัวเองก่อนจะเล่าให้เพื่อนฟังถึงความเชื่อมโยงของภาพกับตัวเรา เพื่อให้เราได้เชื่อมโยงถึงกันและกัน ก่อนจะขยับมาวิเคราะห์ตัวเองผ่านทฤษฎีภูเขาน้ำแข็ง เพื่อมาทำความเข้าใจปรากฎการณ์ที่เกิดขึ้นและเห็นด้วยตาเปล่ากับสิ่งที่ซ่อนอยู่ภายใต้ภูเขาน้ำแข็งนั้นคืออะไร เพื่อให้ทุกคนมีเครื่องมือมองอย่างรอบด้านมากขึ้น เพราะปัจจุบันสังคมขับเคลื่อนอย่างรวดเร็วทั้งข่าวสารและปฏิกิริยาของผู้รับสาร ส่งผลให้ผู้คนมีความเครียดสูง

จากนั้นกระบวนกรได้ชวนทุกคนกลับมาทบทวนสิ่งที่ใกล้ตัวเราที่สุดคือเรื่องเพศ คุณหยิน กระบวนกรจาก Life Skills Thailand ตั้งโจทย์ว่า “เมื่อนึกถึงเพศ เรานึกถึงอะไร แล้วเรื่องเพศคือเรื่องอะไรกันแน่ทำไมถึงเกี่ยวกับเราตั้งแต่เกิดจนตาย?” ก่อนจะให้ผู้เข้าร่วมได้แบ่งกลุ่มเพื่อระดมความคิดเห็น เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์และความคิดกัน โดยกิจกรรมจะมุ่งเน้นให้เห็นถึง “อคติ” และ “บันทัดฐานของสังคม” เพื่อให้เรารู้เท่าทันอคติตัวเองและระวังคติที่มีต่อผู้อื่น ซึ่งหลายครั้งบรรทัดฐานเหล่ามักไปลดทอนคุณค่าความเป็นมนุษย์และส่งผลกระทบต่อทุกเพศ ทุกวัย แม้มันจะไม่ใช่เรื่่องง่ายที่เราจะรื้อถอนความเชื่อเดิม แต่เราเชื่อว่าการรู้ว่าสิ่งนั้นคืออคติมันจะช่วยลดความรุนแรงต่อกัน ลดการตีตราและสังคมจะอ่อนโยนขึ้น การเวิร์คช้อปในครั้งนี้เรายังพากทุกคนทำความเข้าใจเรื่องอัตลักษณ์ทับซ้อน การวิเคราะห์เรื่องอำนาจและโครงสร้างทางสังคมเพื่อให้เราเห็นถึงความไม่เป็นธรรมที่ละเอียดและเล็กที่สุดที่มันซ่อนอยู่

เมื่อเรามองเพื่อน มองสังคมในมิติที่รับรู้ถึงอคติของตนเองแล้ว เรายังพาทุกคนขยับมาทำความเข้าใจวงกลมพื้นที่แห่งการเรียนรู้ เพื่อให้เราสามารถเช็คความรู้สึกของตนเองได้ว่าตอนนี้เราอยู่ในเฉดเรียนรู้แบบใด โดยวงกลมนี้มี 3 ชั้น ชั้นในสุด คือ Comfort Zone ชั้นที่ 2 คือ Learning Zone และชั้นสุดท้าย คือ Alarm Zone จากนั้นคุณหยินลองให้ผู้เข้าร่วมได้ทําวงกลมนี้ของแต่ละคน โดยเริ่มจากการอธิบายแต่ละชั้นของวงกลมให้ผู้เข้าร่วมเข้าใจก่อน จึงให้เวลาสำหรับผู้เข้าร่วมได้ทดลองทํา ระหว่างนี้ก็มีผู้เข้าร่วมที่พูดคุย แลกเปลี่ยนกันระหว่างทํา โดยรวมบรรยากาศมีความผ่อนคลายและไม่เร่งรีบ

เอาหละมาถึงจุดนี้ จุดที่สังคมมีความไม่เข้าใจว่าทำไมคนเจนนั้นไม่เข้าใจเจนนี้ ทำไมเราคุยกับครอบครัวหรือญาติผู้ใหญ่ที่บ้านไม่รู้เรื่องสักที ทำไมพวกเขาไม่เข้าใจเรา นี่แทบจะเป็นคำถามสุดคลาสสิกของคนในยุคนี้ไปแล้ว และด้วยเหตุผลนั้น เราจึงชวนผู้เข้าร่วมมาคลี่คลายความสงสัยด้วยการชวนคิด ชวนทำ “Generations และการใช้คุณค่าทางสังคมในแต่ละยุค” เพื่อให้เข้าใจถึงวิธีคิดของสังคมและวัฒนธรรมคนในยุคนั้น ๆ เพื่อให้เราเข้าใจว่าเขาถูกหล่อหลอมมาแบบไหน แล้วอะไรคือความเชื่อเดิมที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตของผู้อื่น แล้วอะไรคือสิ่งที่ควรพัฒนาต่อเพื่อโอบอุ้มทุกคนให้มีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกัน แล้วถ้าจะเปลี่ยนเราจะมีชุดอธิบายยังไงเพื่อให้คนในยุคนั้น ๆ ค่อยๆ ทำความเข้าใจไปพร้อมกับเรา ที่สำคัญคือความสุขของเราอยู่ตรงไหน

ไม่เพียงเท่านี้ค่ายเฟมแคมของเรายังชวนทุกคนดูสื่อแบบรู้เท่าทันความรุนแรงในสื่อ เนื่องจากสังคมปัจจุบันมีความรุนแรงในสื่อเต็มไปหมดไม่ว่าจะเป็นสื่อโฆษณา ข่าว หนัง ละครและเพลง เราจึงดูสื่อเพื่อวิเคราะห์ถึงนัยยะที่แฝงอยู่ และเพื่อให้เราเข้าใจและไม่ส่งต่อความรุนแรนกับสังคมในอนาคต
เดี๋ยวมาเขียนเล่าต่อใน ep.2 นะ ^ ^
🌿🌸_________________🌼🌿

#เฟมินสต์โขงชีมูน
#เฟมินิสต์ปลาแดก

08/03/2026

🏳️‍🌈 “ #เพราะผู้หญิงไม่ได้มีรูปแบบเดียว” 🏳️‍🌈

8 มีนาคม ของทุกปี เป็นวันสตรีสากล (International Women’s Day) เพื่อเน้นย้ำและตระหนักถึงการต่อสู้ของผู้หญิง ในการทวงคืนสิทธิ ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้หญิงทั่วโลกที่จะไม่ทนต่อการถูกกดขี่ข่มเหงภายใต้ระบบทุนนิยมและระบอบชายเป็นใหญ่
การต่อสู้ที่ผ่านมาในอดีตส่งต่อมาถึงผู้หญิงในปัจจุบันที่สามารถเข้าถึงสิทธิ และโอกาสที่พวกเธอควรได้รับอยู่แล้วมากขึ้น ทว่าในความเป็นจริง การต่อสู้เพื่อสิทธิของผู้หญิงยังคงไม่จบ และยังไม่มีทีทางว่าจะสิ้นสุด ยังคงมีผู้หญิงจำนวนมากต้องเผชิญหน้ากับระบอบชายเป็นใหญ่ที่เข้ามาลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และเบียดพื้นที่ของผู้หญิงให้เหลือน้อยลงเสมอ
วันสตรีสากลจึงไม่ใช่เพียงวันแห่งการเฉลิมฉลอง แต่จะคอยย้ำเตือนว่า สิทธิของผู้หญิงคือสิทธิมนุษย์ ที่ผู้หญิงทุกคนในฐานะมนุษย์พึงต้องได้รับ เพื่อไม่ให้เกิดความรุนแรงทางเพศ และอคติทางเพศ รวมไปถึงการได้รับคุณภาพชีวิตที่ดีมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็น ผ้าอนามัยฟรี การทำแท้งปลอดภัย การเปลี่ยนคำนำหน้าตามความสมัครใจเพราะผู้หญิงไม่ได้มีรูปแบบเดียว ดังนั้นกฎหมายจึงต้องปรับเปลี่ยนเพื่อคุ้มครองสิทธิของพลเมือง รวมไปถึงประเด็นอื่นๆ ที่ยังคงไม่ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดคุยหรือเกิดการผลักดันอย่างจริงจัง
ผู้หญิงทุกคนควรมีสิทธิในชีวิตของตัวเอง ควรได้ใช้ชีวิตอย่างปลอดภัย ไร้การตีตรา และสามารถเข้าถึงสิทธิอย่างเท่าเทียมและเสมอภาคอย่างแท้จริง
_________________________
ภาพจาก : gendermuseum
#วันสตรีสากล
#เฟมินสต์โขงชีมูน
#เฟมินิสต์ปลาแดก

05/03/2026

ชวนอ่านค่ะ เนื่องจากกำลังเป็นประเด็นถกเถียงกันในสังคม

เมื่อ “คำนำหน้านาม” กลายเป็นข้อถกเถียงของสังคม
คำว่า “นางสาว” ต้องมีมดลูกหรือไม่?

คำถามนี้กำลังถูกพูดถึงในสังคมไทย หลังจาก สมบัษร ถิระสาโรช แสดงความคิดเห็นในเวที Miss Tiffany Universe 2026 ว่า “ถ้าไม่มีมดลูกไม่ต้องเป็นนางสาว”

คำพูดนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ผู้เข้าประกวดนำเสนอปัญหา หอพักนิสิตข้ามเพศในมหาวิทยาลัย ซึ่งสะท้อนความจริงที่คนจำนวนมากยังต้องเผชิญในชีวิตประจำวัน การใช้คำนำหน้านามที่ไม่ตรงกับเพศสภาพของตน เหตุการณ์นี้ทำให้สังคมไทยกลับมาถกเถียงกันอย่างเข้มข้น บางคนกังวลเรื่องความปลอดภัย การแฝงตัวก่ออาชญากรรม หรือความจำเป็นทางการแพทย์

ขณะที่อีกหลายคนมองว่าการบังคับใช้คำนำหน้านามตามเพศกำเนิด คือหนึ่งในรูปแบบของการเลือกปฏิบัติ ที่ทำให้ผู้มีความหลากหลายทางเพศต้องเผชิญอุปสรรคในการใช้ชีวิต ตั้งแต่การเรียน การทำงาน ไปจนถึงการเดินทาง

แต่คำถามสำคัญอาจไม่ใช่แค่ว่าควรใช้คำนำหน้านามแบบไหน เหตุการณ์นี้จึงไม่ได้เป็นเพียงการถกเถียงเรื่องคำพูดหรือบุคคลเท่านั้น แต่กำลังสะท้อนคำถามเชิงโครงสร้างของสังคมไทยว่าระบบของเรารองรับความแตกต่างของมนุษย์มากเพียงใด สังคมไทยกำลังเผชิญกับคำถามสำคัญเรื่องความเท่าเทียม และการอยู่ร่วมกันในความหลากหลาย

ในความเป็นจริง ปัญหาไม่ได้อยู่ที่การมีความเห็นต่าง หากแต่อยู่ที่ สังคมไทยยังขาดกลไกทางกฎหมายที่ชัดเจนในการจัดการกับการเลือกปฏิบัติ เพราะการเลือกปฏิบัติไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับคนข้ามเพศเท่านั้น แต่ยังเกิดกับคนพิการ กลุ่มชาติพันธุ์ คนไร้บ้าน ผู้ติดเชื้อ HIV และประชากรเปราะบางอีกจำนวนมาก นี่จึงเป็นเหตุผลที่ภาคประชาชนกำลังผลักดันร่างพระราชบัญญัติขจัดการเลือกปฏิบัติต่อบุคคล

เพื่อให้ประเทศไทยมีกฎหมายที่สามารถป้องกันการเลือกปฏิบัติ คุ้มครองผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิและสร้างสังคมที่เคารพศักดิ์ศรีของทุกคนเพราะท้ายที่สุดแล้วประเด็นเรื่องคำนำหน้านาม อาจไม่ใช่เพียงเรื่องของภาษา แต่คือคำถามว่า “สังคมไทยพร้อมหรือยังที่จะเคารพความเป็นมนุษย์ของทุกคน”

________________________________

พ.ร.บ.รับรองอัตลักษณ์สำคัญยังไงกับเรื่องนี้

________________________________

หากย้อนกลับไปดูปรากฏการณ์ก่อนหน้านี้ จะเห็นได้ว่าภาคประชาชนโดยเฉพาะเครือข่าย LGBTQIAN+

ได้มีการรณรงค์ให้มี พ.ร.บ.รับรองอัตลักษณ์ เพื่อส่งเสริมสิทธิมนุษยชนและเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์จากหลายภาคส่วนถึง 4 ฉบับ โดยมีฉบับของกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว ฉบับของ GEN-ACT ฉบับของ Intersex Thailand และฉบับของพรรคก้าวไกล ซึ่งถูกปัดตกจากเสียงข้างมาก สภาลงมติไม่รับหลักการมื่อวันที่ 21 ก.พ.67 ที่ผ่านมา

หลายคนอาจจะยังสงสัยและมีข้อกังวลต่าง ๆ เกี่ยวกับคำนำหน้านามตามสมัครใจอย่างที่ได้กล่าวมาข้างต้น เนื่องจากก่อนหน้านี้ในทางกฎหมายสังคมรับรองสิทธิ สถานะภายใต้ระบบสองเพศคือ ชาย-หญิง เท่านั้น ซึ่งส่งผลให้ผู้มีความหลากหลายทางเพศไม่ถูกรับรองสิทธิและถูกเลือกปฏบัติ

เราจึงอยากพาทุกคนมาสำรวจความสำคัญของ พ.ร.บ.รับรองอัตลักษณ์ทำไมถึงสำคัญต่อผู้มีความหลากหลายทางเพศ โดย ilaw ได้สรุปสาระสำคัญไว้ดังนี้


บุคคลสามารถไป “จดทะเบียนรับรองอัตลักษณ์ทางเพศสภาพ” เพื่อให้เจ้าหน้าที่แก้ไขข้อมูล เพศและชื่อตัวในใบสูติบัตร รวมถึงคำหรือเครื่องหมายที่ระบุเพศสภาพในข้อมูลทะเบียนประวัติราษฎรเพื่อให้สอดคล้องกับอัตลักษณ์ทางเพศสภาพตามเจตจำนง คำหรือเครื่องหมายที่ระบุเพศสภาพในเอกสารแสดงตน เช่น บัตรประชาชน ก็จะสอดคล้องกับอัตลักษณ์ทางเพศ
เมื่อไปจดทะเบียนรับรองอัตลักษณ์ทางเพศสภาพแล้ว มีสิทธิใช้คำนำหน้านามที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ทางเพศสภาพ มีสิทธิและหน้าที่ตามอัตลักษณ์ทางเพศสภาพนั้น
ไม่มีการนำกระบวนการผ่าตัดแปลงเพศ การใช้ฮอร์โมน ฯลฯ มาเป็นเงื่อนไขสำหรับบุคคลเพื่อรับรองอัตลักษณ์ทางเพศสภาพ
เด็กที่เป็น Intersex ให้ระบุเพศในสูติบัตรว่าเป็นบุคคลที่มีลักษณะทางชีววิทยาที่หลากหลาย และระบุในเอกสารราชการหรือบัตรประชาชนว่าเป็นเพศกรณีอื่น (Other/X) เมื่ออายุ 15 ปีแล้ว ก็มีสิทธิยื่นคำขอเพื่อระบุเพศและชื่อตัวในใบสูติบัตร รวมถึงเครื่องหมายระบุเพศสภาพในข้อมูลทะเบียนประวัติราษฎรเพื่อให้สอดคล้องกับอัตลักษณ์ทางเพศสภาพ

อย่างไรก็ตามขณะที่สัมคมไทยยังถกเถียงถึงข้อกังวลต่างๆ ทางการแพทย์หรือการตรวจจับอาชญากรรม แต่ในต่างประเทศอย่างอาร์เจนติน่าได้มีการออกกฎหมายรับรองอัตลักษณ์ทางเพศฉบับแรกของโลก โดยไม่ต้องผ่านการพิสุจน์ทางการแพทย์ใด ๆ และมุ่งเน้นให้ความสำคัญไปที่การยืนยันตนเอง (Self-declaration) ซึ่งกฎหมายนี้ถูกบังคับใช้ตั้งแต่ปี 2012 (พ.ศ.2555 ของไทย) และประกาศใช้จริงในปี 2021 (พ.ศ.2564) นอกจากนี้ยังได้รับรองนอนไบนารี่ (Non-binary) เข้าไปในอัตลักษณ์ทางเพศสภาพของบุคคลในทางกำหมายอีกด้วย นอกจากนี้ปัจจุบันยังมีอีกหลายประเทศที่ประกาศใช้กฎหมายเดียวกันเพื่อให้ทุกคนมีสิทธิและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียมกัน โดยไม่ถูกเลือกปฏิบัติ


ซึ่ง พ.ร.บ.รับรองอัตลักษณ์ทางเพศเป็นกฎหมายที่ส่งเสริมสิทธิมนุยชนตามปฏิญญาสากลว่าด้วยเรื่องสิทธิมนุษยชน(UDHR) และประเทศไทยเป็นหนึ่งใน 48 ประเทศแรกที่ได้ร่วมลงนามตั้งแต่ปี 1948 (พ.ศ.2491) และได้ยอมรับหลักสิทธิมนุษยชนนี้มาเป็นแนวพัฒนากฎหมายและนโยบายด้านสิทธิมนุษยชนภายในประเทศอย่างต่อเนื่อง

_______________________________

มาตราไหนบ้างใน UDHR ที่เกี่ยวข้องกับการรับรองอัตษณ์ทางเพศ

______________________________


ชวนทุกคนมาเจาะลึกเพื่อดูทีละมาตราที่เกี่ยวข้อมกับการรับรองอัตลักษณ์ทางเพศ เพื่อให้เห็นความสำคัญและจำเป็นของแต่ละเนื้อหา ดังนี้ มาตรา 1,2,3,4,5,6 และ7 ระบุว่าสิทธิและศักดิ์ศรีในความเป็นมนุษย์และความเสมอภาค สิทธิในการได้รับการยอมรับว่าเป็นบุคคลตามกฎหมาย ทุกคนเสมอภาคต่อหน้ากฎหมายและได้รับการคุ้มครองจากการเลือกปฏิบัติ สิทธิในความเป็นส่วนตัวและชีวิต สิทธิในเสรีภาพและความมั่นคงของร่างกาย เสรีภาพในการแสดงออก และสิทธิที่จะไม่ถุกเลือกปฏิบัติอย่างโหดร้าย ไร้มนุษยธรรมหรือย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์


ดังนั้น การไม่ยอมรับอัตลักษณ์ทางเพศของบุคคลเท่ากับปฏิเสธศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และถือเป็นการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุแห่งเพศ หากกฎหมายไม่ยอมให้แก้คำนำหน้าตามสมัครใจ เท่ากับรัฐไม่ยอมรับตัวตนทางกฎหมายและไม่ปฏิบัติตามปฏิญญานี้ และหากผู้มีความหลากหลายทางเพศถูกตั้งเงื่อนไข เช่น ต้องผ่าตัด ต้องมีใบรับรองแพทย์ การบังคับให้ตรวจร่างกาย บังคับให้ผ่าตัด บังคับให้วินิจฉัยทางจิตย่อมเป็นการเลือกปฏิบัติและละเมิดศักศรีดิ์ความเป็นมนุษย์ของผู้อื่น และการบังคับให้บุคคลต้องเปิดเผยประวัติทางการแพทย์หรือรายละเอียดทางร่างกายถือเป็นการละเมิดสิทธิความเป็นส่วนตัว ทั้งนี้มนุษย์ทุกคนย่อมมีสิทธิและเสรีภาพในการแสดงออก การแต่กาย รวมไปถึงการใช้คำนำหน้าตามความสมัครใจ


ไม่เพียงเท่านี้ หากพูดถึงการผลักดันกฎหมายที่จะส่งเสริมสิทธิมนุษยชนอีกฉบับคือ “ร่าง พ.ร.บ.ขจัดการเลือกปฏิบัติบัติ” ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อขจัดการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมทุกรูปแบบ ทั้งจากหน่วยงานรัฐและเอกชน เพื่อให้ทุกคนได้รับการปกิบัติอย่างเท่าเทียม ซึ่ง พ.ร.บ.นี้ถูกเสนอโดยภาคประชาสังคมตั้งแต่ปี 2563 ซึ่งปัจจุบันร่าง พ.ร.บ.นี้อยู่ในระหว่างรอเสนอต่อรับสภาเพื่อพิจจารณา จึงเป็นที่น่าจับตาถึงกฎหมายทั้งสองฉบับนี้ต่อรัฐบาลใหม่ ที่จะส่งผลต่อทิศทางของสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย

________________________

บทความโดย ดวงทิพย์ ฆารฤทธิ์
ณชา เรียบเรียง

อ้างอิง :

ประชาชนเสนอกฎหมายรับรองอัตลักษณ์ทางเพศสภาพ คำนำหน้า-เอกสารราชการยึดตามเจตจำนง - https://www.ilaw.or.th/articles/6227?fbclid=IwY2xjawQU4htleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFUNEd4ekVxdTBpU09nVmlzc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHp6rINYbeTATuUhf0TnROGKwV6lPfV4BhVkTgRW4vA1rOs-juW-DrV9xUsJN_aem_zRvEIgxKJgBYJIF4-gWRHg
กฎหมายรับรองอัตลักษณ์ด้านเพศสภาพของอาร์เจนตินา - https://www.bangkokbiznews.com/health/social/1072659